TMK Madde 32 - Gaiplik kararı: Genel olarak

Resmi Metin

Genel olarak

Madde 32- (1) Ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya kendisinden uzun zamandan beri haber alınamayan bir kimsenin ölümü hakkında kuvvetli olasılık varsa, hakları bu ölüme bağlı olanların başvurusu üzerine mahkeme bu kişinin gaipliğine karar verebilir.

(2) Yetkili mahkeme, kişinin Türkiye'deki son yerleşim yeri; eğer Türkiye'de hiç yerleşmemişse nüfus sicilinde kayıtlı olduğu yer; böyle bir kayıt da yoksa anasının veya babasının kayıtlı bulunduğu yer mahkemesidir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, gaiplik kararının koşullarını ve yetkili mahkemeyi düzenlemektedir. Ölüm tehlikesi içinde kaybolan veya kendisinden uzun zamandan beri haber alınamayan bir kimsenin ölümü hakkında kuvvetli olasılık varsa, hakları bu ölüme bağlı olanların başvurusu üzerine mahkeme gaipliğe karar verebilir. Bu düzenleme, kesin ölüm karinesi koşullarının oluşmadığı ancak ölüm olasılığının yüksek olduğu durumlarda gaiplik kurumunu devreye sokmaktadır.

İkinci fıkra yetkili mahkemeyi kademeli biçimde belirlemiştir: öncelikle kişinin Türkiye’deki son yerleşim yeri, Türkiye’de hiç yerleşmemişse nüfus sicilinde kayıtlı olduğu yer, bu da yoksa ana veya babasının kayıtlı bulunduğu yer mahkemesidir. 4721 sayılı Kanun’un gerekçesinde, eski metindeki yalnızca babaya atıf yapan ifadenin kadın-erkek eşitliği ilkesine uygun olarak “ana veya babası” şeklinde değiştirildiği belirtilmiştir.

Gerekçe

Maddenin birinci fıkrasında “hakları ölüme muallak kimselerin talebi” yerine “hakları bu ölüme bağlı olanların başvurusu üzerine” ifadesi kullanılmış ve fıkra böylece daha arı bir Türkçeyle kaleme alınmıştır.

Yürürlükteki maddenin ikinci fıkrasında yetkili mahkemenin belirlenmesinde son çare olarak “pederinin mukayyet olduğu mahallin hakimi” öngörülmüştür. Kadın-erkek arasındaki eşitliği zedeleyen hükümlerin Medeni Kanunumuzdan tasfiyesi amacıyla bu hüküm “anasının veya babasının kayıtlı bulunduğu yer mahkemesi” şeklinde değiştirilmiştir. Bu değişiklik sayesinde özellikle evlilik dışı doğan ve anasının nüfusuna kayıtlı olan çocuklar ile babası belli olmayan anasının nüfusuna kayıtlı çocukların gaipliğine karar verilmesinde yetkili mahkemenin ananın kayıtlı bulunduğu yer mahkemesi olduğu açıklanmış olmaktadır.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2007/276 K. 2007/278 16.05.2007 Direnme Bozuldu

Mülkiyet Usul

TMK m.32 uyarınca verilip kesinleşen gaiplik kararı ancak gaibin hayatta olduğunun ya da öldüğünün kayıtla ispatı hâlinde kaldırılabilir; bunu ispatlamayan ve dayandığı TMK m.713/2 davası zaten gaiplik kararının varlığını gerektiren zilyedin iptalde hukuki yararı yoktur

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Hazinece 743 MK m.31 (=4721 TMK m.32) uyarınca alınan gaiplik kararının, tapu iptal-tescil davası açan zilyet tarafından iptalinin istenip istenemeyeceği ve iptal için gaibin öldüğünü kanıtlayan kayıt ibrazının gerekip gerekmediği. Değerlendirme: Gaiplik kararının kaldırılması için gaibin hayatta olduğu ya da öldüğü ispatlanmalı; davacı böyle bir kayıt sunmamış, ayrıca TMK m.713/2 davası gaiplik kararının varlığını gerektirdiğinden iptalde hukuki yarar yok. Sonuç: Direnme kararı bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2021/7226 K. 2023/660 08.02.2023 Onama

Miras Mülkiyet Usul

Gaiplik kararı ile taşınmazın tescili istenen davanın, usulüne uygun hasımlı biçimde tapu malikine/mirasçılarına yöneltilmesi ve bunların kayyımla temsili sağlanarak açılması gerekir; aksi hâlde taraf teşkili (dava şartı) gerçekleşmemiş olur.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Mirasçı bırakmadan kaybolan tapu maliki yönünden gaiplik istenerek taşınmazın bir yandan vakfı, öbür yandan (asli müdahil Hazine tarafından TMK m.588'e dayalı) Hazine adına tapu iptali ve tescilinin istenebilirliği ve taraf teşkili dava şartı. Değerlendirme: Usulüne uygun hasımlı dava bulunmadığı, davanın tapu malikine/mirasçılarına yöneltilmesi gerektiği, dava şartının gerçekleşmediği gerekçesiyle BAM kararı usul ve kanuna uygun bulunmuştur. Sonuç: Asli müdahilin temyizi reddedilerek Bölge Adliye Mahkemesi kararı ONANMIŞTIR.

Kararı incele →

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2022/4765 K. 2022/7710 23.11.2022 Bozma

Kayıt maliklerinin gaipliğine (TMK m.32) karar verilebilmesi için yeterli araştırma şarttır; veraset ilamındaki akrabalık ilişkileri nüfus kayıtlarından denetlenip aynı hanede yaşayanlar ile nakil kayıtları tespit edilmeden, eksik araştırmayla gaiplik hükmü kurulamaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: 5737 sayılı Vakıflar Kanunu m.17'ye dayalı gaiplik ile birlikte tapu iptali ve tescil isteminde, kayıt maliklerinin gaipliği için yeterli araştırma yapılıp bozma gereklerinin yerine getirilip getirilmediği. Değerlendirme: Bozma kararına uyularak doğan usuli kazanılmış hak gereği, veraset ilamındaki akrabalık ilişkileri nüfus kayıtlarından kontrol edilerek aynı hanede yaşayan kişilerin ve nakil kayıtlarının tespiti gerekirken, eksik araştırma ile hüküm kurulmuştur. Sonuç: HMK m.371 uyarınca hükmün bozulmasına oy birliğiyle karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2022/3884 K. 2022/7043 26.10.2022 Onama

Mülkiyet Usul

Gaiplik talebi karara bağlanmadan önce, kayıt maliklerinin mirasçı bırakmadan ölüp ölmedikleri nüfus ve zabıta kayıtlarından tereddüde yer bırakmayacak şekilde araştırılmalı; ancak bunun mümkün olmaması halinde kişilerin gaipliği şartlarının oluşup oluşmadığı saptanmalıdır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Mirasçı bırakmadan ölen/kaybolan vakıf taşınmazı maliklerinin gaipliği ve payların 5737 s.K. m.17 uyarınca vakfı adına tapu iptali ile tescili; ayrıca kayyım sıfatlı davalı yönünden harç ve yargılama gideri sorumluluğu. Değerlendirme: Bozma gereklerine uyularak yapılan araştırma yeterli görülmüş; harç kamu düzeninden olup re'sen gözetilmiş, davalının yasal hasım sayılarak harcın davacıya yüklenmesi hatalı bulunmuş, vekalet ücreti yönünden ise davalı lehine usuli kazanılmış hak kabul edilmiştir. Sonuç: Hüküm harca ilişkin bent düzeltilerek DÜZELTİLEREK ONANMIŞTIR.

Kararı incele →

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2022/5531 K. 2023/1029 22.02.2023 Bozma

Mülkiyet Usul

TMK m.32 uyarınca bir kişinin gaipliğine karar verilebilmesi için, kayıt malikinin akıbeti hakkında tapunun tüm geldi-gittileri ile malikin akrabalarına ilişkin nüfus kayıtları eksiksiz araştırılmalıdır; bu araştırmalar yapılmadan eksik incelemeyle gaipliğe hükmedilemez.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Vakıftan icareli taşınmazda payı bulunan, gaip olduğu ileri sürülen kayıt malikinin gaipliğine ve payın vakıf adına tesciline (5737 SK m.17) karar verilip verilemeyeceği. Değerlendirme: Tapu kayıtlarının tüm geldi-gittilerinin (özellikle 181 sıra ve 8. defter/9. cilt kayıtları) ve malikin akrabalarına ilişkin nüfus kayıtlarının araştırılmadığı, eksik inceleme yapıldığı saptanmıştır. Sonuç: İstinaf kararının BOZULMASINA karar verilmiştir.

Kararı incele →

Diğer kararlar (5)

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2022/6322 K. 2023/3094 01.06.2023 Onama

Kayıt malikine tüm araştırmalara rağmen ulaşılamaması hâlinde TMK m.32 uyarınca gaipliğine karar verilebilir; gaiplik kararıyla birlikte tapu kaydının iptali ve (koşulları varsa) vakıf adına tescili istenebilir.

Detaylı özeti gör

Gaiplik ile birlikte tapu kaydının iptali ve vakıf adına tescil davasında, kayıt malikine tüm araştırmalara rağmen ulaşılamadığı ve 5737 sayılı Vakıflar Kanunu m.17 koşullarının oluştuğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Yargıtay, Bölge Adliye Mahkemesinin esastan ret ile düzelterek kabul arasındaki çelişkisini, yeniden yargılama gerektirmediğinden hüküm fıkrasından ilgili cümle çıkarılarak gidermiştir. Sonuç: kararın düzeltilerek onanmasına oy birliğiyle karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2021/7634 K. 2023/847 15.02.2023 Onama

İcareli/icareteynli vakıf taşınmazının kayıt malikinin bulunamaması ve TMK m.32'deki koşulların gerçekleşmesi hâlinde kişinin gaipliğine karar verilir; gaipliğin sabit olması üzerine tapu kaydının iptali ile vakıf adına tescile hükmedilir.

Detaylı özeti gör

Davacı Vakıflar İdaresi, icareteynli taşınmazın kayıt malikinin gaipliğine ve 5737 sayılı Kanun m.17 uyarınca tapu kaydının iptali ile vakıf adına tesciline karar verilmesini istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kabul etmiş; istinaf, harç yönünden hükmü kaldırarak (kayyımın yargı harcından muaf olmadığı, harcın resen gözetileceği gerekçesiyle) davayı yeniden kabul etmiştir. Yargıtay, gaiplik koşulları ve yasal gerekçelerin yerinde olduğunu belirterek kararı onamıştır. Sonuç: Bölge Adliye Mahkemesi kararı onanmıştır.

Kararı incele →

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2021/7055 K. 2023/227 16.01.2023 Onama

Usul

Kayıt malikinin gaip olduğu tapu iptali ve tescil davasında, malik belirlenemiyorsa davanın kayıt maliki adına atanacak kayyıma; malik mirasçı bırakmadan ölmüşse son mirasçı sıfatıyla Hazineye yöneltilmesi, taraf teşkili (dava şartı) yönünden zorunludur.

Detaylı özeti gör

5737 sayılı Vakıflar Kanunu m.17'ye dayalı gaiplik ile tapu iptali ve tescil davasında İlk Derece Mahkemesi, kayıt malikinin gaipliği ve husumetin kayyım ya da son mirasçı Hazineye yöneltilmesi gerektiği gerekçesiyle dava şartı yokluğundan usulden ret; Bölge Adliye Mahkemesi taraf teşkilinin sağlanmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunu esastan reddetti. Yargıtay, kararı usul ve kanuna uygun bularak temyiz nedenlerini yerinde görmedi. Sonuç: Bölge Adliye Mahkemesi kararı ONANDI.

Kararı incele →

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2022/3735 K. 2022/7218 03.11.2022 Onama

Taşınmaz kayıt malikinin gaipliğine TMK m.32 yönetici kural olarak uygulanır; gaiplik kararı verilmeden önce malikin nüfus kayıtları ile mirasçılarının bulunup bulunmadığı Nüfus Müdürlüğünden araştırılmalıdır.

Detaylı özeti gör

5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 17. maddesine dayalı tapu iptali ve tescil davasında, icareteynli vakıf taşınmazının kayıt maliklerinin gaipliğine ve taşınmazın vakfı adına tesciline karar verilmiştir. Daire, gaiplik için 4721 sayılı TMK m.32'yi yönetici kural olarak gösterip, vakfın niteliği ile mirasçı araştırmasına ilişkin bozma gereklerine uyularak verilen hükmü incelemiştir. Sonuç: Davalı vekilinin temyiz itirazları reddedilerek hüküm onanmıştır.

Kararı incele →

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2022/3662 K. 2022/6839 19.10.2022 Bozma

Gaipliğe ve buna bağlı tapu iptali-tesciline karar verilebilmesi için, kayıt maliki adına kayyım atanıp davaya dahil edilerek taraf teşkili sağlanmadan dava reddedilemez; bu koşul tamamlanıp esasa girilmelidir.

Detaylı özeti gör

Gaiplik ve Vakıflar Kanunu m.17'ye dayalı tapu iptali-tescil davasıdır. Davacı idare, mirasçı bırakmadan kaybolan/gaip kayıt malikleri adına kayyım atanan taşınmazın vakfı adına tescilini istemiştir. Yargıtay, kayyım tayini bulunmayan kayıt maliki yönünden davanın taraf teşkili (görülebilirlik) koşulu sağlanmadan reddedilemeyeceğini; kayyım atanıp davaya dahil edilerek esasa girilmesi gerektiğini ve harç-yargılama gideri sorumluluğunun re'sen gözetileceğini belirtmiştir. Sonuç: Bölge Adliye Mahkemesi kararı BOZULMUŞTUR.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/452 K. 2020/1127 09.11.2020 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM'ın incelediği dosyada, TMK m.32 uyarınca gaiplik kararı için ölüm tehlikesi içinde kaybolma veya uzun süre haber alınamama yanında kişinin ölümü hakkında kuvvetli olasılık bulunması da arandığından, bu koşul kanıtlanamadığı için ilk derece davayı reddetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, oğlunun 2006 yılında evden ayrılıp bir daha haber alınamadığını belirterek gaipliğine karar verilmesini istemiştir. İlk derece mahkemesi, uzun süredir haber alınamasa da ölüm hakkında kuvvetli olasılığın kanıtlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Davacı vekili, sürenin ve araştırmanın gaiplik için yeterli olduğunu ileri sürerek istinafa başvurmuştur.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

TMK Madde 32 Gaiplik kararı: Genel olarak

Resmi Metin

Avukat Yorumu

Gerekçe

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Ücretsiz Hakkınız Doldu