TBK Madde 87 Seçimlik borç

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 87, seçimlik borçlarda edimlerden birini seçme hakkı, hukuki ilişkiden ve işin özelliğinden aksi anlaşılmadıkça borçluya aittir.

Resmi Metin

Seçimlik borç

Madde 87- Seçimlik borçlarda, hukuki ilişkiden ve işin özelliğinden aksi anlaşılmadıkça, edimlerden birinin seçimi borçluya aittir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TBK m.87, borçlunun nitelik olarak farklı edimlerden birini seçerek borcundan kurtulabileceği seçimlik borcu düzenler. Bunu TBK m.86’daki çeşit borcuyla karıştırmayın: çeşit borcunda aynı türden mal içinden seçim yapılır, seçimlik borçta ise ya bir araba ya bir tablo gibi birbirinden bağımsız edimler arasında tercih söz konusudur. Kural olarak seçim hakkı borçluya aittir; ancak hukuki ilişkiden veya işin özelliğinden aksi anlaşılırsa bu hak alacaklıya geçer. Uygulamada en sık hata, sözleşmede seçim hakkının kimde olduğunun yazılmaması ve sonradan tarafların bunu lehine yorumlamaya çalışmasıdır.

Avukat olarak işin püf noktası, seçim hakkını alacaklıya bırakmak istiyorsanız bunu sözleşmede açıkça kararlaştırmanız, dava aşamasında ise talep sonucunda hangi edimin istendiğini net kurmanızdır. Seçim hakkı kullanılıp karşı tarafa ulaştığında borç basit (tek edimli) borca döner ve kural olarak geri dönülemez; bu nedenle ifa veya icra talebinde seçimin yapıldığını ispatlayacak belge önemlidir. İspat yükü aksi iddia eden taraftadır: kural borçlu lehine olduğundan, hakkın alacaklıya ait olduğunu öne süren taraf bunu işin özelliği veya sözleşme hükmüyle ortaya koymalıdır.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 87. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 71. maddesini karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 86. maddesinde, seçimlik borç düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 71. maddesinin kenar başlığında kullanılan “4. Birden ziyade şeylere taalluk eden borç” şeklindeki ibare, Tasarıda “4. Seçimlik borç” şeklinde değiştirilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 71. maddesinde kullanılan “Borç birden ziyade şeylerin yapılmasını veya verilmesini şamil olup da…” şeklindeki ibare, Tasarıda “Seçimlik borçlarda” şeklinde; “işin mahiyetinden hilafı anlaşılmadıkça” şeklindeki ibare de “hukuki ilişkiden ve işin özelliğinden aksi anlaşılmadıkça” şeklinde ifade edilmiştir.

Metninde yapılan düzeltme ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.87 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/1704 K. 2020/534 Onama

Seçimlik borçlarda edimlerden birini seçme yetkisi kural olarak borçluya aittir; ancak hukuki ilişkiden, işin özelliğinden ya da ilişkiyi düzenleyen kanun hükmünden aksi anlaşılıyorsa seçim hakkı alacaklıya geçer. Seçim, varması gerekli tek taraflı irade beyanıyla kullanılan yenilik doğuran bir hak olduğundan kullanılmakla tükenir ve seçim beyanından dönülemez.

Detaylı özeti gör

Davacı ilaç şirketi, davalı üniversite ile imzaladığı 30.06.2011 ve 20.12.2011 tarihli tıbbi ilaç alım satım sözleşmeleri uyarınca ilaçları teslim etmiş, bedeller ödenmeyince 10.09.2012 tarihinde icra takibi başlatmıştır. Takip talebinde asıl alacak için yasal faiz istemiş, ticari avans faizi isteme hakkını ise saklı tuttuğunu belirtmiştir. Davalının itirazı üzerine ödemeler yüzde dokuz yasal faiz üzerinden yapılıp dosya kapanınca davacı 30.000 TL faiz farkını dava etmiştir. Yerel mahkeme, tercih hakkının takip sırasında yasal faiz yönünde kullanıldığı ve sonradan değiştirilemeyeceği gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Özel Daire, tacir olan davacının avans faizi isteyebileceğini belirterek kararı bozmuş, mahkeme direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, faiz türünü seçme hakkının kullanmakla tükenen yenilik doğuran bir hak olduğunu, yasal faizle ticari faizin aynı haktan doğmadığını ve saklı tutmaya sonuç bağlanamayacağını belirterek direnme kararını değişik gerekçeyle onamıştır.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.87 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2020/904 K. 2022/1704 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Ticari işlerde yasal faiz ile avans faizi arasındaki tercihin seçim hakkı doğurduğu; TBK 87'deki seçimin borçluya ait olması kuralının, faiz türünde seçimi kanunla alacaklıya tanınan bu ilişkide uygulanmayacağı ve tercihin alacaklıya ait olduğu belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: İlama dayalı tazminat alacağını icra takibine koyarken yasal faiz talep eden alacaklı, faiz türünün sehven yanlış seçildiğini ileri sürerek eksik tahsil edildiğini savunduğu faiz farkı için yeni bir takip başlatmış ve itirazın iptalini istemiştir. İlk derece mahkemesi, ilk takipte fazlaya ilişkin hakların saklı tutulduğu gerekçesiyle davayı kabul etmiştir. Daire, ticari işlerde yasal faiz ile avans faizi arasındaki tercihin kanunla alacaklıya tanındığını, bu seçimin yenilik doğuran bir hak olarak kullanılmakla tükendiğini belirterek yasal faiz yönünde tercih yapan alacaklının sonradan avans faizi isteyemeyeceği sonucuna varmış; istinaf başvurusunu kabul ederek kararı kaldırmış ve davayı reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!