TBK Madde 225 Satıcının ağır kusurunun sonuçları

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 225, ağır kusurlu olan satıcı, satılandaki ayıbın kendisine süresinde bildirilmemiş olduğunu ileri sürerek ayıptan sorumluluğundan kısmen de olsa kurtulamaz; aynı kural, satıcılığı meslek edinmiş kişilerin bilmesi gereken ayıplar bakımından da geçerlidir.

Resmi Metin

Satıcının ağır kusurunun sonuçları

Madde 225- (1) Ağır kusurlu olan satıcı, satılandaki ayıbın kendisine süresinde bildirilmemiş olduğunu ileri sürerek sorumluluktan kısmen de olsa kurtulamaz.

(2) Satıcılığı meslek edinmiş kişilerin bilmesi gereken ayıplar bakımından da aynı hüküm geçerlidir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu hüküm, alıcının muayene ve ihbar külfetine (TBK m.223) getirilen istisnayı düzenler: satıcı ayıbı devretmekte ağır kusurlu ise ya da satıcılığı meslek edinmiş (profesyonel) kişi olup ayıbı bilmesi gerekiyorsa, süresinde ihbar yapılmadığı savunmasıyla sorumluluktan kısmen dahi kurtulamaz. Pratikte alıcı ihbar süresini kaçırmış olsa bile dava otomatik düşmez; ancak ispat yükü alıcıdadır: satıcının ağır kusurunu veya mesleki bilme yükümlülüğünü kanıtlaması gerekir. Bu kural, ihbar geç yapılsa bile satıcının süresinde-ihbar def’inden yararlanmasını engeller; alıcının muayene-ihbar külfetini kaldırmaz; zamanaşımını ise ayrı değerlendirin: kural iki yıl olmakla birlikte, ağır kusurlu satıcı TBK m.231 uyarınca iki yıllık süreden yararlanamaz. Sık yapılan hata, ağır kusuru TBK m.221 (sorumsuzluk anlaşmasının kesin hükümsüzlüğü) ve TBK m.227 seçimlik haklarıyla karıştırmaktır; her biri ayrı sonuç doğurur. Tüketici işlemlerinde TKHK (6502) öncelikli uygulanır.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 225. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 200 üncü maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 224 üncü maddesinde, satıcının ağır kusurunun sonuçları düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 200 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “5. Satıcının hilesine müterettip hükümler” şeklindeki ibare, Tasarıda “5. Satıcının ağır kusurunun sonuçları” şeklinde değiştirilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 200 üncü maddesinde kullanılan “Alıcıyı iğfal etmiş olan satıcı” şeklindeki ibare, ağır kusurun kastı dolayısıyla aldatmayı da içerdiği göz önünde tutularak, Tasarının 224 üncü maddesinin birinci fıkrasında “Ağır kusurlu olan satıcı” şekline dönüştürülmüştür.

Maddenin ikinci fıkrası, 818 sayılı Borçlar Kanununun 200 üncü maddesinde yer verilmeyen, yeni bir hükümdür. Bu hükme göre, satıcılığı meslek edinmiş bir kişi, bilmesi gereken ayıpların alıcı tarafından kendisine süresinde bildirilmemiş olduğunu ileri sürerek sorumluluktan kurtulamayacaktır. Ayrıca, fıkrada kullanılan “bilmesi gereken” şeklindeki ibare, satıcılığı meslek edinmiş kişilerin her türlü ihmalini kapsamaktadır.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.225 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay HGK E. 2021/442 K. 2022/1772

Satıcı satılanı ağır kusuruyla (TBK m.225) ayıplı devretmişse, ayıbın kendisine süresinde bildirilmemiş olduğunu ileri sürerek ayıba karşı tekeffül sorumluluğundan kısmen dahi kurtulamaz.

Detaylı özeti gör

Davacı alıcı şirket, davalı satıcıdan ticari satım yoluyla aldığı üç makinenin teslimden sonra sürekli arıza yaptığını, yenileriyle değiştirilmelerine rağmen sorunun tekrarlandığını ileri sürerek sözleşmeden dönme, ödediği bedelin iadesi ve maddi tazminat talep etmiş; davalı satıcı ise TBK m.231'deki iki yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu savunmuştur. Özel Daire, cihazların yenileriyle değiştirildiği tarihlere göre iki yıllık sürenin dolduğunu belirterek kararı bozmuş, bölge adliye mahkemesi direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, davalı satıcının cihazlardaki ayıbı kabul edip sürekli servis hizmeti vermesi ve arızaların çalıştıkça ortaya çıkan türden olması karşısında TBK m.225/1 anlamında ağır kusurlu bulunduğunu, ağır kusurlu satıcının ayıbın kendisine süresinde bildirilmediğini ileri sürerek sorumluluktan kısmen dahi kurtulamayacağını vurgulamıştır. Kurul ayrıca TBK m.231 uyarınca satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu satıcının iki yıllık zamanaşımı süresinden yararlanamayacağını, bu nedenle sürenin dolmadığını ve davanın süresinde açıldığını belirterek direnme kararını yerinde görmüştür.

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.225 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2022/1184 K. 2025/944 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Ayıbın gizli nitelikte olmasının tek başına satıcının ağır kusurlu sayılmasını gerektirmediği; satıcı ve ithalatçı şirketler yönünden hile ya da ağır kusuru haklı gösterecek olgu bulunmadığından iki yıllık zamanaşımı süresinin uygulanacağı sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, 2014 yılında satın alınan araçta üretimden kaynaklanan gizli ayıp bulunduğu iddiasıyla ayıpsız misli ile değişim, mümkün olmazsa bedel iadesi istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi davayı zamanaşımından reddetmiştir. Daire, bilirkişi raporlarında arızanın imalat kaynaklı gizli ayıp olarak nitelendirildiğini, ancak ayıbın gizli olmasının satıcının ağır kusurlu sayılması için yeterli olmadığını, satıcı ve ithalatçı yönünden hile veya ağır kusur bulunmadığını, bu nedenle iki yıllık zamanaşımı süresinin geçerli olduğunu belirterek alıcının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Bir üye, satıcılığı meslek edinenlerin daha yüksek gözden geçirme külfeti bulunduğu gerekçesiyle karşı oy kullanmıştır.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!