TMK Madde 369 Ev başkanının gözetimi: Sorumluluk

Özet 3 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 369, ev başkanının ev halkından küçük, kısıtlı, akıl hastası veya akıl zayıflığı bulunan kişilerin verdiği zarardan sorumluluğu ile bunların kendilerine veya başkalarına zarar vermemesi için alacağı önlem yükümlülüğünü düzenler.

Resmi Metin

Sorumluluk

Madde 369- (1) Ev başkanı, ev halkından olan küçüğün, kısıtlının, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunan kişinin verdiği zarardan, alışılmış şekilde durum ve koşulların gerektirdiği dikkatle onu gözetim altında bulundurduğunu veya bu dikkat ve özeni gösterseydi dahi zararın meydana gelmesini engelleyemeyeceğini ispat etmedikçe sorumludur.

(2) Ev başkanı, ev halkından akıl hastalığı veya akıl zayıflığı bulunanların kendilerini ya da başkalarını tehlikeye veya zarara düşürmemeleri için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür.

(3) Zorunluluk hâlinde gerekli önlemlerin alınmasını yetkili makamdan ister.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, ev başkanının ev halkından küçük, kısıtlı, akıl hastası veya akıl zayıflığı bulunan kişilerin verdiği zarardan sorumluluğu ile bunların kendilerine veya başkalarına zarar vermemesi için alacağı önlem yükümlülüğünü düzenler. Birinci fıkraya göre ev başkanı, alışılmış şekilde durum ve koşulların gerektirdiği dikkatle nezareti altında bulundurduğunu veya bu özeni gösterseydi dahi zararın doğmasını engelleyemeyeceğini ispat etmedikçe sorumludur; sorumluluk kusursuz değil, kusur karinesi rejimine bağlıdır. İkinci fıkraya göre ev başkanı tehlikeyi önlemek için gerekli önlemleri almakla yükümlüdür. Üçüncü fıkraya göre zorunluluk hâlinde yetkili makamdan önlem alınmasını ister. Avukatlık pratiğinde mağdurun başvurusunda ev başkanının kim olduğu, ev halkı sıfatı ve özen yükümünün ihlali ayrıca ispatlanmalıdır.

Gerekçe

Yürürlükteki Kanunun 320 nci maddesini karşılayan ve İsviçre Medeni Kanununun 333 üncü maddesiyle onu örnek alan 1984 tarihli Öntasarının 301 inci maddesinden kısmen değiştirilmek suretiyle alınan bu maddede, ev başkanının ev halkından olan küçük, kısıtlı, akıl hastası ya da akıl zayıfı olan kişilerin başkalarına verdikleri zararlardan dolayı sorumluluğu düzenlenmektedir. Madde, ev başkanının sorumluluktan kurtulması için ona “durum ve koşulların gerektirdiği dikkatle gözetim altına bulundurduğunu veya bu dikkat ve özeni gösterseydi dahi zararın meydana gelmesini engelleyemeyeceğini” kanıtlama olanağını da tanımaktadır. Böylece, ev başkanının sorumluluğu ile Borçlar Kanunu 55 ve 56 ıncı maddelerinde düzenlenen sorumluluklar arasında da bir uyum sağlanmış olmaktadır.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2019/154 K. 2020/419 Direnme Bozuldu
Kusur Tazminat

Kusursuz (tehlike) sorumluluğu örneklerinden biri de TMK m.369'daki ev başkanının sorumluluğudur; bu hükümler kusur şartı aranmaksızın illiyet bağına dayalı sorumluluk doğurur.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Tam kusurlu sürücü-işletenin ölümünde yakınlarının aracın kendi zorunlu trafik sigortacısından destekten yoksun kalma tazminatı isteyip isteyemeyeceği. Değerlendirme: Destekten yoksun kalma tazminatı mirastan değil, üçüncü kişi sıfatıyla doğrudan davacılarda doğan asli-bağımsız bir haktır; desteğin tam kusuru bu hakka etkili olmadığından sigortacı KTK kapsamında sorumludur. Sonuç: Direnme kararı oy çokluğuyla BOZULMUŞTUR.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2019/63 K. 2019/985 Ret
Tazminat

Ev başkanının sorumluluğu (TMK m.369), Türk hukukundaki kusursuz (tehlike) sorumluluğu hâllerinden biri olarak öğretide ve uygulamada gösterilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Tapu sicilinin tutulmasından doğan zararlardan Devletin TMK m.1007 kapsamındaki kusursuz (tehlike) sorumluluğunun, orman niteliğindeki taşınmazı niteliğini bilerek satın alan davacı yönünden koşullarının oluşup oluşmadığı. Değerlendirme: Çoğunluk HUMK m.440 sebeplerinin bulunmadığını saptamış; karşı oy ise kusursuz sorumluluk örnekleri arasında ev başkanının sorumluluğunu (TMK 369) anarak, ağır kusurun illiyet bağını keseceğini belirtmiştir. Sonuç: Karar düzeltme isteminin REDDİNE oy çokluğuyla kesin olarak karar verildi.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2019/603 K. 2022/84 Bozma

TMK m.369'daki ev başkanının kusursuz sorumluluğu gibi bazı kusursuz sorumluluk hâllerinde sorumluya kurtuluş kanıtı getirme imkânı tanınmışken, 818 sayılı BK m.58'deki yapı eseri maliki sorumluluğunda böyle bir kurtuluş kanıtı bulunmamaktadır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Bir iş merkezinde kiracı işyeri çalışanının jeneratöre benzin koyarken çıkardığı yangından doğan zarardan, bina malikinin 818 sayılı BK m.58 gereğince kusursuz sorumlu olup olmadığı ve üçüncü kişinin fiilinin illiyet bağını kesip kesmediği. Değerlendirme: Bina maliki kusurlu ise üçüncü kişinin kusuru illiyet bağını kesecek ağırlığa erişemez; yangına sebep olan işyeri davalının kiracısı olduğundan çalışanı üçüncü kişi sayılamaz. Sonuç: Direnme kararı bozuldu.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2019/273 K. 2020/421 Bozma

Ev başkanının sorumluluğu (TMK m.369), tıpkı araç işletenin sorumluluğu gibi, kusur aranmayan illiyete dayalı bir kusursuz sorumluluk hâlidir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Sürücünün tam kusuruyla gerçekleşen tek taraflı kazada ölen işleten-sürücünün desteğinden yoksun kalanların, aracın zorunlu mali sorumluluk sigortacısından tazminat isteyip isteyemeyeceği. Değerlendirme: Destekten yoksun kalma tazminatı asli ve bağımsız bir haktır; desteğin kusuru bu hakka yansıtılamaz, davacılar üçüncü kişi konumundadır ve KTK m.92 bu zararı kapsam dışı bırakmamıştır. Sonuç: Direnme kararının BOZULMASINA oy çokluğuyla karar verilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2014/604 K. 2016/565
Tazminat Velayet Usul

TMK m.369'a dayalı aile başkanının sorumluluğu davasında, küçük adına velayeten açılan davada çocuk yargılama sırasında ergin olursa kanuni temsilcinin temsil görevi sona erer ve esasa girilmeden önce ergin tarafın kendi adına düzenlenmiş vekaletnamesinin ibrazı sağlanmalıdır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: TMK m.369 aile başkanının sorumluluğu kapsamında, küçük adına velayeten açılan tazminat davasında, çocuğun yargılama sırasında ergin olması üzerine kendi adına vekaletname ibraz edilmemesinin ön sorun oluşturup oluşturmadığı. Değerlendirme: Çocuk dava sırasında reşit olunca kanuni temsilcinin görevi sona erer, davaya çocuk devam eder; bu eksikliğin tamamlanması gerekir. Sonuç: İşin esasına girilmeden, ergin olan tarafın kendi adına vekaletname aslı/onaylı örneğinin tamamlanması için dosyanın yerel mahkemeye geri çevrilmesine oyçokluğuyla karar verildi.

Diğer kararlar (2)
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/1436 K. 2022/267 Direnme Bozuldu

Ev başkanının, ev halkından küçüklerin, kısıtlıların ve akıl hastalığı veya zayıflığı bulunan kişilerin verdiği zarardan TMK m.369 uyarınca kusursuz (sebep) sorumluluğu bulunur.

Detaylı özeti gör

Davacının taşınmazı, usulsüz tebligatlarla kesinleşen icra takibi sonucu satılmış; icra müdürünün kusuru ve idarenin İİK m.5 kapsamında sorumluluğu tartışılmıştır. Yerel mahkeme direnmiş, HGK çoğunluk direnmeyi yerinde bularak icra dairesi görevlilerinin kusurlu olduğunu kabul etmiştir. PTT yönünden onama kesinleştiğinden temyiz incelenmemiştir. Sonuç: Direnme uygun bulunmuş, tazminat miktarı incelenmek üzere dosya Özel Daireye gönderilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/1179 K. 2021/1563 Direnme Bozuldu
Tazminat

TMK m.369 uyarınca ev başkanının sorumluluğu, ölüm ve bedensel zarardan kaynaklanan tazminat taleplerinde kusursuz/özel sorumluluk hâllerinden birini oluşturur.

Detaylı özeti gör

İş kazasında %27 malul kalan işçinin maddi tazminatı hesaplanırken bakiye ömrün PMF 1931 mi yoksa TRH 2010 yaşam tablosuna göre mi belirleneceği uyuşmazlığıdır. Gerçek zarar varsayımlara dayalı olduğundan ülkemize özgü ve güncel verileri içeren TRH 2010 tablosunun esas alınması yerinde görülmüş; yerel mahkemenin direnmesi usul ve yasaya uygun bulunmuştur. Sonuç: Direnme uygun bulunmuş, tazminat miktarına ilişkin inceleme için dosya Özel Daireye (10. HD) gönderilmiştir.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/551 K. 2020/783 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.369'daki ev başkanının sorumluluğunun kusursuz sorumluluk olduğunu; ev başkanının ancak gerekli dikkat ve özeni gösterseydi dahi zararın önlenemeyeceğini ispatlayarak sorumluluktan kurtulabileceğini esas alarak manevi tazminat istemini değerlendirmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, davalıların ergin olmayan oğlu tarafından darp edilerek burnunun kırıldığını, ev başkanı sıfatıyla anne-babanın çocuğun verdiği zarardan sorumlu olduğunu belirterek manevi tazminat istemiştir. İlk derece mahkemesi, ceza mahkemesince sabit görülen yaralama nedeniyle davanın kısmen kabulüne karar vermiştir. Davacı vekili, takdir edilen tazminatın düşüklüğünü ileri sürerek istinafa başvurmuştur.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/176 K. 2020/720 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM'ın incelediği davada, TMK m.369 uyarınca ev halkından küçüğün üçüncü kişiye verdiği zarardan ev başkanı kusursuz sorumlu tutulmuş; ailenin gerekli özeni gösterseydi dahi zararın önlenemeyeceğini ispat edemediği için ilk derece tazminata hükmetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Küçük davacı K1, sınıf arkadaşı küçük davalı K4 ile yaşanan tartışmada parmağı kırılarak yaralanmış; ev başkanı sıfatıyla K4'ün anne-babasına karşı TMK m.369 dayanaklı manevi tazminat davası açılmıştır. İlk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş, davalılar kazanın müterafik kusurdan kaynaklandığını ve özen görevlerini yerine getirdiklerini ileri sürmüştür. Adana BAM, ev başkanının kusursuz sorumluluğundan kurtulmasını sağlayacak ispatın gerçekleşmediğini ve takdir edilen tazminatın hak ve nesafete uygun olduğunu belirleyerek davalıların istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!