TMK Madde 162 Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış

Özet 3 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 162, eşler arasında üç ayrı boşanma sebebini ve dava hakkına ilişkin hak düşürücü süreleri düzenlemektedir.

Resmi Metin

Hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış

Madde 162- (1) Eşlerden her biri diğeri tarafından hayatına kastedilmesi veya kendisine pek kötü davranılması ya da ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulması sebebiyle boşanma davası açabilir.

(2) Davaya hakkı olan eşin boşanma sebebini öğrenmesinden başlayarak altı ay ve her hâlde bu sebebin doğumunun üzerinden beş yıl geçmekle dava hakkı düşer.

(3) Affeden tarafın dava hakkı yoktur.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, eşler arasında üç ayrı boşanma sebebini ve dava hakkına ilişkin hak düşürücü süreleri düzenlemektedir. Eşlerden biri, diğeri tarafından hayatına kastedilmesi, kendisine pek kötü davranılması veya ağır derecede onur kırıcı bir davranışta bulunulması sebebiyle boşanma davası açabilir. Bu hak, sebebin öğrenildiği tarihten itibaren altı ay ve her hâlde sebebin doğumundan itibaren beş yıl geçmekle düşer; affeden eşin dava hakkı bulunmaz.

4721 sayılı Kanun’un gerekçesine göre, önceki Kanun’da yalnızca “cana kast” ve “pek fena muameleler” boşanma sebebi olarak öngörülmüştür. Madde ile “onur kırıcı davranışta bulunma” sebebi de eklenerek hayata kast, pek kötü davranış ve onur kırıcı davranış üç ayrı boşanma sebebi olarak düzenlenmiştir. Gerekçede ayrıca, maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarının sadeleştirilmek suretiyle yeniden kaleme alındığı belirtilmektedir.

Gerekçe

Yürürlükteki Kanunda “cana kast” ve “pek fena muameleler” boşanma sebebi olarak öngörülmüştür. Oysa uygulamada ve özellikle yargısal içtihatlarda eşlerden birinin diğerine karşı “onur kırıcı davranışta bulunması” da boşanma sebebi sayılmaktadır. Maddeye “onur lanet davranışta bulunma” sebebi de eklenmiş ve böylece “hayata kast”, “pek kötü davranış” ve “onur kinci davranış” olmak üzere madde üç boşanma sebebini kapsayacak hale getirilmiştir.

Maddenin ikinci ve üçüncü fıkraları sadeleştirilmek suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/2717 K. 2021/761 Bozma
Fiili Ayrılık Tazminat Kusur

TMK m.162 (pek kötü veya onur kırıcı davranış), m.161-164 ile birlikte mutlak özel boşanma sebepleri arasında yer alır; bu sebeplerde hâkim evliliğin çekilmez hâle gelip gelmediğini araştırmaksızın kanunun aradığı şartın gerçekleşmesiyle boşanmaya karar verir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Terk (TMK m.164) sebebine dayalı kabul edilen boşanmada, davacı erkek lehine boşanmanın fer'isi olarak manevi tazminata (TMK m.174/2) hükmedilip hükmedilemeyeceği. Değerlendirme: Mutlak özel boşanma sebeplerinde -ki tasnifte TMK m.162 (pek kötü/onur kırıcı davranış) bu gruptadır- hâkim yalnız kanunun aradığı şartın gerçekleşip gerçekleşmediğine bakar; terk edilmiş olmak kişilik haklarına saldırı teşkil etmediğinden başka olaya dayalı manevi tazminat verilemez. Sonuç: Direnme kararı BOZULDU.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/2727 K. 2020/846 Kısmi
Kusur Nafaka Usul

TMK m.162; zina (m.161), suç işleme/haysiyetsiz hayat (m.163), terk (m.164) ve akıl hastalığı (m.165) ile birlikte özel boşanma sebepleri arasında yer alan, hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış başlıklı mutlak özel boşanma sebebidir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Eşini ortak konutu terke zorlayan davacının TMK m.164 uyarınca terke dayalı boşanma davası açma hakkı bulunup bulunmadığı ve nafakanın kaldırılması isteminin ayrıca nispi harca tabi olup olmadığı. Değerlendirme: HGK, sürekli hakaret edip kadını evden kovan davacının "terk eden eş" sayıldığını, terke dayalı dava açma hakkının yalnızca terk edilen eşe ait olduğunu, aktif husumet yokluğu nedeniyle davanın esastan reddedileceğini belirtmiştir. Sonuç: Boşanma reddine ilişkin direnme onanmış, nafakanın kaldırılması yönünden direnme bozulmuştur.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2024/8642 K. 2025/4989 Bozma
Kusur Tazminat Nafaka

Eşe yönelik tekrarlanan ağır hakaret ve psikolojik şiddet içeren eylemler, zulüm veya işkence boyutuna ulaşmasa dahi onur kırıcı davranış oluşturarak TMK m.162'deki özel boşanma sebebinin gerçekleşmesi için yeterlidir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Erkeğin TMK m.162'ye dayalı karşı boşanma davasında, kadının eşine yönelik tekrarlanan ağır hakaret ve psikolojik şiddet içeren eylemlerinin onur kırıcı davranış oluşturup oluşturmadığı. Değerlendirme: İlk derece kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi eylemlerin zulüm/işkence boyutunda ve ağır onur kırıcı olmadığı gerekçesiyle reddetmiştir; Daire ise kadının sabit görülen birden çok ağır hakaret ve psikolojik şiddet eylemlerinin onur kırıcı davranış oluşturduğunu ve m.162 koşullarının gerçekleştiğini belirlemiştir. Sonuç: Bölge Adliye Mahkemesi kararının davalı-davacı erkek lehine bozulmasına karar verilmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2023/7625 K. 2024/5883 Onama
Kusur Tazminat Nafaka Velayet

Eşin diğer eşi hayati tehlike geçirecek şekilde bıçakla yaralaması kesinleşmiş ceza mahkemesi kararıyla sabit ise, TMK m.162'de düzenlenen hayata kast özel boşanma sebebi gerçekleşmiş sayılır ve bu nedene dayalı boşanma davasının kabulü gerekir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Kadının erkeği hayati tehlike geçirecek şekilde bıçakla yaralaması karşısında TMK m.162'ye dayalı hayata kast nedeniyle boşanma şartlarının oluşup oluşmadığı ve velayet, tazminat, yoksulluk nafakası sonuçları. Değerlendirme: Kesinleşmiş ceza mahkemesi kararıyla kadının kasten yaralama suçundan mahkûmiyeti sabit olduğundan BAM m.162 davasını ve erkeğin tazminat taleplerini kabul etti, velayeti babaya verdi, kadının yoksulluk nafakasını reddetti. Sonuç: Bölge Adliye Mahkemesi kararı usul ve kanuna uygun bulunarak ONANMIŞTIR.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2015/14215 K. 2016/4389 Bozma
Kusur

TMK m.162 uyarınca boşanmaya karar verilebilmesi için her türlü kötü veya onur kırıcı davranış değil ağır derecede pek kötü veya onur kırıcı davranışın gerçekleşmesi gerekir; affedilen veya hoşgörüyle karşılanan eylemler kusur olarak yüklenemez.

Detaylı özeti gör

Davacı kadın TMK m.162 (pek kötü/onur kırıcı davranış) ve m.166/1'e dayalı boşanma istemiş, yerel mahkeme her iki sebepten kabul etmiştir. Daire, m.162 gereğince boşanma için her türlü değil ağır derecede pek kötü/onur kırıcı davranış gerektiğini; erkeğe yüklenen fiziksel şiddetin (2012 Mayıs) sonradan affedildiğini/hoşgörüyle karşılandığını, kalan davranışların ise m.162 koşullarını oluşturmadığını belirtmiştir. Sonuç: m.162 davasının reddi gerekirken kabulü hatalı olduğundan hüküm bozulmuştur.

Diğer kararlar (1)
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2008/51 K. 2008/87 Direnme Bozuldu
Kusur Nafaka Usul

TMK m.162 uyarınca hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış nedeniyle boşanma kararı verilip kesinleştiğinde, davalı eşin kusurunun tamamen sabit olduğu kabul edilmiş sayılır ve bu konuda ayrıca yeni bir kusur değerlendirmesi yapılamaz.

Detaylı özeti gör

Antalya 2. Aile Mahkemesi, kocanın TMK m.162 (hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış) sebebiyle açtığı boşanma davasını kabul etmiş, kadının kusurunun tam olduğunu saptamış; Özel Daire kadın yararına yoksulluk nafakası takdir edilmesi gerektiği gerekçesiyle bozmuş, mahkeme direnmiştir. HGK, kadının yargılamanın hiçbir aşamasında yoksulluk nafakası talebinde bulunmadığını, ayrıca m.162'den kesinleşen boşanmada kusurun yeniden değerlendirilemeyeceğini belirtmiştir. Sonuç: direnme kararı onanmıştır.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2018/2358 K. 2020/784 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.162'deki hayata kast, pek kötü ve onur kırıcı davranış sebebine dava dilekçesinde dayanılmadığını, anlatımların m.166/1 geçimsizliğine ilişkin olduğunu saptayarak ilk derece mahkemesinin m.162 nitelendirmesini hatalı bulmuştur.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı kadın, davalı eşinin sürekli hakaret, küfür ve şiddet uyguladığı, evden kovduğu iddiasıyla boşanma ve nafaka istemiştir; ilk derece mahkemesi davalının kusurlu davranışlarıyla evlilik birliğinin temelinden sarsıldığını kabul ederek TMK 166/1 uyarınca boşanmaya ve kadın yararına nafakaya hükmetmiştir. Adana BAM, dinlenen tanık beyanlarına göre davalının ağır kusurlu olduğunu, akrabalık tek başına tanık beyanını değersiz kılmadığını belirtmiştir. Kusur ve nafakanın usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davalının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2018/664 K. 2019/180 İstinaf Kabulü / Kaldırma

TMK 162'ye (pek kötü davranış/hayata kast) dayalı boşanma talebi ilk derecede hak düşürücü süre nedeniyle reddedilmiş, boşanma 166/1'den verilmiştir. Daire kararı esasa girmeden HMK 353/1-a-6 usul sebebiyle kaldırdığından 162'nin rolü, süreye bağlı red kalemi olarak hükümde kalmaktadır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı kadın, eşi ve ailesinden sürekli şiddet, hakaret, tehdit ve hamileyken kovulma vakıalarına dayanarak TMK 162 (pek kötü davranış) ve TMK 166/1 sebepleriyle boşanma ve fer'ilerini istemiş; ilk derece mahkemesi TMK 166/1'den boşanmaya, TMK 162'ye dayalı davanın ise hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar vermiştir. Adana BAM, ilk derece mahkemesinin tahkikatın bitiminden sonra sözlü yargılama için yeni duruşma günü tayin etmeden ve davalıya bildirim yapmadan onun yokluğunda hüküm kurmasını HMK 33, 184 ve 186 ile hukuki dinlenilme hakkına (HMK 27) aykırı bulmuştur. Daire, münhasıran bu usul sebebiyle istinafı kabul ederek kararı esası incelenmeksizin kaldırıp dosyayı HMK 353/1-a-6 uyarınca mahkemesine iade etmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 162, evlilik birliğinin sona ermesine ilişkin hayata kast, pek kötü veya onur kırıcı davranış bakımından sık başvurulan hükümlerdendir.

evlilik birliğinin sona ermesi davalarında hukuki danışmanlık

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!