TBK Madde 76 Haksız fiil sorumluluğu: Geçici ödemeler

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 02.08.2026

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TBK 76, zarar görenin iddiasının haklılığını gösteren inandırıcı kanıtlar sunması ve ekonomik durumunun da gerektirmesi hâlinde hâkimin, istem üzerine davalının zarar görene geçici ödeme yapmasına karar verebileceğini düzenler. Davalının yaptığı geçici ödemeler hükmedilen tazminata mahsup edilir; tazminata hükmedilmezse hâkim, davacının aldığı geçici ödemeleri yasal faizi ile birlikte geri vermesine karar verir.

Resmi Metin

Geçici ödemeler

Madde 76- (1) Zarar gören, iddiasının haklılığını gösteren inandırıcı kanıtlar sunduğu ve ekonomik durumu da gerektirdiği takdirde hâkim, istem üzerine davalının zarar görene geçici ödeme yapmasına karar verebilir.

(2) Davalının yaptığı geçici ödemeler, hükmedilen tazminata mahsup edilir; tazminata hükmedilmezse hâkim, davacının aldığı geçici ödemeleri, yasal faizi ile birlikte geri vermesine karar verir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TBK m.76 ile düzenlenen geçici ödeme, dava sonunu beklemeden zarar görene erken nakit sağlar; ancak bu bir kesin kazanım değildir, bir köprüdür. Hâkim bunu re’sen veremez; mutlaka istem şarttır. İki koşulu birlikte ispatlamak gerekir: iddianın haklılığını gösteren inandırıcı kanıtlar ve davacının ekonomik durumunun ödemeyi gerektirmesi. İspat yükü davacıdadır. Sık yapılan hata, talebi salt mağduriyet anlatımına dayandırıp ekonomik zaruret belgesini (gelir, tedavi gideri, geçim) eklememektir. Talebinizi dilekçede ayrı ve gerekçeli kurun.

Davalı vekiliyseniz, bu ödemenin iade riskini müvekkilinize hatırlatın: geçici ödemeler hükmedilen tazminata mahsup edilir, fakat tazminata hükmedilmezse davacı aldığını yasal faiziyle birlikte geri vermeye mahkûm edilir. Davacı tarafta da bu riski müvekkile açıkça anlatın; davayı kaybetmek faizli iade demektir. Bunu, hükmü değiştirme imkânı veren TBK m.75 ile karıştırmayın; ikisi farklı kurumlardır.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 76. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, “III. Geçici ödemeler” kenar başlıklı yeni bir maddedir.

Tasarının iki fıkradan oluşan 75. maddesinde, geçici ödemeler düzenlenmektedir. Bu yeni düzenlemeyle, mesela, hiçbir sosyal güvenceden yararlanamayacak durumda bulunmakla birlikte, somut olayda uğradığı zararın giderilmesi için acilen parasal bir desteğe ihtiyaç duyan ve tazminat yükümlüsünün, uğradığı zarardan sorumluluğunu hakime sunduğu inandırıcı kanıtlarla ortaya koyan zarar görenlerin korunması amaçlanmıştır.

Maddenin birinci fıkrasında, zarar görenin iddiasının haklılığını gösteren inandırıcı kanıtlar sunması ve ekonomik durumunun da gerektirmesi koşullarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, hakime, istem üzerine tazminat yükümlüsünün zarar görene geçici ödeme yapmasına karar verme yetkisi tanınmıştır. Ancak, fıkrada yapılan düzenlemeyle, geçici ödeme kararıyla kesin hüküm sonucunun, eda amaçlı bir ihtiyati tedbir aracılığıyla elde edilmesi amaçlanmamaktadır.

Maddenin ikinci fıkrasında ise, aynı maddenin birinci fıkrası uyarınca zarar görene yapılan geçici ödemelerin nihai kararda hükmedilmiş olan tazminata mahsup edileceği; zarar görenin açtığı davanın reddine karar verilmesi durumunda ise hakim tarafından, aynı davada, davacının aldığı geçici ödemeleri, yasal faizi ile birlikte geri vermesine hükmedileceği öngörülmektedir.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.76 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3.HD E. 2023/223 K. 2023/1107 Bozma

TBK m.76/2 uyarınca, hâkim geçici ödemeye karar verip sonuçta tazminata hükmedilmezse, davacının aldığı geçici ödemeleri yasal faiziyle birlikte geri vermesine karar vermelidir; bu husus değerlendirilmeden hüküm kurulması usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirir.

Detaylı özeti gör

Davacı, davalı kurumla yapılan arsa tahsis sözleşmesinin tahsisin iptali ve imar değişikliğiyle ifasının imkânsızlaşması üzerine iade edilen bedelin gerçek zararını karşılamadığını ileri sürerek arsanın rayiç değerinin (birleşen davada 83.060,00 TL) tahsilini istemiştir. Yargılama sırasında mahkeme, 30.10.2015 tarihli ara kararla davacının mağduriyetinin önlenmesi için TBK m.76 uyarınca 10.000,00 TL avans tazminatının davalı kurumdan tahsiline karar vermiş, davalı 11.11.2015'te bu ödemeyi yapmıştır. Ancak esasa ilişkin yargılama sonunda asıl ve birleşen dava reddedildiğinden tazminata hükmedilmemiştir. Daire, mahkemenin TBK m.76/2 uyarınca davacının aldığı geçici ödemeyi yasal faiziyle birlikte geri vermesine karar vermesi gerekirken bu hususu değerlendirmeden hüküm kurmasını usul ve kanuna aykırı bularak, davacının temyiz itirazlarını reddetmiş ve kararı davalı yararına bozmuştur.

Kararı incele →

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.76 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2026/1364 K. 2026/1775 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Kaza tespit tutanağıyla kusursuzluğu, sağlık kurulu raporuyla yaralanmasının ağırlığı ve sosyal ekonomik durum araştırmasıyla işsiz olup aile desteğiyle geçindiği belirlenen zarar gören yönünden, yargılama henüz tamamlanmamış olsa da geçici ödeme koşullarının oluştuğu kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Yaya olarak yürürken araç çarpması sonucu ağır yaralanan kişi maddi ve manevi tazminat davası açmış, yargılama sırasında geçici ödeme talebinde bulunmuştur. İlk derece mahkemesi 50.000 TL geçici ödemeye karar vermiş, sigorta şirketinin buna itirazını da reddetmiştir. Sigorta şirketi, inandırıcı kanıt eşiğinin aşılmadığını, kusur durumu ile maluliyet oranının kesinleşmediğini ve ekonomik ihtiyacın somut delillerle ispatlanmadığını ileri sürerek ara kararı istinaf etmiştir. Daire, kaza tespit tutanağına göre zarar görenin kusursuz olduğunu, sağlık kurulu raporuyla yaralanmanın ağırlığının belirlendiğini ve zarar görenin işsiz olup aile desteğiyle geçindiğini saptayarak geçici ödeme koşullarının oluştuğu sonucuna varmış ve istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2026/821 K. 2026/1163 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Ağır bedensel zarara dayalı geçici ödeme isteminde, hakem heyeti kararıyla zarar görene önemli tutarda tazminat ödenmesine hükmedilmiş olması ve dosyadaki ekonomik-sosyal durum tespiti karşısında geçici ödeme koşullarının bu aşamada oluşmadığı sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasında ağır şekilde yaralanan davacı, sürekli iş göremezlik zararının tazmini istemiyle açtığı davada, dava sonunda mahsup edilmek üzere ihtiyati tedbir niteliğinde geçici ödemeye hükmedilmesini istemiştir. İlk derece mahkemesi, bakiye zararın bulunup bulunmadığının yargılamayı gerektirdiği gerekçesiyle geçici ödeme talebini ara kararla reddetmiştir. Daire, hakem heyeti kararıyla zarar gören lehine yüksek tutarda tazminat ödenmesine hükmedilmiş olmasını ve dosyadaki ekonomik-sosyal durum tespitini gözeterek geçici ödeme koşullarının bu aşamada gerçekleşmediğini belirtmiş, davacılar vekilinin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2026/842 K. 2026/1166 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Geçici ödemede, kaza tespit tutanağı ve ceza dosyasındaki bilirkişi raporuna göre sigortalı sürücünün kusurlu olduğu, zarar görenin kemik kırığıyla yaralandığı ve sosyal ekonomik durumunun bunu gerektirdiği saptanarak koşulların gerçekleştiği kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasında yaralanan davacı, tedavi gördüğünü ve gelir getiren bir işte çalışamadığını belirterek geçici ödeme yapılmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi talebin kısmen kabulüyle 50.000,00 TL geçici ödemeye hükmetmiş, davalı sigortacının bu ara karara itirazını da reddetmiştir. Davalı vekili, davacının asli kusurlu olduğunu ve yönetmeliğe uygun maluliyet raporu bulunmadığını ileri sürerek istinafa başvurmuştur. Daire, kaza tespit tutanağı ve ceza dosyasındaki bilirkişi raporuna göre sigortalı sürücünün kusurlu olduğunu, davacının kemik kırığı oluşacak şekilde yaralandığını ve sosyal ekonomik durum araştırması karşısında geçici ödeme koşullarının gerçekleştiğini belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2025/2488 K. 2025/2822 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Kaza tespit tutanağına göre sürücünün kusurlu olduğu, yayanın kemik kırığı oluşacak şekilde yaralandığı ve öğrenci olduğu değerlendirilerek tedavi giderlerinin karşılanması amacıyla geçici ödeme koşullarının oluştuğu kabul edilmiş, takdiren belirlenen tutarın sigortacıdan tahsiline hükmedilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasında yaralanan yaya, açtığı maddi ve manevi tazminat davasında geçici ödeme yapılmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi ara kararıyla bu talebi reddetmiştir. Daire, kaza tespit tutanağındaki kusur durumunu, kemik kırığı içeren yaralanmayı ve davacının öğrenci olmasını birlikte değerlendirerek geçici ödeme koşullarının gerçekleştiği sonucuna varmış; istinaf başvurusunu kabul ederek ara kararı kaldırmış ve hükmedilecek maddi tazminattan mahsup edilmek üzere takdiren 75.000,00 TL geçici ödemenin davalı sigorta şirketinden tahsiline karar vermiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2025/2452 K. 2025/2818 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Trafik kazasında yaralanan davacı bakımından geçici ödeme koşulları; ceza dosyası, tedavi evrakları, adli tıp raporu ve kaza tespit tutanağıyla sigortalı sürücünün kusuru ve kemik kırığı oluşacak yaralanma, fakirlik belgesiyle de ekonomik gereklilik saptanarak oluşmuş sayılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Yaya olarak karıştığı trafik kazasında yaralanan davacı, sigorta şirketinden maddi tazminat istemiş ve yargılama sürerken TBK 76 uyarınca geçici ödemeye hükmedilmesini talep etmiştir. İlk derece mahkemesi geçici ödeme talebini kısmen kabul ederek takdiren 75.000,00 TL geçici ödemeye karar vermiş, sigortacının bu ara karara itirazını da reddetmiştir. Daire, ceza dosyası, tedavi evrakları, adli tıp raporu ve kaza tespit tutanağına göre sigortalı araç sürücüsünün kusuruyla davacının kemik kırığı oluşacak şekilde yaralandığını, sosyal ekonomik durum araştırması ve fakirlik belgesine göre de geçici ödeme koşullarının oluştuğunu belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Diğer kararlar (5)
Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2025/2361 K. 2025/2670 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Ölümlü trafik kazasına dayalı tazminat davasında, ceza dosyasındaki kusur raporuna göre desteğin asli kusurlu bulunması ve dosyadaki delil durumu karşısında geçici ödeme koşullarının bu aşamada oluşmadığı, talebin reddinde bir yanlışlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Ölümlü trafik kazası nedeniyle destekten yoksun kalma ve manevi tazminat istenen davada, davacılar vekilinin ihtiyati tedbir ve geçici ödeme talepleri ara kararla reddedilmiş, bu ara karara karşı istinaf yoluna başvurulmuştur. Daire, kesinleşen ceza dosyasındaki kusur raporuna göre desteğin asli kusurlu olduğunu, sigorta poliçelerinin ve dosyadaki delil durumunun birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirterek geçici ödeme koşullarının bu aşamada oluşmadığını, ihtiyati tedbir şartlarının da bulunmadığını kabul etmiş ve istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2025/1334 K. 2025/1708 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Trafik kazasına dayalı bedensel zarar davasında, olayın gerçekleşme biçimi ve zarar görenin kusur oranı henüz belirlenmediğinden geçici ödeme koşullarının bu aşamada oluşmadığı, ara kararla verilen ret kararında isabetsizlik bulunmadığı kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasında ağır yaralanan davacı, sürücü, işleten ve zorunlu mali sorumluluk sigortacısı aleyhine açtığı bedensel zarar tazminatı davasında geçici ödeme yapılmasını ve davalı gerçek kişilerin malvarlığı üzerine ihtiyati tedbir konulmasını istemiştir. İlk derece mahkemesi ara kararla her iki talebi de ayrı ayrı reddetmiş, davacı vekili bu ara karara karşı istinafa başvurmuştur. Daire, olayın gerçekleşme biçimi ile davacının kusur oranı henüz aydınlanmadığından geçici ödeme koşullarının bu aşamada oluşmadığını; tedbir istenen malvarlığının tazminat davasının konusu olmaması nedeniyle ihtiyati tedbir talebinin reddinin de yerinde olduğunu belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2025/721 K. 2025/1028 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Trafik kazasında yaralanan davacının geçici ödeme isteminde, davacının kazanın oluşumunda asli kusurlu olması ve maluliyet raporunun henüz alınmamış olması karşısında geçici ödeme koşullarının bu aşamada oluşmadığı kabul edilerek istemin reddi yerinde görülmüştür.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Yaya iken ağır yaralandığı trafik kazası nedeniyle tazminat isteyen davacı, yargılama sürerken geçici ödeme yapılmasını talep etmiş; ilk derece mahkemesi ara kararla koşulların oluşmadığı gerekçesiyle istemi reddetmiştir. Davacı vekilinin istinaf başvurusunu dosya üzerinden inceleyen daire, mevcut delil durumuna göre davacının kazanın oluşumunda asli kusurlu olduğunu ve maluliyet konusunda henüz rapor alınmadığını saptayarak geçici ödeme koşullarının bu aşamada gerçekleşmediği sonucuna varmış, ara kararda usul ve esas yönünden aykırılık bulunmadığını belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2024/3203 K. 2025/52 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Geçici ödeme talebinin, tazminat miktarının yargılamayı gerektirdiği gerekçesiyle reddi hatalı bulunmuş; sigortalı sürücünün tam kusuru, yolcunun %13 maluliyeti, mal varlığı bulunmaması ve öğrenci olması karşısında mevcut delil durumuna göre koşulların oluştuğu kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasında yaralanan yolcunun sigortacıya karşı açtığı maddi tazminat davasında, geçici ödeme talebi ilk derece mahkemesince, tazminat miktarının yargılamayı gerektirdiği ve kanuni koşulların oluşmadığı gerekçesiyle ara kararla reddedilmiştir. Daire, geçici ödemenin dosyadaki mevcut delil durumuna göre karara bağlanabileceğini, sigortalı sürücünün tam kusurlu olduğunu, yolcu konumundaki davacının yüzde 13 maluliyeti bulunduğunu, adına kayıtlı mal varlığı olmadığını ve öğrenci olduğunu belirterek istinafı kabul etmiş, ara kararı kaldırıp 50.000,00 TL geçici ödemeye hükmetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2024/2406 K. 2024/2804 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Destekten yoksun kalan davacılar yönünden, ekonomik ve sosyal durumları ile kaza tespit tutanağına göre belirlenen sürücü kusuru birlikte gözetildiğinde geçici ödeme koşullarının oluştuğu, talebin tümüyle reddedilmesinin doğru olmadığı kabul edilerek geçici ödemeye hükmedilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Trafik kazasında ölen kişinin yakınları destekten yoksun kalma nedeniyle maddi ve manevi tazminat davası açmış, yargılama sırasında geçici ödeme ve ihtiyati haciz talep etmiştir. İlk derece mahkemesi her iki talebi ara kararla reddetmiştir. Daire, geçici ödemeye ilişkin ara kararların ihtiyati tedbir niteliğinde olup istinafa tabi bulunduğu yönünde görüş değişikliğine giderek inceleme yapmış; davacıların ekonomik durumu ile sürücünün kusuru karşısında geçici ödeme koşullarının, haksız fiile dayalı manevi tazminat davalarında da ihtiyati haciz koşullarının gerçekleştiğini belirlemiştir. İstinaf başvurusu kabul edilerek ara karar kaldırılmış, teminatsız ihtiyati haciz ile davacılar lehine toplam 120.000,00 TL geçici ödemeye hükmedilmiştir.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!