TMK Madde 558 - Ölüme bağlı tasarrufun iptali davası hakkı

Resmi Metin

Dava hakkı

Madde 558- (1) İptal davası, tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı tarafından açılabilir.

(2) Dava, ölüme bağlı tasarrufun tamamının veya bir kısmının iptaline ilişkin olabilir.

(3) İptal davası, ölüme bağlı tasarrufla kendilerine, eşlerine veya hısımlarına kazandırma yapılanların tasarrufun düzenlenmesine katılmalarının yol açtığı sakatlığa dayandığı takdirde tasarrufun tamamı değil, yalnız bu kazandırmalar iptal edilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, iptal davası açma hakkı sahipleri ve davanın kapsamını üç fıkra üzerinden düzenler ve iptal davası rejimini ayrıntılı bir şekilde belirler. Birinci fıkra dava açma hakkını iki kategori sahibe tanır: tasarrufun iptal edilmesinde yararı bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısı. Yarar koşulu hem hak hem süje sahipliği açısından aranan bir hukuki yarar bağıdır. İkinci fıkra dava kapsamını esnek tutar: dava ölüme bağlı tasarrufun tamamının veya bir kısmının iptaline ilişkin olabilir; mirasçı tasarrufun ona zarar veren bölümüne odaklanabilir. Üçüncü fıkra özel bir kısmi iptal kuralı getirir: ölüme bağlı tasarrufla kendilerine, eşlerine veya hısımlarına kazandırma yapılanların tasarrufun düzenlenmesine katılmalarının yol açtığı sakatlığa dayanan iptal davasında tasarrufun tamamı değil yalnız bu kazandırmalar iptal edilir; favor testamenti ilkesi uygulanır. Avukatlık pratiğinde iptal davası açılırken davacının yararı somut olarak dilekçede gösterilmeli, kısmi iptal istemi açıkça vurgulanmalıdır.

Gerekçe

İptal sebepleri bir önceki maddede düzenlenmiş olduğundan, burada sadece iptal davası hakkı bir bütün olarak ele alınmıştır.

Maddenin birinci fıkrası yürürlükteki Kanunun 499 uncu maddesinin son fıkrasını karşılamaktadır. Yürürlükteki Kanunun 499 uncu maddesinin son fıkrasında mirasçılara tanınmış olan iptal davası hakkı, “tasarrufun iptal edilmesinde menfaati bulunma” koşuluna bağlanmıştır. Aynı koşul vasiyet alacaklıları için de söz konusu olacaktır.

Maddenin ikinci fıkrasında iptal davasının tasarrufun tamamına yönelik olmasının şart olmadığı hükme bağlanmıştır.

Maddenin son fıkrası yürürlükteki Kanunun 500 üncü maddesinin ikinci fıkrasını karşılamaktadır. Bu fıkra, vasiyetin düzenlenmesine katılanlara kazandırma yasağının yaptırımını düzenlemektedir. Bu yasak vasiyetin düzenlenmesine katılanlara kazandırma yapılmasıyla ilgili olup, madde bu durumda vasiyetin değil, sadece yapılan bu kazandırmanın iptaliyle yetinilmesini öngörmektedir. Bu hükümle ölüme bağlı tasarruftan yaşatma (favor testamenti) ilkesinin bir uygulaması öngörülmüştür. Bu fıkrada, yürürlükteki 500 üncü maddenin ikinci fıkrasından farklı olarak “vasiyetnamenin tanzimine iştirak edenlere veya aileleri efradından birine” deyimi yerine “ölüme bağlı tasarrufla kendilerine, eşlerine veya hısımlarına kazandırma yapılanlar” ifadesi kullanılmıştır.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2020/540 K. 2021/1223 14.10.2021 Onama

Miras Usul

Vasiyetnamenin iptali davasını açma hakkı, münhasıran tasarrufun iptalinde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısına aittir; iflas idaresi bu sınırlı çevreye dahil olmadığından iptal davası açma sıfatına sahip değildir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: İflas masasına giren miras payı bulunan iflas idaresinin, murisin düzenlediği vasiyetnamelerin iptali davasını açma sıfatının bulunup bulunmadığıdır. Değerlendirme: TMK m.558'de iptal davasını açma hakkı, iptalde menfaati bulunan mirasçı veya vasiyet alacaklısına sınırlı sayıda tanınmış olup, iflas idaresine bu hakkın verilmemesi kanun koyucunun bilinçli tercihidir; İİK m.184'ten hareketle bu çevre genişletilemez. Sonuç: Direnme kararının ONANMASINA oy çokluğuyla karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2001/220 K. 2001/240 14.03.2001 Bozma

Miras Usul

TMK m.558 uyarınca alacaklıların, muristen mal edinmiş fakat mirası reddeden mirasçıya iadeye tâbi tasarruf nedeniyle başvurusu ancak şartları oluşup taraflarca ileri sürüldüğünde mümkündür; hâkim bu imkânı re'sen gözetemez.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Murisin iadeye tâbi tasarruflarına müracaat imkânını düzenleyen TMK m.558'in, taraflarca ileri sürülmeden hâkimce re'sen dikkate alınıp alınamayacağı ve mirası reddeden mirasçıya alacaklıların başvurusunun niteliği. Değerlendirme: m.558 uyarınca iadeye müracaat ile İİK m.278'e dayalı iptal, terekenin sahiplenildiğini göstermez ve hâkim bunları re'sen gözetemez; ancak şartları oluşunca ve iddia edilince alacaklılar mirasçıya başvurabilir. Sonuç: Böyle bir iddia ortaya konmadan, davacının iktisaplarına ait tasarrufun iptal edilebileceğinden söz ederek menfi tespit davasının reddi usule ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Hizmet

TMK 558, miras hukuku kapsamında dava hakkı konusunu düzenler.

mirasın reddi ve intikal davalarında hukuki danışmanlık

TMK Madde 558 Ölüme bağlı tasarrufun iptali davası hakkı

Resmi Metin

Avukat Yorumu

Gerekçe

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Hizmet

Ücretsiz Hakkınız Doldu