TMK Madde 851 Taşınmaz rehninde ana para ve para türü

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 09.06.2026

Özet 4 fıkra · ~2 dk okuma

TMK 851, taşınmaz rehninin miktarı Türk parası ile gösterilen belli bir alacak için kurulmasını, alacak miktarı belli değilse üst sınır belirleme zorunluluğunu, yabancı para üzerinden taşınmaz rehni kurulması rejimini ve boşalan derecede tescil edileceği tarihteki karşılık üzerinden yeni rehin kurulabilmesini dört fıkra üzerinden düzenler.

Resmi Metin

Ana para

Madde 851- (1) Taşınmaz rehni, miktarı Türk parası ile gösterilen belli bir alacak için kurulabilir. Alacağın miktarının belli olmaması hâlinde, alacaklının bütün istemlerini karşılayacak şekilde taşınmazın güvence altına alacağı üst sınır taraflarca belirtilir.

(2) Yurt içinde veya dışında faaliyette bulunan kredi kuruluşlarınca yabancı para üzerinden veya yabancı para ölçüsü ile verilen kredileri güvence altına almak için yabancı para üzerinden taşınmaz rehni kurulabilir. Bu hâlde her derecenin ifade ettiği miktar, rehin konusu alacağın tespit edildiği para türü üzerinden gösterilir. Ancak, aynı derecede birden fazla para türü kullanılarak rehin kurulamaz.

(3) Yabancı para üzerinden kurulan rehne ait bir derecenin boşalması hâlinde, yerine, tescil edileceği tarihteki karşılığı Türk parası veya yabancı para üzerinden rehin kurulabilir. Türk parası ile kurulmuş bir rehne ait derecenin boşalması hâlinde ise, yerine tescil edileceği tarihteki karşılığı yabancı para üzerinden rehin kurulabilir.

(4) Yabancı veya Türk parası karşılıklarının hesabında hesap günündeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının döviz alış kuru esas alınır. Rehin haklarının hangi yabancı paralar üzerinden kurulabileceği Cumhurbaşkanınca belirlenir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, taşınmaz rehninin miktarı Türk parası ile gösterilen belli bir alacak için kurulmasını, alacak miktarı belli değilse üst sınır belirleme zorunluluğunu, yabancı para üzerinden taşınmaz rehni kurulması rejimini ve boşalan derecede tescil edileceği tarihteki karşılık üzerinden yeni rehin kurulabilmesini dört fıkra üzerinden düzenler. Birinci fıkra Türk parası ile belli alacak veya üst sınır belirleme şartını hükme bağlar. İkinci fıkra yurt içi veya dışı kredi kuruluşlarınca yabancı para ile verilen kredileri teminat altına almak için yabancı para üzerinden taşınmaz rehni kurulabileceğini, ancak aynı derecede birden fazla para türünün kullanılamayacağını öngörür. Üçüncü fıkra boşalan derecede yeni rehnin Türk parası veya yabancı para üzerinden kurulabilmesini düzenler. Dördüncü fıkra hesap günündeki TC Merkez Bankası döviz alış kurunu ve hangi yabancı paraların kullanılabileceğinin Cumhurbaşkanınca belirlenmesini öngörür. Avukatlık pratiğinde yabancı para üzerinden taşınmaz rehni kuran vekili para türünü ve üst sınırı sözleşmede netleştirmelidir.

Gerekçe

Eski Kanunun 766 ve 766/a maddelerini karşılamaktadır.

Hüküm değişikliği yoktur.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

– Tasarının 851 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “beş yıllık” süre, dış kaynaklı kredilerin kullanılmasını kolaylaştırmak amacıyla “iki yıla” indirilmiş ve son fıkrada bu değişikliğe paralel olarak redaksiyon yapılmıştır.

TBMM GENEL KURULU

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ BAŞKANLIĞINA

Görüşülmekte olan 723 sıra sayılı kanun tasarısının 851 inci maddesinin ikinci fıkrasının birinci cümlesinin aşağıdaki şekilde değiştirilmesini arz ve teklif ederiz.

Aydın Tümen

Ankara

ve arkadaşları

“Yurt içinde veya dışında faaliyette bulunan kredi kuruluşlarınca yabancı para üzerinden veya yabancı para ölçüsü ile verilen kredileri güvence altına almak için yabancı para üzerinden taşınmaz rehni kurulabilir.”

BAŞKAN – Komisyon?..

ADALET KOMİSYONU BAŞKANI EMİN KARAA (Kütahya) – Çoğunluğumuz olmadığı için katılamıyoruz; takdire bırakıyoruz.

BAŞKAN – Hükümet?..

ADALET BAKANI HİKMET SAMİ TÜRK (Trabzon) – Katılıyoruz.

BAŞKAN – Komisyonun takdire bıraktığı, hükümetin kabul ettiği önergeyi oylarınıza sunuyorum: Kabul edenler… Kabul etmeyenler… Kabul edilmiştir efendim.

İlgili Anayasa Mahkemesi Kararları - TMK m.851 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, Anayasa Mahkemesinin norm denetimi ve bireysel başvuru kararlarından derlenmiştir.

AYM İkinci Bölüm B. No: 2018/25663 İhlal

TMK m.851 uyarınca taşınmaz rehni, miktarı Türk parası ile gösterilen belli bir alacak için kurulabilir; miktar belli değilse üst sınır taraflarca belirtilir. Bu kural ipoteğin tek bir alacakla sınırlı tutulmasını şart koşmaz; üst sınır konulmak kaydıyla birden fazla alacak için ipotek kurulabilir.

Detaylı özeti gör

Karar konusu: Başvuru, üçüncü kişinin borcunun teminatı olarak taşınmaz üzerinde tesis edilen ipoteğin kaldırılmaması nedeniyle mülkiyet hakkının ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.

Kararı AYM Kararlar Bilgi Bankası'nda incele →

İlkeler, Anayasa Mahkemesinin kararlarından derlenmiştir; bağlayıcı metin kararın kendisidir. Bireysel başvuru bir kanun yolu değildir; kararlar somut başvurunun koşullarına göre verilmiştir. Norm denetimi ret kararları yalnız itiraz konusu kural ve gerekçeyle sınırlıdır; kuralın karar tarihinden sonra değiştirilip değiştirilmediği kartta belirtilir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/3128 K. 2021/1224 Direnme Bozuldu
Mülkiyet Usul

TMK m.851 uyarınca güvence altına alınan alacağın miktarı belirsizse üst sınır ipoteği kurulmuş olup, senette doğmuş ve doğacak her türlü borcu teminat gösteren ipotek veren üçüncü kişi, kararlaştırılan limit miktarıyla sınırlı olarak bu borçlardan sorumludur.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Miktarı belirsiz ya da henüz doğmamış bir alacağı güvence altına alan ipoteğin TMK m.851 uyarınca üst sınır (limit) ipoteği niteliği ve ipotek veren üçüncü kişinin "doğmuş ve doğacak her türlü borç" için sorumluluğu. Değerlendirme: Alacağın miktarı belirsizse üst sınır ipoteği kurulur; senette doğmuş ve doğacak borçları teminat gösteren üçüncü kişi, limit miktarınca sorumludur ve tek taraflı kefillikten vazgeçme ipotek borcunu etkilemez. Sonuç: Direnme kararının Özel Daire bozma gerekçesiyle BOZULMASINA karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/606 K. 2017/532 Direnme Bozuldu
Mülkiyet Usul

Alacağın miktarı belli olmadığı hallerde azami meblağ belirtilerek kurulan üst sınır ipoteği, müstakbel kredileri de kapsayacak şekilde tesis edilmişse, dayanak kredi borcu ödenip kapansa bile fekki bildirilmedikçe sonradan doğan başka borçların teminatını oluşturmaya devam eder.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Bir kredi sözleşmesi çerçevesinde "kullanılmış ve kullanılacak kredilere teminat olmak üzere" üst sınır ipoteği kurulan taşınmazın, dayanak kredi borcu tamamen ödenip kapansa dahi, sonradan doğan başka bir borcun teminatı olarak kullanılıp kullanılamayacağı. Değerlendirme: TMK m.851, alacağın miktarı belli olmadığında tarafların bir azami meblağ belirtmesiyle üst sınır ipoteği kurulmasını caiz kılar; ipotek senedindeki "fekki bildirilinceye kadar" ve müstakbel kredileri kapsayan ibare geçerlidir. Sonuç: Direnme kararının Özel Daire bozma kararındaki nedenlerle BOZULMASINA oybirliğiyle karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/843 K. 2022/80 Bozma
Mülkiyet Usul m.851/1

İpotek kurulurken alacağın miktarı taraflarca belirli kılınmış ve doğmuş bir borç güvence altına alınmışsa kesin borç (anapara) ipoteği, alacağın miktarı belli olmayıp ileride doğacak borç için azami limit gösterilmişse üst sınır ipoteği söz konusu olur.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Teminat amacıyla kurulan ipoteğin, TMK m.851/1'deki alacağın belirliliği ölçütüne göre kesin borç (anapara) ipoteği mi yoksa üst sınır (azami meblağ) ipoteği mi olduğu ve arsa sahibinin ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takipte haklı sayılıp sayılmayacağıdır. Değerlendirme: Protokolde tazminat miktarı (40.000 USD) belirli kılındığından ve teminat doğmuş borca dayandığından kurulan ipotek kesin borç ipoteğidir; mevcut durumu bilerek protokolü imzalayan, edimini ifa etmeyen davalı yüklenici kusurludur. Sonuç: Davanın reddine dair karar BOZULMUŞTUR.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/899 K. 2021/1564 Onama
Mülkiyet Usul

İpotekle güvence altına alınan alacağın miktarı belirliyse anapara ipoteği, belirli değilse tapuya tescil edilen azami yük tüm alacak kalemleri için üst sınır oluşturan üst sınır (limit) ipoteği kurulur.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: İpoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takipte borçlu olarak yalnız asıl borçlu gösterildiğinde, ipotek veren üçüncü kişi konumundaki davacının menfi tespit davası açmakta hukuki yararının bulunup bulunmadığı ve teminata konu 175.000TL'lik ipoteğin niteliğidir. Değerlendirme: TMK m.851 uyarınca alacağın miktarı belirli ise anapara, belirsiz ise üst sınır ipoteği kurulur; somut ipotek azami hat (üst sınır) ipoteğidir ve asıl borçlu ile ipotek veren arasında şekli mecburi takip arkadaşlığı bulunduğundan davacının dava açmakta hukuki yararı vardır. Sonuç: Direnme kararı uygun bulunmuş, esasa ilişkin temyiz itirazlarının incelenmesi için dosya Yargıtay 11. Hukuk Dairesine gönderilmiştir.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Hizmet

TMK 851, irtifak hakları ve taşınmaz yükü bağlamında ana para düzenlemesidir.

kamulaştırma ve önalım davalarında profesyonel destek

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!