TBK Madde 399 İşçinin borçları: Düzenlemelere ve talimata uyma borcu

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 10.09.2026

Özet 1 fıkra · ~2 dk okuma

TBK 399, işveren işin görülmesi ve işçilerin işyerindeki davranışlarıyla ilgili genel düzenlemeler yapabilir ve onlara özel talimat verebilir; işçiler bu düzenleme ve talimatlara dürüstlük kurallarının gerektirdiği ölçüde uymak zorundadır.

Resmi Metin

Düzenlemelere ve talimata uyma borcu

Madde 399- İşveren, işin görülmesi ve işçilerin işyerindeki davranışlarıyla ilgili genel düzenlemeler yapabilir ve onlara özel talimat verebilir. İşçiler, bunlara dürüstlük kurallarının gerektirdiği ölçüde uymak zorundadırlar.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TBK m.399, işverenin yönetim hakkının hukuki dayanağını oluşturur; işin görülme biçimini ve işyeri düzenini genel düzenlemeler ile somut talimatlar yoluyla belirleme yetkisi tanır. Uygulamadaki kritik nokta, işçinin uyma borcunun mutlak olmamasıdır: bu borç yalnız dürüstlük kurallarının çizdiği ölçü içinde bağlayıcıdır. Hukuka veya ahlaka aykırı, işçinin kişilik haklarını zedeleyen ya da sözleşme kapsamı dışına taşan talimatlar işçiyi bağlamaz ve bunlara uymamak kural olarak haklı fesih veya disiplin gerekçesi oluşturmaz. Yönetim hakkının dış sınırını TBK m.417 gözetme borcu ile dürüstlük ilkesi çizer. Bu yetki, TBK m.396 özen ve sadakat borcundan ve TBK m.398 fazla çalışma yükümünden ayrılır; buradaki ölçü, işçinin meşru talimata riayet sınırıdır. İş Kanunu 4857 kapsamındaki işçilerde yönetim ve disiplinle ilgili İK hükümleri özel ve öncelikli uygulanır; TBK m.399 ise İK dışında kalan hizmet ilişkilerine ve İK’nın boşluklarına tamamlayıcı işlev görür. Sık rastlanan hata, ya her talimatın işçiyi sınırsız bağladığını ya da her talimata uymamanın haklı sayılacağını varsaymaktır; oysa belirleyici ölçüt, talimatın dürüstlük ve kişilik hakları süzgecinden geçip geçmediğidir.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 399. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, “V. Düzenlemelere ve talimata uyma borcu” kenar başlıklı yeni bir maddedir.

Tasarının tek fıkradan oluşan 398 inci maddesinde, işçinin düzenlemelere ve talimata uyma borcu düzenlenmektedir.

Maddede, işverenin işin görülmesi ve işyerinde işçilerin davranışlarına ilişkin olarak genel düzenlemeler yapabilmesi ve ayrıca özel talimat verebilmesi kabul edilmiştir. İşverenin koyduğu genel düzenlemeler bütün işçiler ve işyeri için bağlayıcı düzenlemeler olduğu halde, özel talimat, ancak işin özelliği gerektirdiği ölçüde konulabilen ve sadece muhataplarının bilgisine ulaştırıldığı takdirde bağlayıcı olabilen düzenlemelerdir. Bununla birlikte, söz konusu özel talimatın bağlayıcı olması için, 818 sayılı Borçlar Kanununun 315 inci maddesindeki düzenlemeden farklı olarak, mutlaka önceden yazılı biçimde belirlenmesi koşulunun aranmasından vazgeçilmiştir.

Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 321d maddesi göz önünde tutulmuştur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.399 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2020/11792 K. 2021/9328 Bozma

İşveren, işin görülmesine ve işçilerin işyerindeki davranışlarına ilişkin genel düzenlemeler yapıp özel talimat verebilir; işçi bu düzenleme ve talimatlara dürüstlük kurallarının gerektirdiği ölçüde uymak zorunda olduğundan, sözleşmeye dahil edilen el kitabı ve yönergelerde öngörülen bildirim yükümlülüğünün ihlal edilip edilmediği, feshin haklılığı bakımından incelenmelidir.

Detaylı özeti gör

Davacı şirket, 04.10.2010 tarihinde yürürlüğe giren ve 3 yıl süreli kaptan pilot hizmet sözleşmesiyle çalıştırdığı davalının 05.03.2013 tarihli elektronik postayla trafik kazası geçirdiğini bildirdiğini, istenen sağlık raporunu göndermediğini, 8 ve 9 Mart 2013 tarihli tarifeli uçuş görevlerini yerine getirmediğini ileri sürerek sözleşmeyi 19.03.2013 tarihinde feshetmiş; ifa edilmeyen süreye karşılık gelen ücret ile eğitim cezai şartı olmak üzere toplam 115.533,31 TL tazminat istemiştir. Davalı, kazada kemiğinin kırıldığını, 02.03.2013 tarihli raporla sertifikasının askıya alındığını savunmuştur. Mahkeme bilirkişi raporlarına dayanarak davayı reddetmiş, Daire hükmü onamıştır. Karar düzeltme üzerine Daire, sözleşmeye dâhil uçuş el kitabında raporların 24 saat içinde iletilmesinin öngörüldüğünü, davacının bilirkişi raporlarına itirazları karşılanmadan hüküm kurulduğunu belirterek onama ilamını kaldırmış ve kararı bozmuştur.

Kararı incele →

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!