TMK 159, butlan davasında mirasçıların durumunu düzenlemektedir.
Mirasçıların dava hakkı
Madde 159- Evlenmenin butlanını dava etme hakkı mirasçılara geçmez. Ancak, mirasçılar açılmış olan davayı sürdürebilirler. Dava sonucunda evlenme sırasında iyiniyetli olmadığı anlaşılan sağ kalan eş, yasal mirasçı olamayacağı gibi, daha önce yapılmış olan ölüme bağlı tasarruflarla kendisine sağlanan hakları da kaybeder.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Bu madde, butlan davasında mirasçıların durumunu düzenlemektedir. Evlenmenin butlanını dava etme hakkı mirasçılara geçmez; ancak mirasçılar açılmış olan davayı sürdürebilirler. Dava sonucunda evlenme sırasında iyiniyetli olmadığı anlaşılan sağ kalan eş, yasal mirasçı olamayacağı gibi daha önce yapılmış ölüme bağlı tasarruflarla sağlanan hakları da kaybeder.
4721 sayılı Kanun’un gerekçesinde, “fesih” sözcüğü yerine mutlak ve nisbî butlan hâllerini kapsamak üzere “butlan” sözcüğünün kullanıldığı belirtilmiştir. Mirasçıların davayı sürdürebilmeleri, açılmış davanın eşin ölümüyle düşmesini önlemektedir. İyiniyetsiz eşin miras haklarını kaybetmesi, evliliğin geçersizliğinin malvarlığı sonuçlarını yansıtmaktadır.
Madde sadeleştirilmek suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Maddede, yürürlükteki metinde yer alan “fesih” sözcüğü yerine, mutlak butlan ve nisbi butlan hallerim kapsamak üzere “butlan” sözcüğüne yer verilmiştir.
Aşağıdaki ilkeler, Anayasa Mahkemesinin norm denetimi ve bireysel başvuru kararlarından derlenmiştir.
TMK m.159 uyarınca butlan davası sonucunda evlenme sırasında iyi niyetli olmadığı anlaşılan sağ kalan eş yasal mirasçı olamaz; bu nedenle sağ kalan eşin mirasçı olduğu hâllerde butlan davasında kötü niyetli olup olmadığı önem kazanır.
Karar konusu: Başvuru, mutlak butlan sebebiyle evlenmenin iptali davasında silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin ihlal edildiği iddiasına ilişkindir.
İlkeler, Anayasa Mahkemesinin kararlarından derlenmiştir; bağlayıcı metin kararın kendisidir. Bireysel başvuru bir kanun yolu değildir; kararlar somut başvurunun koşullarına göre verilmiştir. Norm denetimi ret kararları yalnız itiraz konusu kural ve gerekçeyle sınırlıdır; kuralın karar tarihinden sonra değiştirilip değiştirilmediği kartta belirtilir.
Seçilmiş 2.HD içtihatları
Mutlak butlanla sakat evlilikte sağ kalan eşin evlenme anında iyi niyetli olması asıldır; iyi niyetli ise mirasçılık ve ölüme bağlı tasarruf haklarını korur, kötü niyetinin (TMK m.159) ispatı ise mutlak butlan davasını açan ilgililere düşer.
Hukuki mesele: Murislerin ölümünden sonra mirasçılarca açılan evliliğin mutlak butlanla iptali davasında, sağ kalan eşin evlenme anında iyi niyetli olup olmadığının (TMK m.159) tespiti. Değerlendirme: Sağ kalan eşin iyi niyetli olması asıldır; kötü niyet iddiasını davayı açan ilgililer ispatlamalıdır; tanık beyanları evlilik sözleşmesi kurulurken kötü niyeti kanıtlamaya yetmemiş, sonraki olaylar ise bu yönde hüküm ifade etmemiştir. Sonuç: Bölge Adliye Mahkemesi kararının (2) ve (3) numaralı bölümleri bozulmuştur.
Mutlak butlanla iptal edilen evlilikte iyiniyetli olmayan sağ eşin TMK m.159 kapsamındaki mirasçılık sonucunu tespit eden talep, kesinleşmiş inşai butlan hükmünün tavzihi niteliğinde olup, tavzih yoluyla kesin hükmün şümulü genişletilemez ve hükme yeni hüküm eklenemez.
Hukuki mesele: Mutlak butlanla iptal edilen evlilikte, iyiniyetli olmadığı için TMK m.159/2 uyarınca sağ eşin mirasçı olamayacağına dair mahkemece sonradan verilen ek kararın hukuki niteliği. Değerlendirme: Davacıların talebi, kesinleşmiş butlan hükmünün tavzihi (HMK m.305) niteliğindedir; ancak inşai butlan hükmünde icrası gereken çelişki veya müphem husus yoktur. Tavzihle hüküm genişletilemez, hükme ilave yapılamaz. Sonuç: Ek kararın BOZULMASINA karar verilmiştir.
Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.
Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe