Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 374 Ürün kirasında sona ermenin sonuçları: Ürün ve yetişme giderleri
TBK 374, tarımsal taşınmaz kiracısı, kira sözleşmesinin sona erdiği anda henüz devşirilmemiş ürünler üzerinde bir hak ileri süremez; ancak ürünün yetişmesi için yapmış olduğu tarım giderlerinin hâkim tarafından belirlenecek miktarını kiraya verenden tazminat olarak isteyebilir ve bu tazminat işlemiş kiralardan indirilir.
Resmi Metin
Ürün ve yetişme giderleri
Madde 374- (1) Tarımsal bir taşınmazın kiracısı, kira sözleşmesinin sona erdiği anda henüz devşirilmemiş ürünler üzerinde bir hak ileri süremez.
(2) Ancak kiracı, ürünün yetişmesi için yapmış olduğu tarım giderlerinin hâkim tarafından belirlenecek miktarını, kiraya verenden tazminat olarak isteyebilir ve bu tazminat işlemiş kiralardan indirilir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu maddedeki uyuşmazlığın asıl ekseni, sözleşme sona erdiğinde tarladaki henüz devşirilmemiş ürünün kime ait olduğu değildir; çünkü kural nettir: kiracı bu ürün üzerinde mülkiyet ya da hak iddia edemez. Gerçek çekişme, kiracının tarım giderleri tazminatı talebinde toplanır. Avukat olarak buradaki ispat yükünün kiracıda olduğunu unutmayın: ekim, gübre, sulama, emek gibi yetişme giderlerini kalem kalem belgelemek (fatura, tanık, gerekirse keşif/bilirkişi) kiracının görevidir. Miktarı hâkim takdir edeceği için, dava açmadan önce dosyayı bilirkişiye dayanacak biçimde hazırlamak şarttır.
Sık yapılan hata, kiracının ürünü kendi sayıp hasat etmeye kalkışmasıdır; doğru yol tazminat istemektir. Diğer bir incelik: TBK m.374 bu tazminatın işlemiş kiralardan indirileceğini söyler. Bu nedenle kiraya verenin alacağıyla kiracının gider tazminatı arasında pratikte bir takas/mahsup ilişkisi doğar; kiracı yalnız aşan kısmı nakden talep edebilir. Dava açılacaksa görevli mahkeme ve dava şartı arabuluculuk yönünden de erken değerlendirme yapılmalıdır.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 374. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 294 üncü maddesini karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 373 üncü maddesinde, ürün ve yetiştirme giderleri düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 294 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “III. Kiranın hitamında semereler ve ziraat masrafları” ibaresi, Tasarıda “3. Ürün ve yetiştirme giderleri” şekline dönüştürülmüştür.
818 sayılı Borçlar Kanununun 294 üncü maddesinin ikinci fıkrasında kullanılan “işlemekte olan” ibaresi, sözleşmenin sona erdiği göz önünde tutularak “işlemiş” şeklinde değiştirilmiştir.
Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.