Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TMK Madde 436 Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanmasında usul
TMK 436, koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanmasında uygulanacak yargılama usulünü ve ilgilinin bilgilendirilmesi, itiraz hakkı ile sağlık kurulu raporu gibi yedi özel güvence kuralını düzenler.
Resmi Metin
Genel olarak
Madde 436- Koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanması, aşağıdaki kurallar saklı kalmak üzere, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa tâbidir:
- 1. Karar verilirken ilgilinin bunun sebepleri hakkında bilgilendirilmesi ve karara karşı denetim makamına itiraz edebileceğine yazılı olarak dikkatinin çekilmesi zorunludur.
- 2. Bir kuruma yerleştirilen kişiye, alıkonulma kararına veya kurumdan çıkarılma isteminin reddine karşı en geç on gün içinde denetim makamına itiraz edebileceği derhal yazılı olarak bildirilir.
- 3. Mahkeme kararını gerektiren her istem, gecikmeksizin yetkili hâkime ulaştırılır.
- 4. Yerleştirme kararı veren vesayet makamı veya hâkim durumun özelliklerine göre bu istemin görüşülmesini erteleyebilir.
- 5. Akıl hastalığı, akıl zayıflığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, ağır tehlike arzeden bulaşıcı hastalığı olanlar hakkında, ancak resmî sağlık kurulu raporu alındıktan sonra karar verilebilir.
- 6. Resmî sağlık kurulu raporunun alınabilmesini temin amacıyla; kişinin vücudundan kan veya benzeri biyolojik örneklerle kıl, tükürük, tırnak gibi örnekler alınabilir, kişiye gerekli tıbbi müdahaleler yapılabilir ve gerektiğinde kişi, hekim ön raporu üzerine en fazla yirmi gün süreyle sağlık kuruluşuna yerleştirilebilir. Hekim ön raporu üzerine verilen yerleştirme kararı derhâl ilgiliye ve yakınlarına bildirilir. İlgili veya yakınları, bu karara karşı bildirimden itibaren on gün içinde denetim makamına itiraz edebilir, yapılan itiraz kararın icrasını durdurmaz. İtiraz denetim makamınca ivedilikle karara bağlanır.
- 7. Bu madde kapsamında alınan kararların icrası için gerektiğinde ilgili kişi hakkında zor kullanılabilir ve sağlık görevlilerinden gerekli tıbbi yardım alınabilir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Norm Durumu ve Değişiklikler
Bu madde yürürlüktedir. Aşağıdaki Anayasa Mahkemesi iptalinden sonra madde kanunla yeniden düzenlenmiş olup sayfadaki metin güncel hâlidir:
- AYM iptali (6) numaralı bendin kalan kısmı (yirmi güne kadar sağlık kuruluşuna yerleştirme) AYM E.2020/30 K.2023/12 (6) numaralı bendin kalan kısmı (yirmi güne kadar sağlık kuruluşuna yerleştirme) Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş, madde daha sonra 7499 sayılı Kanun (m.7) ile yeniden düzenlenmiştir; sayfadaki metin güncel hâlidir (AYM E.2020/30 K.2023/12; RG 27 Haziran 2023, S. 32234; iptalin yürürlüğü 27 Mart 2024).
İptal edilen önceki metin - yürürlükte değildir: ve gerektiğinde kişi, hekim ön raporu üzerine en fazla yirmi gün süreyle sağlık kuruluşuna yerleştirilebilir
- Kanunla değişiklik cümle 7196 s.K. m.53
Önceki metni göster
Değişiklikten önceki metin - yürürlükte değildir: Vesayet makamının daha önceden bilirkişiye başvurmuş olması hâlinde denetim makamı bundan vazgeçebilir.
- Kanunla değişiklik 6. bent 7499 s.K. m.7 · RG: 12.3.2024, Sayı 32487
Önceki metni göster
Değişiklikten önceki metin - yürürlükte değildir: Resmî sağlık kurulu raporunun alınabilmesini temin amacıyla; kişinin vücudundan kan veya benzeri biyolojik örneklerle kıl, tükürük, tırnak gibi örnekler alınabilir, kişiye gerekli tıbbi müdahaleler yapılabilir ve gerektiğinde kişi, hekim ön raporu üzerine en fazla yirmi gün süreyle sağlık kuruluşuna yerleştirilebilir.
Kaynaklar: Eski metin - Resmî Gazete
Karar metinleri için AYM Norm Kararları Bilgi Bankası ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.
Avukat Yorumu
Madde, kişi özgürlüğünü kısıtlayan himaye kararlarında uygulanacak yargılama rejimini Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa bağlar ve yedi özel kural ile bu genel rejimi tahkim eder. Birinci ve ikinci kural ilgili kişinin sebepler hakkında aydınlatılmasını ve on gün süreli itiraz olanağının yazılı tebliğini emreder. Üçüncü kural her istemin gecikmeksizin yetkili hâkime ulaştırılmasını ararken dördüncü kural durumun niteliğine göre istemin görüşülmesinin ertelenebilmesini olanaklı kılar. Beşinci kural akıl hastalığı, akıl zayıflığı, bağımlılık veya ağır bulaşıcı hastalık iddialarında resmî sağlık kurulu raporunu zorunlu tutar. 7196 ve 7499 sayılı Kanunlarla eklenen altıncı kural biyolojik örnek alımına ve hekim ön raporu üzerine en fazla yirmi gün süreli geçici yerleştirmeye olanak verir; itiraz on gün içinde denetim makamına yapılır ve icrayı durdurmaz. Yedinci kural ise kararların icrasında zor kullanma ile tıbbi yardım alma yetkisini tanır. Hüküm İsviçre Medeni Kanunu 397e maddesinden alınmıştır.
Gerekçe
Bu gerekçe 4721 sayılı Kanunun ilk kabul metnine aittir; sayfadaki hüküm daha sonra düzenleme görmüştür.
Madde İsviçre Medeni Kanununun 397e maddesinden alınmıştır.
Maddede koruma amacıyla özgürlüğün kısıtlanmasında yargılamaya ilişkin Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunundaki genel hükümler dışında özel hükümlere yer verilmiştir. Bu özel hükümler boşanmada yargılama usulüne ilişkin 184 üncü madde hükmüne benzer bir hüküm niteliğindedir. Maddede, kişinin özgürlüğünün kısıtlanması gibi önemli bir karar verilirken, özgürlüğü kısıtlanan kişinin başvurabileceği yasal yollar ve hakları konusunda aydınlatılması gereği özellikle vurgulanmıştır.