TBK Madde 86 Çeşit borcu

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 10.09.2026

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 86, çeşit borçlarında hukuki ilişkiden ve işin özelliğinden aksi anlaşılmadıkça edimin seçimi borçluya aittir; ancak borçlunun seçeceği edim ortalama nitelikten daha düşük olamaz.

Resmi Metin

Çeşit borcu

Madde 86- Çeşit borçlarında hukuki ilişkiden ve işin özelliğinden aksi anlaşılmadıkça, edimin seçimi borçluya aittir. Ancak borçlunun seçeceği edim, ortalama nitelikten daha düşük olamaz.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Çeşit borcu, edimin yalnız cinsiyle belirlendiği (örneğin 100 ton buğday, 50 çuval çimento) borçlardır. Burada kritik nokta seçim hakkının kime ait olduğudur: TBK m.86 uyarınca taraflar arasındaki ilişkiden veya işin özelliğinden aksi anlaşılmadıkça edimi seçme yetkisi borçluya aittir. Ancak bu yetki sınırsız değildir; borçlunun seçtiği mal ortalama nitelikten daha düşük olamaz. Uygulamada en sık yapılan hata, borçlunun cinsten istediği en kötü, en ucuz kaliteyi verebileceğini sanmaktır. Orta kalite, kanunun çizdiği alt sınırdır.

Avukat açısından püf nokta budur: teslim edilen mal ortalama niteliğin altındaysa borç gereği gibi ifa edilmemiş sayılır ve ayıplı/eksik ifaya dayalı talep haklarınız doğar. İspat yükü, malın ortalamanın altında olduğunu ileri süren alacaklıdadır; bu nedenle teslim anında numune alınması, tutanak tutulması ve gerekirse bilirkişi tespiti talebi belirleyicidir. Bu maddeyi TBK m.87 seçimlik borçla karıştırmayın: çeşit borcu aynı tür içinden seçimdir, seçimlik borç ise farklı edimler arasında tercihtir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 86. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 70. maddesini karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 85. maddesinde, çeşit borcu düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 70. maddesinin kenar başlığında kullanılan “3. Muayyen olmayan bir şeye taalluk eden borç” şeklindeki ibare, Tasarının 85. maddesinde “3. Çeşit borcu” şeklinde değiştirilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 70. maddesinin ilk cümlesinde, sadece “işin mahiyetinden hilafı anlaşılmadıkça” ibaresi kullanıldığı halde, Tasarının 85. maddesinin ilk cümlesinde, “hukuki ilişkiden ve işin özelliğinden aksi anlaşılmadıkça” ibaresinin kullanılması uygun görülmüştür.

Metninde yapılan düzeltme ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.86 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi E. 2025/787 K. 2025/1606 Bozma

Çeşit borçlarında hukuki ilişkiden ve işin özelliğinden aksi anlaşılmadıkça edimin seçimi borçluya aittir; bağımsız bölüm verme borcu altındaki vaad borçlusu, teslim edeceği bölümü kendisi seçer ve alacaklının davasını belli bir bağımsız bölüme hasretmesi sonucu değiştirmez, ancak seçilen edim ortalama nitelikten daha düşük olamaz.

Detaylı özeti gör

Davacı, davalı ile 04.08.2014 tarihinde imzaladığı sözleşmeyle gecekondusunu devredip alanı boş teslim etmiş, karşılığında davalının inşa edeceği 4 bloklu binalardaki 2+1 dairelerden birinin bedelsiz verilmesi kararlaştırılmıştı; daire teslim edilmeyince tapu iptali ve tescil, olmazsa dairenin rayiç bedeli ile barınma gideri istemiştir. Davalı, sözleşmenin ön sözleşme olduğunu ve resmî şekilde yapılmadığından geçersiz bulunduğunu savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi davanın kabulüne, dairenin teslimine, mümkün olmazsa 355.800,00 TL rayiç bedel ile 1.000,00 TL kira alacağının tahsiline karar vermiş; Bölge Adliye Mahkemesi bu kararı kaldırıp davayı reddetmiştir. Daire, şekil eksikliğinin davalı tarafından ileri sürülmesini TMK m.2 karşısında hakkın kötüye kullanılması sayarak hükmü bozmuş; bozmaya uyularak tescil talebi reddedilip yalnızca tazminata hükmedilmesini de bağımsız bölümün belirlenebilir olduğu ve seçimlik yetkinin davalıya ait bulunduğu gerekçesiyle yeniden bozmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi E. 2015/6109 K. 2016/740 Bozma

Sözleşmede kullanılacak malzemenin niteliği belirlenmemişse borçlu edimi seçmekte serbesttir; ancak seçtiği edim ortalama nitelikten daha düşük olamayacağından, eser sözleşmesinde imalatın cinsi ayrıca kararlaştırılmamışsa yüklenicinin ortalama nitelikte malzeme kullanması gerekir ve hak edilen bedel bu ölçüye göre hesaplanır.

Detaylı özeti gör

Davacı, maliki olduğu konutun tadilatı için davalılarla 17.000,00 TL götürü bedelli sözleşme imzalamış, işlerin 05.08.2013 tarihinde bitirilmesi kararlaştırılmıştır. Davacı 11.600,00 TL ödeme yapmış; davalıların birinci kalite malzeme taahhüdüne rağmen değişik iş dosyasıyla yapılan tespitte kalitesiz malzeme ve eksik işçilik saptanınca ayıpların giderilmesini ya da ödediği bedelin iadesini ve 5.000,00 TL manevi tazminatı istemiştir. Davalılar davaya cevap vermemiş, mahkeme bilirkişi raporuna dayanarak davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, yalnız manevi tazminat üzerinden harç yatırıldığını, nispi harç ikmal edilmeden hüküm kurulamayacağını, talebin istirdat mı ayıp giderim bedeli mi olduğunun açıklattırılması gerektiğini; sözleşmede malzemenin niteliği yazılmadığından TBK 86 uyarınca ortalama nitelik ölçüsüyle kabul edilebilir imalatın fiziki oranı hesaplanıp götürü bedele uygulanması gerektiğini belirterek kararı bozmuştur.

Kararı incele →

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!