TMK Madde 433 - Kuruma yerleştirme: Yetki

Uyuşmazlık, akıl hastalığı nedeniyle kısıtlanıp vasi atanmış 1986 doğumlu ergin kişi hakkında, vasinin kısıtlıya bakmadığı, dilendirdiği ve istismar ettiği gerekçesiyle 2828 sayılı Yasa uyarınca koruma kararı verilmesi talebine ilişkin olup, yerel mahkemenin görevsizlik kararının yerinde olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. Çoğunluk, 4787 sayılı Kanunun 6/1-c maddesi uyarınca görevli mahkemenin Aile Mahkemesi olduğunu, işin esası incelenmeden görevsizlik kararı verilmesinin hatalı olduğunu belirterek hükmün oy çokluğuyla bozulmasına karar vermiştir. Karşı oy yazılarında ise, zaten vesayet altındaki ergin kişi hakkında TMK m.432-437 hükümlerinin kıyasen uygulanması gerektiği ve TMK m.433'ün koruma amacıyla bir kuruma yerleştirme yetkisini ilgilinin yerleşim yeri vesayet makamına verdiği vurgulanarak, koruma kararının vesayet makamı sıfatıyla Sulh Hukuk Mahkemesince verilmesi gerektiği ve görevsizlik kararının onanması gerektiği savunulmuştur. Böylece TMK m.433, kuruma yerleştirme suretiyle koruma kararı bakımından görevli/yetkili merciin vesayet makamı olduğu yönündeki azınlık görüşünün dayanağını oluşturmaktadır.

Uyuşmazlık, akıl hastalığı nedeniyle kısıtlanıp annesinin velayeti altında bırakılan (TMK m.405, 335) ergin bir kişinin koruma amacıyla özgürlüğünün kısıtlanması talebine (TMK m.432) ilişkindir. Yargıtay, kamu düzenine ilişkin olup yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınması gereken görev kuralı bakımından, davanın 4787 sayılı Kanun uyarınca "Aile Mahkemesi" sıfatıyla görülmesi gerekirken Asliye Hukuk Mahkemesi olarak yargılamaya devam edilmesini usul ve yasaya aykırı bularak hükmün oyçokluğuyla bozulmasına karar vermiştir. Karşı oy yazısında ise, TMK m.433/1 uyarınca koruma amacıyla yerleştirmeye karar verme yetkisinin vesayet makamına ait olduğu, vesayet makamının da TMK m.397/2 gereği sulh hukuk mahkemesi olması nedeniyle yerel mahkeme kararının görev bakımından usul ve yasaya uygun bulunduğu görüşüyle çoğunluğun görüşüne katılınmadığı belirtilmiştir. Böylece m.433/1'in tanıdığı yetkinin niteliği ve hangi mahkemenin görevli olduğu noktasında daire içinde görüş ayrılığı doğmuştur.

Uyuşmazlık, zeka geriliği ve epilepsi hastalığı bulunan 1985 doğumlu ergin kişi hakkında 2828 sayılı yasa uyarınca "korunma kararı" verilmesi isteminde görevli mahkemenin Aile Mahkemesi mi yoksa vesayet makamı olan Sulh Hukuk Mahkemesi mi olduğuna ilişkindir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi oyçokluğuyla, 4787 sayılı Kanun'un 6/1-c maddesi uyarınca görevli mahkemenin Aile Mahkemesi olduğu gerekçesiyle, işin esası incelenmeden verilen görevsizlik kararını bozmuştur. Kararda yer alan karşı oylar ise TMK m.432, 433, 435 ve vesayet dairelerini düzenleyen m.397 birlikte değerlendirildiğinde ergin kişinin koruma altına alınmasının vesayet makamı (Sulh Hukuk Mahkemesi) görev alanına girdiğini ve 4787 sayılı Kanun'un 5133 sayılı Kanun'la değişik 4/1 maddesiyle TMK ikinci kitabının üçüncü kısmındaki (vesayet) davaların Aile Mahkemesi görevinden çıkarıldığını savunarak yerel mahkemenin görevsizlik kararının onanması gerektiğini belirtmiştir. Bu yönüyle karar, TMK m.432'ye dayanan ergin kişinin koruma amacıyla bir kuruma yerleştirilmesi isteminde görev ve vesayet makamının yetkisi tartışmasıyla doğrudan ilişkilidir.