TMK Madde 30 Doğum ve ölümün ispatı: Genel olarak

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 30, doğum ve ölümün ispat yöntemini düzenlemektedir.

Resmi Metin

Genel olarak

Madde 30- (1) Doğum ve ölüm, nüfus sicilindeki kayıtlarla ispat olunur.

(2) Nüfus sicilinde bir kayıt yoksa veya bulunan kaydın doğru olmadığı anlaşılırsa, gerçek durum her türlü kanıtla ispat edilebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, doğum ve ölümün ispat yöntemini düzenlemektedir. Birinci fıkraya göre doğum ve ölüm, nüfus sicilindeki kayıtlarla ispat olunur. Bu düzenleme, nüfus siciline resmî belge niteliğinde ispat gücü tanımaktadır. İkinci fıkra ise nüfus sicilinde kayıt yoksa veya bulunan kaydın doğru olmadığı anlaşılırsa, gerçek durumun her türlü kanıtla ispat edilebileceğini hükme bağlamıştır.

Madde, ispat sistemi bakımından iki kademeli bir yapı öngörmüştür: birincil ispat aracı nüfus sicili, ikincil olarak ise sicil kaydının bulunmaması veya doğru olmaması hâlinde serbest ispat yolu açılmaktadır. Bu düzenleme, resmî sicil kayıtlarına güçlendirilmiş ispat değeri tanırken kayıt dışı veya hatalı kayıt durumlarında ispat imkânını da koruma altına almaktadır.

Gerekçe

Maddenin “Sağlığın ve ölümün ispatı” şeklindeki konu başlığı daha anlaşılır bir ifade olarak “Sağ olmanın ve ölümün ispatı” şeklinde, “Beyyine külfeti” şeklindeki kenar başlığı, “İspat yükü” şeklinde değiştirilmiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2008/784 K. 2008/786 Direnme Bozuldu

Yanan nüfus kayıtlarının yeniden oluşturulmasında kişinin gerçek doğum tarihi TMK m.30 uyarınca her türlü kanıtla ispatlanıp tespit edilebilir; bu tespit klasik yaş düzeltme (yaş tashihi) değil, kayıt tashihi niteliğindedir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Nüfus kayıtlarının yangında yanması sonrası yersel yazımda hatalı yazılan doğum tarihinin, mahkeme kararıyla gerçek tarih olarak düzeltilmesinin 506 sayılı Kanun m.120 anlamında "yaş tashihi" mi yoksa "kayıt tashihi" mi sayılacağı ve yaşlılık aylığı bağlanmasında dikkate alınıp alınmayacağı. Değerlendirme: Dava klasik yaş düzeltme değil, yanan kayıtların yeniden oluşturulmasında gerçek doğum tarihinin (TMK m.30 uyarınca her türlü kanıtla) tespitidir; 120. madde kapsamında yaş tashihi yoktur. Sonuç: Direnme kararı yerinde bulunarak, esasa yönelik diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyanın 10. Hukuk Dairesine gönderilmesine oybirliğiyle karar verilmiştir.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2022/683 K. 2023/832 Bozma

Soybağını ve miras hukukunu yakından ilgilendiren nüfus kaydının düzeltilmesi davalarında, sunulan delillerle yetinilmeyip kimliklendirme amacıyla DNA testi yaptırılması zorunludur; eksik incelemeyle hüküm kurulamaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Anne adının gerçeğe aykırı yazıldığı iddiasıyla açılan nüfus kaydının düzeltilmesi davasında, toplanan delillerin yeterli olup olmadığı ve ayrıca DNA incelemesi gerekip gerekmediği. Değerlendirme: Soybağı ve miras hukukunu ilgilendiren nüfus davalarında, sunulan delillerle yetinilmeyip kimliklendirme için DNA testi yaptırılması zorunlu olup, eksik incelemeyle hüküm kurulamaz. Sonuç: Direnme kararı Özel Daire bozma kararındaki nedenlerle BOZULMUŞTUR.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2011/27 K. 2011/131 Direnme Bozuldu
Miras Usul

TMK m.30 uyarınca doğum ve ölüm nüfus sicili kayıtlarıyla ispat edilir; nüfusta kayıt bulunmaması veya kaydın doğru olmadığının anlaşılması halinde gerçek durum her türlü delille kanıtlanabilir.

Detaylı özeti gör

Mirasçılık belgesi verilmesi davasında mahkeme, miras bırakanın nüfus kaydına ulaşılamadığı ve nesep ilişkisinin kurulamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Özel Daire, TMK m.30 uyarınca nüfusta kayıt bulunmaması halinde gerçek durumun her türlü delille kanıtlanabileceğini, mevcut nüfus kayıtlarının nesep ilişkisini ispata yeterli olduğunu belirterek kararı bozmuş; mahkeme direnmiştir. HGK, çekişmesiz yargı kararının maddi anlamda kesin hüküm teşkil etmediğini de gözeterek bozma kararını benimsemiştir. Sonuç: Direnme kararı bozulmuştur.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2023/280 K. 2024/296 Direnme Bozuldu

Nüfus kütüğündeki doğum tarihinin değiştirildiği kararın, ilk sigortalılıktan sonra hüküm doğurmayan yaş tashihi mi yoksa baştan beri geçerli kayıt (maddi hata) düzeltmesi mi olduğu, kaydın ispat değeri yönünden araştırılmalıdır.

Detaylı özeti gör

Davacı, ilk sigortalılığından sonra mahkeme kararıyla doğum tarihinin düzeltildiğini ileri sürerek yaşlılık aylığı bağlanmasını istemiştir. HGK, uyuşmazlığı 506 s.K. m.120/2 kapsamında değerlendirip, ilk tescil sonrası yaş tashihinin emeklilikte dikkate alınamayacağını, ancak ilgili kararın yaş tashihi mi yoksa kayıt düzeltme mi olduğunun araştırılması gerektiğini belirtmiştir. Sonuç: Direnme kararı, Özel Daire bozma kararındaki nedenlerle oy birliğiyle BOZULMUŞTUR.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2008/784 K. 2008/768 Direnme Bozuldu

Yangın sonrası yersel yazımda hatalı tescil edilen doğum tarihinin, gerçek doğum gününün belirlenmesi amacıyla mahkemece düzeltilmesi, TMK m.30 kapsamında nüfus kaydının düzeltilmesi (kayıt tashihi) niteliğinde olup klasik yaş tashihi sayılamaz.

Detaylı özeti gör

Yangında yanan nüfus kayıtlarının yersel yazımla yeniden oluşturulmasında doğum tarihi hatalı (1955) yazılan davacının, sigortalılık başlangıcından sonra mahkeme kararıyla gerçek doğum tarihini (28.6.1954) tespit ettirmesinin, 506 SK m.120 anlamında "yaş tashihi" mi yoksa kayıt tashihi mi olduğu tartışılmıştır. HGK, TMK m.30 ve nüfus mevzuatı ışığında bunun gerçek doğum gününün belirlenmesine yönelik kayıt düzeltmesi olduğunu, klasik yaş tashihi sayılamayacağını kabul etmiştir. Sonuç: Direnme kararı yerinde bulunmuş, esasa yönelik diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosya Özel Daireye gönderilmiştir.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/1310 K. 2021/658 Düzelterek Esastan Red

Adana BAM, TMK m.30 uyarınca doğum ve ölümün nüfus sicili kayıtlarıyla ispatlanacağını, kayıt yoksa veya yanlışsa gerçeğin her türlü delille kanıtlanabileceğini belirtti.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, nüfus kaydında davacı ile dedesi ve dedesinin ana-babası arasında soybağının kurulması istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi soybağının kurulmasına karar vermiş, davalı nüfus müdürlüğü kişilerin nüfusa kayıtlı olup olmadığının ve kimlik bilgilerinin saptanmadığını ileri sürerek istinafa başvurmuştur. Adana BAM, ilk derece kararını kaldırarak asıl ve birleşen davaların reddine karar vermiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!