TMK Madde 419 - Vasinin atanması

Akıl hastalığı sebebiyle kısıtlanarak TMK m.419/3 gereğince annesinin velayeti altına konulan ergin çocuğun velisi, kısıtlıya miras yoluyla intikal eden taşınmazların diğer mirasçılar arasında rızai taksimi için izin ve onay verilmesini istemiş; yerel mahkeme istemi "rızai taksimin kısıtlının yararına olmadığı" gerekçesiyle reddetmiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, ergin çocuğun kısıtlanıp velayet altına konulması halinde velayet hükümlerinin uygulanacağında duraksama bulunmadığını, ancak rızai taksime konu taşınmazların bir kısmında velinin de kendi miras hakkı bakımından sözleşmenin tarafı olacağını ve böylece TMK m.345 ile m.426/2 anlamında yasal temsilci (veli) ile kısıtlının menfaatlerinin çatıştığını tespit etmiştir. Bu menfaat çatışması nedeniyle, işlemle ilgili olarak yetkili vesayet makamından talepte bulunularak kısıtlıya kayyım atanması, hukuki işleme kısıtlı adına kayyımın iştirakinin sağlanması ve ancak bundan sonra işlemin onayının gerekip gerekmediği yönünde karar verilmesi gerektiği, bu yapılmadan yazılı şekilde hüküm kurulmasının doğru olmadığı belirtilerek hüküm bozulmuştur.

Uyuşmazlık, 04.06.1990 doğumlu olup Sulh Hukuk Mahkemesi ilamıyla kısıtlanan ve anne-baba velâyeti altına alınan ergin çocuğun, hastalığı sürdüğünden babasının vasi olarak görevine devamına karar verilmesi talebine ilişkindir; Sulh Hukuk Mahkemesi görevsizlik kararıyla dosyayı Aile Mahkemesine göndermiş, Aile Mahkemesi de Sulh Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiştir. Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, TMK m.419/3 uyarınca velâyet altında bırakılmasına karar verilen çocuklarla ilgili uyuşmazlıklarda "velâyet" hükümlerinin uygulanacağını, bu hükümleri uygulayacak görevli mahkemenin ise 4787 sayılı Kanunun 4. maddesi gereği Aile Mahkemesi olduğunu belirtmiştir. Bu nedenle Aile Mahkemesince işin esasının incelenmesi gerekirken görevsizlik kararı verilmesini hukuka aykırı bularak hükmü oyçokluğuyla BOZMUŞ; karşı oyda ise temyiz isteğinin reddi ile usul ve kanuna uygun hükmün onanması gerektiği görüşü ileri sürülmüştür. Karar, m.419/3'ün velâyet hükümlerine yaptığı atfın görevli mahkemenin (Aile Mahkemesi) belirlenmesindeki sonucunu somutlaştırmaktadır.

Karar, Şereflikoçhisar 1. Asliye Hukuk (Aile) Mahkemesi'nin 2011/409 E., 2013/20 K. sayılı ret hükmünün, vasi tarafından tamamına yönelik temyizi üzerine Yargıtay 2. Hukuk Dairesi tarafından incelenmesine ilişkindir. Daire, TMK m.419/2 uyarınca kısıtlanan ergin Döndü'ye annesinin veli olarak atandığını, kısıtlının velayet altına alındığını ve bu durumda velayet hükümlerinin uygulanacağını belirtmiştir. Bu nedenle Daire, ilk derece ret kararını sonucu itibarıyla doğru bulmuş, yerinde görülmeyen temyiz itirazlarını reddederek hükmü onamıştır. Karar, m.419'un öngördüğü "kısıtlanan ergin çocuğun kural olarak vesayet yerine velayet altında bırakılması" ilkesinin somut olaya uygulanışını göstermektedir.

Uyuşmazlık, TMK m.405 gereğince kısıtlanan ve kısıtlama kararıyla birlikte TMK m.419/3 uyarınca babanın velayeti altına konulan ergin çocuk bakımından vasilik (velayet) süresinin uzatılması istemine ilişkin davada görevli mahkemenin belirlenmesine ilişkindir; kamu düzeninden olan görev sorunu yargılamanın her aşamasında re'sen gözetilir. Yerel mahkeme görevsizlik kararı vermiş, Yargıtay 2. Hukuk Dairesi bu hükmü bozmuştur. Daire, TMK m.419/3 uyarınca velayet altında bırakılmasına karar verilen ergin çocuklarla ilgili uyuşmazlıklarda "velayet" hükümlerinin uygulanacağını, dolayısıyla davanın aile hukukundan doğduğunu belirtmiştir. Bu nedenle 4787 sayılı Kanunun 4/1. maddesi gereğince vesayet makamı olan sulh hukuk mahkemesi değil, aile mahkemesinin görevli olduğu; mahkemenin bir karar vermesi gerekirken görevsizlik kararı vermesinin usul ve yasaya aykırı olduğu gerekçesiyle hüküm oybirliğiyle bozulmuştur.

Uyuşmazlık, ortak çocukların (2007 doğumlu) velayeti TMK m.348 uyarınca kaldırıldıktan sonra davalı anne ile çocuklar arasında kişisel ilişki kurulup kurulmayacağına ilişkindir. Somut olayda davacı erkeğin kendisinin de TMK m.419/2 gereğince velayet altında bulunması ve davalı annenin yargılama sırasında küçüklerin velayetini istememesi nedeniyle mahkeme, her iki tarafa da velayet verilmesine yer olmadığına karar vermiştir. Yargıtay 2. HD, velayet hakkının kaldırılmış olmasının ana ve baba ile çocuk arasında kişisel ilişki kurulmasına engel teşkil etmediğini belirtmiştir. Bu nedenle davalı anne ile ortak çocuklar arasında kişisel ilişki kurulması yönünde karar verilmemesini hatalı bularak hükmü bu yönden (2. bent) bozmuş, bozma kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yönünden ise (1. bent) onamıştır.