TMK Madde 785 - İrtifak hakkının terkininin istenmesi

Hukuki mesele: Manzara ve havadarlığı koruma amaçlı taşınmaz lehine irtifak hakkının, çevredeki yoğun yapılaşma nedeniyle TMK m.785 uyarınca mahkeme kararıyla terkin koşullarının oluşup oluşmadığı. Değerlendirme: İrtifakın sağladığı yarar tümüyle veya kısmen ortadan kalkmamış; yapılaşma arttıkça irtifakın kuruluş amacı azalmak yerine daha da belirginleşmiş, hakka duyulan ihtiyaç artarak sürmüştür. Yararı bilerek satın alan davacının külfeti, irtifakın doğal sonucudur. Sonuç: Özel Daire bozma kararına uymak gerekirken verilen direnme kararı bozulmuştur.

Hukuki mesele: Enerji nakil hattı için kamulaştırma yoluyla 1961'de kurulan, hattın 2012'de yer altına alınıp sökülmesiyle yararını yitiren irtifakın terkininde TMK m.785'in mi yoksa Kamulaştırma Kanunu m.22'deki beş yıllık sürenin mi uygulanacağı. Değerlendirme: HGK çoğunluğu, kamulaştırma kökenli irtifakta 785'in uygulanma yeri bulunmadığını, dava tarihinde kamulaştırmanın kesinleşmesinden itibaren beş yıllık sürenin geçtiğini, ödenmiş bedel veya TBK anlamında icap-kabul ilişkisi de bulunmadığını belirlemiştir. Sonuç: Direnme kararı, davanın reddi gerektiği gerekçesiyle oy çokluğuyla BOZULMUŞTUR.

Hukuki mesele: Lehine irtifak kurulan taşınmaz için hakkın sağladığı yararın tamamen kalkıp kalkmadığı ya da yükü ile yararı arasında aşırı oransızlık bulunup bulunmadığı, dolayısıyla yüklü taşınmaz malikinin TMK m.785 uyarınca terkin isteyip isteyemeyeceğidir. Değerlendirme: İrtifak hakkının terkini istemiyle açılan dava taşınmazın aynına ilişkin olup nispi harca tabidir; mahkemece belirlenen irtifak bedeli üzerinden eksik karar ve ilam harcı tamamlanmadan yargılamaya devamla hüküm kurulması usule aykırı görülmüştür. Sonuç: Direnme kararının değişik gerekçeyle usulden bozulmasına, işin esasına yönelik temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.