Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 500 Yayım sözleşmesi: Kişisel sebeplerle sona ermesi
TBK 500, yayım sözleşmesinde eser sahibi eseri tamamlamadan önce ölür, tamamlama yeteneğini yitirir ya da eseri tamamlaması kendi kusuru olmaksızın imkânsız duruma gelirse sözleşmenin kendiliğinden sona ereceğini düzenler; ancak sözleşmenin tamamı veya bir bölümünün yerine getirilmesi mümkün ve hakkaniyete uygun bulunursa hâkim, sözleşme ilişkisinin devamına ve bunun için gereken değişikliklerin yapılmasına karar verebilir. Yayımcı iflas ederse yayımlatan eseri başka bir yayımcıya verebilir; iflas anında henüz muaccel olmamış borcun yerine getirileceği konusunda güvence gösterilmişse yayımlatan eseri başka bir yayımcıya veremez.
Resmi Metin
Kişisel sebeplerle sona ermesi
Madde 500- (1) Eser sahibi eseri tamamlamadan önce ölür veya tamamlama yeteneğini yitirir ya da eseri tamamlaması kendi kusuru olmaksızın imkânsız duruma gelirse, sözleşme kendiliğinden sona erer. Ancak, sözleşmenin tamamı veya bir bölümünün yerine getirilmesi mümkün ve hakkaniyete uygun bulunursa hâkim, sözleşme ilişkisinin devam etmesine ve bunun için gereken değişikliklerin yapılmasına karar verebilir.
(2) Yayımcı iflas ederse yayımlatan, eseri başka bir yayımcıya verebilir; ancak, iflas anında henüz muaccel olmamış borcun yerine getirileceği konusunda güvence gösterilmişse, yayımlatan eseri başka bir yayımcıya veremez.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
TBK m.500 birbirinden bağımsız iki sona erme yolunu kurar; pratikte bunları karıştırmamak gerekir. Eser sahibi eseri tamamlayamadan ölür, tamamlama yeteneğini yitirir veya kendi kusuru olmadan tamamlaması imkansızlaşırsa sözleşme kendiliğinden biter. Buradaki incelik, sona ermenin kesin olmamasıdır: kısmen ya da tamamen ifa mümkün ve hakkaniyete uygunsa hâkim, ilişkinin devamına ve gerekli uyarlamaların yapılmasına karar verebilir. İkinci yol yayımcının iflasıdır; yayımlatan eseri başka bir yayımcıya verebilir, ancak henüz muaccel olmayan borç için güvence gösterilmişse bu imkan kapanır. Kişiye bağlı bu sona erme, eser sözleşmesinde yüklenicinin ölümünü konu alan TBK m.486 ile benzeşir, ama hâkimin devam kararı ve iflas ayağı yayıma özgüdür. Karıştırılmaması gereken nokta, yayımcının iflasını eser sahibinin kişisel engeliyle aynı hukuki sonuca bağlamamaktır; ilki yayımlatana devir imkânı verirken, ikincisi sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirir. Yayım borç ilişkisi TBK m.487 ve devamı kapsamındayken, telif ve çeviri hakkının kendisi 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) alanına girer.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 500. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 384 üncü maddesini karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 500 üncü maddesinde, yayım sözleşmesinin kişisel nedenlerle sona ermesi düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 384 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “III. Müellifin ve naşirin şahsında hadis olan hitam” şeklindeki ibare, Tasarıda “III. Kişisel nedenlerle sona erme” şekline dönüştürülmüştür.
818 sayılı Borçlar Kanununun 384 üncü maddesi üç fıkradan oluştuğu halde, birinci ve ikinci fıkralarında, birbiriyle bağlantılı konuların düzenlendiği göz önünde tutularak, Tasarıda tek fıkra halinde kaleme alınmıştır.
818 sayılı Borçlar Kanununun 384 üncü maddesinin ikinci fıkrasında kullanılan “mukavelenin muhafaza edilmesine” şeklindeki ibare, Tasarıda “sözleşme ilişkisinin devam etmesine” şeklinde ifade edilmiştir.
Sistematik yapısı ile metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.