Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 239 Önalım, alım, geri alım: Devredilmesi ve miras yoluyla geçmesi
TBK 239, aksine anlaşma olmadıkça sözleşmeden doğan önalım, alım ve geri alım hakları devredilemez, ancak miras yoluyla geçer; bu hakların devredilebileceği sözleşmeyle kararlaştırılmışsa devir işlemi, hakkın kurulması için öngörülen şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz.
Resmi Metin
Devredilmesi ve miras yoluyla geçmesi
Madde 239- (1) Aksine anlaşma olmadıkça, sözleşmeden doğan önalım, alım ve geri alım hakları devredilemez, ancak miras yoluyla geçer.
(2) Bu hakların devredilebileceği sözleşmeyle kararlaştırılmışsa, devir işlemi hakkın kurulması için öngörülen şekilde yapılmadıkça geçerli olmaz.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Madde, sözleşmeden doğan önalım, alım ve geri alım haklarının kişiye bağlı yenilik doğuran haklar olduğunu esas alır: kural olarak devredilemez, fakat miras yoluyla mirasçılara geçer. Devir ancak sözleşmede açıkça kararlaştırılmışsa mümkündür; bu durumda devir, hakkın kurulması için öngörülen şekle uyularak yapılmalıdır. Şekil ayrımı kritiktir: alım ve geri alım haklarının kurulması resmî şekle (TBK m.237/2), önalım hakkının kurulması yazılı şekle (TBK m.237/3) bağlı olduğundan, devir de aynı şekle tabidir; aksi hâlde devir geçersizdir. Devir yetkisini ileri süren taraf, aksine anlaşmayı ispatla yükümlüdür. Bu haklar TBK m.238 uyarınca en çok on yıl için kararlaştırılıp tapuya şerh edilebilir; şerh, hakkı sonraki maliklere karşı ileri sürülebilir kılar. Sözleşmesel önalım, paydaşlara tanınan yasal önalımdan (TMK m.732 vd.) ayrıdır; kullanma usulü ve süreleri için TBK m.240-242’ye bakılmalıdır.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 239. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, “II. Devredilmesi ve miras yoluyla geçmesi” kenar başlıklı yeni bir maddedir.
Tasarının iki fıkradan oluşan 238 inci maddesinde, sözleşmeden doğan önalım, geri alım ve alım haklarının devredilmesi ve miras yoluyla geçmesi konuları düzenlenmektedir.
Maddenin birinci fıkrasında, aksine anlaşma olmadıkça, sözleşmeden doğan önalım, alım ve geri alım haklarının devredilemeyeceği, ancak miras yoluyla geçeceği belirtilmektedir.
Maddenin ikinci fıkrasında ise, bu hakların devrine ilişkin sözleşmelerin geçerliliğinin, hakkın kurulması için öngörülen şekilde yapılmasına bağlı olduğu ifade edilmektedir.