Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 405 Ücret ödeme borcu: e. İkramiye
TBK 405, işveren bayram, yılbaşı ve doğum günü gibi belirli günler dolayısıyla işçilerine özel ikramiye verebilir; işçinin ikramiyeyi isteme hakkı ancak bu konuda bir anlaşmanın, çalışma şartının ya da işverenin tek taraflı taahhüdünün bulunması hâlinde doğar. Hizmet sözleşmesi ikramiyenin verildiği dönemden önce sona ererse, ikramiyenin çalışılan süreye yansıyan bölümü işçiye ödenir.
Resmi Metin
e. İkramiye
Madde 405- (1) İşveren, bayram, yılbaşı ve doğum günü gibi belirli günler dolayısıyla işçilerine özel ikramiye verebilir. Ancak, işçilerin ikramiyeyi istem hakları bu konuda anlaşmanın veya çalışma şartının ya da işverenin tek taraflı taahhüdünün varlığı hâlinde doğar.
(2) Hizmet sözleşmesi ikramiyenin verildiği dönemden önce sona ermişse, ikramiyenin çalıştığı süreye yansıyan bölümü ödenir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
İkramiye, işverenin işçisini belirli günlerde ödüllendirme imkânı tanıyan, kural olarak ihtiyari bir edimdir; işveren vermek zorunda değildir. İşçinin istem hakkı yalnız üç kaynaktan doğar: taraflar arasındaki açık anlaşma, tekrarla çalışma şartı hâline gelmiş işyeri uygulaması veya işverenin tek taraflı taahhüdü. Uygulamada tartışma çoğunlukla ikinci hâlde yoğunlaşır; ödemenin süreklilik, düzenlilik ve genellik kazanıp kazanmadığı, işverenin her seferinde açıkça saklı tuttuğu bir kayıt bulunup bulunmadığı dosya bazında değerlendirilir. Sözleşme, ikramiye döneminden önce sona ererse çalışılan süreye oranlı bölümün ödenmesi gerekir. Öğretide ve yargı uygulamasında baskın görüş, ikramiyenin ödendiği tarihte çalışıyor olma şartını dayatan kayıtların işçinin oransal alacağını bertaraf edemeyeceği yönündedir; bu tür kayıtların geçerliliği somut olayın koşullarına göre değerlendirilir. İkramiyeyi, işin sonucundan pay ya da kâr/ciro payı düzenleyen TBK m.403 ile karıştırmamak gerekir; ikisi ayrı kurumlardır ve ispat ölçütleri farklıdır. İşçi İş K. (4857) kapsamındaysa o Kanun özel ve önceliklidir; TBK m.405 ise İş Kanunu dışındaki hizmet ilişkilerine ve boşluklara tamamlayıcı uygulanır. Sık yapılan hata, tek seferlik bir bayram ödemesini kazanılmış hak sayıp otomatik talep etmek ya da tersine, yıllarca süregelen ödemeyi salt “ikramiye ihtiyaridir” diyerek reddetmektir.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 405. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, “e. İkramiye” kenar başlıklı yeni bir maddedir.
Tasarının iki fıkradan oluşan 404 üncü maddesinde, işçiye verilebilecek ikramiye düzenlenmektedir.
Maddenin birinci fıkrasına göre, işveren, bayram, yılbaşı ve doğum günü gibi belirli günler dolayısıyla işçilerine özel ikramiye verebilir; işçilerin bu ikramiyeye ilişkin istem hakları, bu konuda anlaşma olması halinde doğacaktır.
Maddenin ikinci fıkrasında, hizmet sözleşmesinin ikramiyenin verildiği dönemden önce sona ermesi durumunda, işçinin ikramiyeden çalıştığı süreyle orantılı bir bölümünü isteme hakkının, yine bu konuda anlaşma olması halinde doğacağı açıklanmıştır.
Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 322d maddesi göz önünde tutulmuştur.