TBK Madde 402 - Ücret ödeme borcu: b. Fazla çalışma ücreti

Davacı, davalıya ait özel yatta 16.06.2005 ile 09.10.2019 tarihleri arasında kaptan olarak çalıştığını, en son net 6.844,00 TL ücret aldığını ve iş sözleşmesinin işverence feshedildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil ücreti alacaklarını istemiştir. Davalı, davacının çalışmaya devam etmeyeceğini bildirip işten çıkarılmasını talep ettiğini savunmuştur. Yerel mahkeme davayı kısmen kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafların istinaf başvurularını esastan reddetmiştir. Daire, ilk derece gerekçesinin bir kısım talepte 4857 sayılı Kanun'u, bir kısmında 854 sayılı Deniz İş Kanunu'nu esas alması nedeniyle çelişkili olduğunu, davalıya ait üç ayrı gemide geçen dönemler bakımından bayrak, tonaj ve gemiadamı sayısı araştırılarak uygulanacak kanunun ayrı ayrı belirlenmesi gerektiğini, ayrıca fazla çalışmanın 854 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca yüzde yirmi beş zamlı hesaplanacağını belirterek ilk derece kararını bozmuştur.

Davacı, alt işveren işçisi olarak davalı Bakanlığa ait işyerinde çalışırken 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçirilmiş; kadroya geçişten sonra ücretinin düşürüldüğünü ve pandemi döneminde nöbet usulüyle çalıştığını ileri sürerek fark ücret, ikramiye ve ilave tediye ile fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ve gece zammı alacaklarını istemiştir. İlk Derece Mahkemesi fark alacak taleplerini reddedip davayı kısmen kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi davacının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Daire, çocuk evinde bakım elemanı olarak 24 saat çalışma ve 48 saat dinlenme esasıyla çalışan davacının 2828 sayılı Kanun yollamasıyla 6098 sayılı Kanun hükümlerine tabi olduğunu, ancak 31.10.2020 tarihine kadar Yüksek Hakem Kurulunca karara bağlanan toplu iş sözleşmesinin uygulanması gerektiğini belirterek, 15.06.2020 sonrası fazla çalışmanın yüzde 50 yerine yüzde 60 zamlı hesaplanması gerektiği gerekçesiyle kararı bozmuştur.

Davacı, davalı şirkete ait feribotlarda 20.03.1999 tarihinden itibaren gemiadamı olarak çalışmış; fazla çalışma ile ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin ödenmemesi ve yaş dışındaki emeklilik koşullarının tamamlanması gerekçesiyle Çanakkale 1. Noterliğinin 12.09.2017 tarihli ihtarnamesiyle iş sözleşmesini feshetmiş; kıdem tazminatı, yıllık izin, fazla çalışma ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarını istemiştir. Davalı, davacının 854 sayılı Deniz İş Kanunu'na tabi olduğunu, bu Kanun'da yaş dışı emeklilik nedeniyle fesihte kıdem tazminatı düzenlemesi bulunmadığını, ayrıca 01.01.2014 tarihli sözleşmeyle bu ücretlerin aylık ücrete dâhil edildiğini savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi davayı kısmen kabul etmiş, fazla çalışma ücretini 01.07.2012 sonrası için yüzde 50 zamlı hesaplamış; Bölge Adliye Mahkemesi istinafı esastan reddetmiştir. Daire, ödenmeyen alacaklar nedeniyle feshin haklı olduğunu ve kıdem tazminatının sonucu itibarıyla isabetli bulunduğunu kabul etmiş; ancak 854 sayılı Kanun'un 28. maddesinde fazla çalışmanın yüzde 25 zamlı ödeneceğinin açıkça düzenlenmesi nedeniyle boşluk bulunmadığını, yıllık izin defteri ve bordroların değerlendirilmemesini de eksik inceleme sayarak kararı bozmuştur.

Davacı, gemi adamı olarak çalıştığı dönemde fazla çalışma ücretlerinin 854 sayılı Deniz İş Kanunu'nun 28 inci maddesi uyarınca yüzde 25 zamlı ödendiğini, oysa 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 402 nci maddesi gereği yüzde 50 zam uygulanması gerektiğini ileri sürerek fark fazla çalışma ücreti istemiştir. Davalı, gemi adamı bakımından yüzde 25 oranının uygulanacağını savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi 13.10.2020 tarihli kararıyla davayı yüzde 50 oranı üzerinden kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi 24.06.2021 tarihli kararıyla davalının istinaf başvurusunu oy çokluğuyla esastan reddetmiştir. Daire 11.10.2021 tarihli kararıyla bu kararı bozmuş, bozmaya uyan İlk Derece Mahkemesi davayı reddetmiştir. Daire, 854 sayılı Kanun'un 48 inci maddesinin sonraki genel kanun için saklı hak yaratmadığını ve fazla çalışma hesabında özel kanunda boşluk bulunmadığını belirterek ret kararını onamıştır.

Davacı, davalı kuruluşta gemi adamı olarak çalışmış; fazla çalışma ve resmi tatil ücretlerinin bordroda yüzde 25 zamlı hesaplanıp ödendiğini, oysa 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 402. maddesi uyarınca fazla çalışmanın normal çalışma ücretinin en az yüzde elli fazlasıyla ödenmesi gerektiğini ileri sürerek fark fazla çalışma ücreti istemiştir. Davalı, mevzuattaki yüzde 25 oranının geçerli olduğunu savunmuştur. İlk derece mahkemesi bilirkişi raporuna dayanarak yüzde 50 üzerinden davayı kabul etmiş, bölge adliye mahkemesi davalının istinaf başvurusunu oy çokluğuyla esastan reddetmiştir. Daire, fazla çalışma ücretinin hesabında Deniz İş Kanunu'nun 28. maddesindeki yüzde 25 oranının açık ve özel düzenleme olduğunu, aynı Kanun'un 48. maddesindeki saklı hakların sonradan yürürlüğe giren genel kanunu kapsamadığını, bu oranın Uluslararası Çalışma Örgütü'nün 187 sayılı tavsiye kararıyla da uyumlu bulunduğunu belirterek kararı bozmuştur.