TBK Madde 401 - Ücret ödeme borcu: a. Genel olarak

Davacı, davalı şirketin şubesinin acenteye çevrilmesinin ardından imzalanan acentelik sözleşmesinin geçersiz olduğunu, baştan beri işçi olduğunu ileri sürerek kendisinden alınan 25.000,00 USD teminat senedinden borçlu olmadığının tespitini ve işçilik alacaklarını istemiştir. Davalı, davacının kendi isteğiyle acente olduğunu belirtmiştir. İlk derece mahkemesi acentelik ilişkisinin muvazaalı olduğunu ve davacının aylık net 5.000,00 TL ücretle çalıştığını kabul ederek davayı kısmen kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi de aynı ücret üzerinden hüküm kurmuştur. Özel Daire, emsal ücret araştırması ve özellikle davacı ile eş pozisyondaki tanığın net 2.600,00 TL beyanı karşısında ücretin bu miktar üzerinden belirlenmesi gerektiğini belirterek bozmuş; Bölge Adliye Mahkemesi usuli kazanılmış hak gerekçesiyle direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, davalının cevap dilekçesinde emsal ücret araştırması talep ettiğini ve ücrete istinaf aşamalarında itiraz ettiğini belirterek direnme kararını bozmuştur.

Davacı, davalıların ortak girişim olarak üstlendiği Ankara-İstanbul Yüksek Hızlı Tren Projesinde 11.11.2013 ile fesih tarihi olan 27.09.2018 arasında iş makinesi bakım ve onarım personeli olarak çalıştığını, son net ücretinin 4.000,00 TL olduğunu, ücretinin bir kısmının elden ödendiğini, 2018 yılı Şubat ayından sonra ise tamamının bankadan yatırıldığını ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacaklarını istemiştir. Davalılar net ücretin 1.700,00 TL olduğunu savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi, tanık beyanları ve emsal ücret yazı cevaplarına dayanarak ücreti net 3.771,68 TL kabul edip davayı kısmen kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi bu kabulü yerinde bulmuştur. Özel Daire, dilekçedeki elden ödemenin sona erdiği beyanı ile hesap pusulaları karşısında fesih tarihindeki ücretin net 2.650,00 TL olduğu gerekçesiyle bozmuş, Bölge Adliye Mahkemesi direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, emsal ücret bildirimlerinin birbiriyle tutarsız olduğunu belirterek direnme kararını bozmuştur.

Davacı, davalı işyerinin bir şubesinde 03.05.2007-04.07.2011 ve 28.12.2011-14.05.2015 tarihleri arasında pişirici ustası olarak çalıştığını, günlük yevmiyesinin 73 TL olmasına rağmen bordroların asgari ücret üzerinden düzenlendiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile ücret, fazla çalışma ve genel tatil alacaklarını istemiştir. Davalı, davacının brüt 46,63 TL yevmiye ile çalıştığını savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi davanın kısmen kabulüne karar vermiş, Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurularını esastan reddetmiştir. Hükme esas alınan hesap, Ticaret Odasının 2016 yılı için bildirdiği 1.500-1.800 TL aralığından uyarlanan brüt 1.557,65 TL ücrete dayanmaktadır. Özel Daire emsal ücret araştırmasını yetersiz bularak kararı bozmuş, mahkeme direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, yalnızca bir ticaret odasına yazıldığını, davacının görev unvanının ayrıntılı açıklanmadığını ve bildirilen hizmet süresi ile kabul edilen süre arasında farklılık bulunduğunu belirterek direnme kararını bozmuştur.

Davacı işçi, ekonomik kriz nedeniyle 05.01.2009 tarihinde iş sözleşmesi feshedilirken verilen bildirimde kriz sona erdiğinde önceki ücret düzeyi esas alınarak yeniden sözleşme yapma isteğinin korunduğunun yazıldığını, buna rağmen 10.08.2009 tarihinde yeniden işe alınırken fesih tarihindeki 5,94 TL saat ücreti yerine 3,56 TL ile çalıştırıldığını, diğer işçilerin ise eski ücretleriyle başlatıldığını ileri sürerek ücret farkı ve eşit davranma ilkesine aykırılık tazminatı istemiştir. Yerel mahkeme davayı kabul etmiş, Özel Daire işçinin imzaladığı sözleşmeyle ücreti kabul ettiği ve emekliliğine kadar çalışmayı sürdürdüğü gerekçesiyle kararı bozmuş, mahkeme direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, ücretin öncelikle iş sözleşmesiyle ve pazarlık serbestisi çerçevesinde belirlendiğini, ileri sürülen farkın kanundaki ayrımcılık sebeplerinden birine girmediğini ve fesih bildirimindeki ifadenin temenni niteliğinde olduğunu belirterek direnme kararını bozmuştur.

Davacı, 2012 yılının Ekim ayından itibaren 9 ay süreyle davalı şirketin şantiyesinde taş ustası olarak günlük 90,00 TL yevmiye ile çalıştığını, 37 günlük yevmiyesinin ödenmediğini ileri sürerek ücret alacağını istemiştir. Davalı şirket, işin resmî kurumdan ihaleyle alındığını, tüm çalışanların sigorta girişlerinin yapıldığını, davacının işyerinde çalışmadığını savunmuştur. Yerel mahkeme, çalışma olgusunun kanıtlanamadığı ve tanık beyanlarının çelişkili olduğu gerekçesiyle davayı reddetmiş; Özel Daire tanık beyanlarına göre hüküm kurulması gerektiğini belirterek kararı bozmuş, mahkeme direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, tanıkların davacı ile birlikte 3 ilâ 4 ay çalıştıklarını beyan ettiklerini, 37 günlük talep bakımından çelişki bulunmadığını, tanık anlatımlarıyla ispatlanan günlük 80,00 TL yevmiye üzerinden ücret alacağı hesaplanması gerektiğini belirterek direnme kararını bozmuştur.