TMK Madde 852 - Taşınmaz rehninde faiz

Madde, taşınmaz rehninde uygulanacak faizi tek fıkra üzerinden düzenler ve kural olarak tarafların faiz oranını serbestçe belirleyebileceği bir irade serbestisi çerçevesi kurar. Düzenlemenin temelinde, taşınmaz rehninin teminat altına aldığı alacağa işleyecek faizin oranını saptamanın öncelikle tarafların anlaşmasına bırakılması yatar; böylece rehin ilişkisinin ekonomik yükü, alacaklı ile borçlunun karşılıklı menfaat dengesine göre şekillenir. Hüküm, faiz oranının taraflarca “diledikleri gibi” kararlaştırılabileceğini öngörerek bu serbestiyi geniş tutar; ne var ki bu serbesti sınırsız değildir; çünkü düzenleme, açıkça “sınırlayıcı hükümler saklı kalmak kaydıyla” ifadesiyle, faiz oranını sınırlayan başka hükümlerin önceliğini korur. Dolayısıyla taraflar kural olarak oranı serbestçe belirleyebilse de, bu serbesti yalnızca saklı tutulan sınırlayıcı hükümlerin elverdiği ölçüde geçerlidir; söz konusu sınırlayıcı hükümlerin kapsamı ve içeriği ise bu maddede değil, onların kendi düzenlemelerinde belirlenir. Bu yapı, faiz oranının belirlenmesinde tarafların iradesini esas almakla birlikte, bu iradenin saklı tutulan sınırlamalar karşısında geri adım atacağı bir öncelik ilişkisi kurar; böylece serbesti ile sınırlama arasında metnin kendisinden doğan bir denge gözetilir. Avukatlık pratiğinde rehin sözleşmesini düzenleyen vekil, kararlaştırılacak faiz oranını saklı tutulan sınırlayıcı hükümler ışığında denetlemeli, oranın bu hükümlerin çizdiği çerçeve içinde kaldığını teyit ederek ileride faiz kaydının bu sınırlamalarla çatışması riskini baştan değerlendirmelidir.