Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 401 Ücret ödeme borcu: a. Genel olarak
TBK 401, işverene işçiye ücret ödeme borcu yükler; ücret sözleşmede veya toplu iş sözleşmesinde belirlenir, sözleşmede hüküm bulunmayan hâllerde ise işveren asgari ücretten az olmamak üzere emsal ücreti öder.
Resmi Metin
a. Genel olarak
Madde 401- İşveren, işçiye sözleşmede veya toplu iş sözleşmesinde belirlenen; sözleşmede hüküm bulunmayan hâllerde ise, asgari ücretten az olmamak üzere emsal ücreti ödemekle yükümlüdür.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
TBK m.401, işverenin asli edim borcu olan ücret ödemenin kaynağını ve alt sınırını belirleyen genel kuraldır. Ücretin belirlenmesinde sıra nettir: önce sözleşme veya toplu iş sözleşmesindeki tutar; taraflar bir miktar kararlaştırmamışsa asgari ücretin altında kalmamak koşuluyla emsal ücret devreye girer. Bu, ücretin sözleşmede hiç konuşulmamış olmasının işvereni borçtan kurtarmadığını gösterir; hakim, işin niteliği ve yöre uygulamasına göre emsal ücreti tespit eder. Asgari ücret emredici taban olduğundan, altında kararlaştırma o kısım yönünden geçersizdir ve işçi farkı isteyebilir. Uygulamada sık karışan nokta şudur: İş Kanunu (4857) kapsamındaki işçiye o kanunun ücret hükümleri özel ve öncelikli uygulanır; TBK m.401 genel bir çerçeve olup İş Kanunu dışı hizmet ilişkilerine ve İş Kanununun boşluklarına tamamlayıcı işler. Ödemenin zamanı, yeri ve korunması bu maddede değil, TBK m.406 ve devamındaki hükümlerdedir; fazla çalışmanın karşılığı ise ayrıca TBK m.402 uyarınca en az yüzde elli zamlı ödenir. Bir başka yaygın yanılgı, emsal ücreti asgari ücretle eşitlemektir; oysa asgari ücret yalnız alt sınırdır, ispatlanan emsal daha yüksek olabilir.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 401. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 323 üncü maddesinin birinci fıkrası ile 337 nci maddesinin birinci fıkrasını kısmen karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 400 üncü maddesinde, işverenin borçlarından biri olan işçiye ücret ödeme borcu genel olarak düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 323 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “III. İş sahibinin borçları / 1. Ücret / a. Miktarı” ile 337 nci maddesinin kenar başlığında kullanılan “IV. Birlikte yaşama” ibareleri, Tasarıda “D. İşverenin borçları / I. Ücret ödeme borcu / 1. Ücret / a. Genel olarak” şekline dönüştürülmüştür.
Maddenin birinci fıkrasına göre, işçiye, sözleşmede veya toplu sözleşmede kararlaştırılan ya da sözleşmede hüküm yoksa, bu konuda alışılmış olan ücret ödenecektir. Fıkrada söz konusu edilen “alışılmış ücret”ten, yasal asgari ücretin altında olmaması koşuluyla, işin niteliğinin gerektirdiği ücret anlaşılmalıdır.
Maddenin ikinci fıkrasında, işçinin işverenle birlikte yaşadığı hallerde, aksine anlaşma veya yerel adet bulunmadıkça, beslenme ve barınmanın ücretin bir bölümünü oluşturacağı belirtilmiştir. Tasarının 417 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu tür çalışmada işverenin işçiye yeterli gıda ve uygun bir barınak sağlamakla yükümlü olması, işçinin kişiliğinin korunması amacıyla kabul edilmiş bir yükümlülüktür. Ancak, fıkrada, bu yükümlülüğün, aksine anlaşma veya yerel adet yoksa, işverenin ücret ödeme borcunun bir bölümünü oluşturacağı kabul edilmiştir.
Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 322 nci maddesi göz önünde tutulmuştur.