Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 242 Sözleşmeden doğan önalım hakkı: Kullanılması ve hükümleri
TBK 242, sözleşmeden doğan önalım hakkını kullanmak isteyen hak sahibi, hak şerhedilmiş ve taşınmazın mülkiyeti alıcı adına tescil edilmişse alıcıya, aksi takdirde satıcıya karşı, satışın veya ekonomik bakımdan satışa eşdeğer başka bir işlemin kendisine bildirildiği tarihten başlayarak üç ay ve her hâlde satışın yapılmasından başlayarak iki yıl içinde dava açmak zorundadır.
Resmi Metin
Kullanılması ve hükümleri
Madde 242- Sözleşmeden doğan önalım hakkını kullanmak isteyen hak sahibi, bu hak şerhedilmiş ve taşınmazın mülkiyeti alıcı adına tescil edilmişse alıcıya; aksi takdirde satıcıya karşı, satışın veya ekonomik bakımdan satışa eşdeğer başka bir işlemin kendisine bildirildiği tarihten başlayarak üç ay ve her hâlde satışın yapılmasından başlayarak iki yıl içinde dava açmak zorundadır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, sözleşmeden doğan önalım hakkının kullanılma usulünü ve sürelerini düzenler; yasal önalımdan (TMK m.732 vd.) ayrı bir kurumdur. Hak, dava açmak suretiyle kullanılır; yenilik doğuran nitelikteki bu dava, hakkın şerhedilmiş ve taşınmazın alıcı adına tescil edilmiş olması hâlinde alıcıya, aksi hâlde satıcıya karşı yöneltilir. Süreler hak düşürücüdür, zamanaşımı değildir; bildirimden başlayarak üç ay ve her hâlde satıştan başlayarak iki yıl geçmekle hak sona erer, hâkim re’sen gözetir. Üç aylık sürenin işlemesi için TBK m.241 uyarınca satışın noter aracılığıyla bildirilmiş olması gerekir; usulüne uygun bildirim yapılmamışsa yalnız iki yıllık süre işler. Sık hata: bildirim tarihinin ispatlanamaması ve şerhin (TBK m.238, en çok on yıl) süresinin dolduğunun gözden kaçırılması. Ekonomik bakımdan satışa eşdeğer işlemlerde de (TBK m.240) hak kullanılabilir.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 242. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, “3. Kullanılması ve hükümleri” kenar başlıklı yeni bir maddedir.
Tasarının tek fıkradan oluşan 241 inci maddesinde, sözleşmeden doğan önalım hakkının kullanılması ve hükümleri düzenlenmektedir.
Maddeye göre, Türk Medeni Kanununun yasal önalım hakkının kullanılmasının tabi olduğu süreyi düzenleyen 733 üncü maddesinin son fıkrasında olduğu gibi, ancak dava açılarak kullanılabilecektir. Sözleşmeden doğan önalım hakkını kullanmak isteyen kişi, bu hakkın tapu siciline şerhedilmiş olup olmadığına ve taşınmazın mülkiyetinin alıcı adına tescil edilip edilmediğine göre farklı kişilere karşı dava açmak zorunda olacaktır. Söz konusu hakkın tapu siciline şerh edilmesi ve taşınmazın mülkiyetinin alıcı adına tescil edilmesi durumunda hak sahibi açacağı davayı alıcıya; aksi takdirde satıcıya yöneltecektir. Ayrıca, maddede, bu davanın açılması bir süreye bağlanmıştır. Buna göre davanın, satışın veya ekonomik bakımdan satışa eşdeğer başka bir işlemin kendisine bildirildiği tarihten başlayarak üç ay ve her halde satışın yapılmasından başlayarak iki yıl içinde açılması zorunludur.