TMK Madde 34 - Gaiplik isteminin düşmesi

Uyuşmazlık, Hazine'nin gaiplik ve tescil isteminin (TKM m.530 / TMK m.588) kabulüne ilişkin yerel mahkeme kararının onanması üzerine yapılan karar düzeltme talebine ilişkindir; çoğunluk, tapu maliki Sophie ile davalıların mirasbırakanı İstati'nin ölüm tarihlerinde Yunan vatandaşı olmaları ve mirasın ölümle açılması gerekçesiyle, HUMK m.440'ta sayılan sebeplere uymayan karar düzeltme isteğinin oyçokluğuyla reddine karar vermiş ve böylece taşınmazın Hazine adına tesciline ilişkin onamayı sürdürmüştür. Karşı oydaki üye ise, dosyadaki mirasçılık belgelerinden tapu maliklerinin hepsinin ölü olduklarını ve ölüm tarihlerinin resmen belli ve tespit edilmiş bulunduğunu vurgulamıştır. Üyeye göre ölüm tarihi resmen belirlenmiş kişi hakkında gaiplik kararı verilemez ve bu durumda gaiplik istemi düşer (TMK m.34). Bu nedenle, yasal mirasçısı bulunan bu kişiler hakkında gaipliğe ve taşınmazın Hazineye tesciline karar verilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu görüşüyle çoğunluğa katılmamıştır.

Uyuşmazlık, 1949'da kadastro tespitiyle Yunan tebaalı tapu maliki adına kayıtlı 13 parsel sayılı taşınmaz hakkında verilen gaiplik hükmüne ilişkindir; mahkeme malik hakkında gaipliğe karar vermiş, hüküm temyiz edilmiştir. Yargıtay kararı iki sebeple bozmuştur. Birinci bozma sebebi, tapu malikinin Atina'da 9.6.1955 tarihinde vefat ettiğinin Yunanistan İstanbul Konsolosluğunun 18.4.2006 tarihli yazısıyla resmen bildirilmiş olması; ölümü bu şekilde belgeyle sabit olan kişi hakkında TMK m.34 uyarınca gaiplik kararı verilemeyeceği, bu husus gözetilmeden gaipliğe hükmedilmesinin doğru görülmediğidir. İkinci bozma sebebi ise, tapu kaydında "nev'i Hasan Paşa vakfından" yazılı taşınmazın 2762 sayılı Vakıflar Kanununun 2888 sayılı Yasayla değişik 29/2. maddesi anlamında icareli veya mukataalı (mahlulen vakfına rücu edebilecek) nitelikte olup olmadığı araştırılmadan, eksik incelemeyle hüküm kurulmasıdır.

Uyuşmazlık, asliye hukuk mahkemesince verilen gaiplik kararının iptali (kaldırılması) istemine ilişkindir. Yargıtay, gaipliğin kaldırılması konusunda kıyasen uygulanması gereken TMK m.34'teki koşulların somut olayda gerçekleşmediğinin anlaşılması nedeniyle, yerinde bulunmayan temyiz isteğinin reddiyle usul ve kanuna uygun hükmün onanmasına karar vermiştir. Daire, dosyadaki yazılara, kararın dayandığı delillerle kanuni gerektirici sebeplere dayanmış; gaiplik kararının kaldırılması için TMK m.34'te aranan koşulların oluşmadığını gerekçe göstermiştir. Ayrıca uygulanması gereken HUMK m.438 uyarınca gaiplik kararının kaldırılması istemine ilişkin kararların Yargıtay'da duruşmalı incelenmesine olanak bulunmadığından, duruşma isteği reddedilerek inceleme evrak üzerinden yapılmıştır.