TMK Madde 24 Kişilik hakkının korunması: İlke

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 09.06.2026

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 24, kişiliğin hukuka aykırı saldırılara karşı korunmasında açılabilecek davaları düzenlemektedir.

Resmi Metin

İlke

Madde 24- (1) Hukuka aykırı olarak kişilik hakkına saldırılan kimse, hâkimden, saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir.

(2) Kişilik hakkı zedelenen kimsenin rızası, daha üstün nitelikte özel veya kamusal yarar ya da kanunun verdiği yetkinin kullanılması sebeplerinden biriyle haklı kılınmadıkça, kişilik haklarına yapılan her saldırı hukuka aykırıdır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, kişiliğin hukuka aykırı saldırılara karşı korunmasında açılabilecek davaları düzenlemektedir. Kişilik hakkı zedelenen kimse hâkimden saldırı tehlikesinin önlenmesini, sürmekte olan saldırıya son verilmesini ve sona ermiş olsa bile etkileri devam eden saldırının hukuka aykırılığının tespitini isteyebilir. Bunlara ek olarak düzeltmenin veya kararın üçüncü kişilere bildirilmesini ya da yayımlanmasını da talep edebilir.

Madde, koruma araçlarını önleyici, durdurma ve tespit davası olarak üç ayrı kategoride düzenlemiştir. Bu çeşitlilik, saldırının her aşamasında etkin hukuki koruma sağlanmasını mümkün kılmaktadır. Tazminat ve manevi tazminat talepleri ile haksız kazancın iadesi davası ayrıca saklı tutulmuş olup bu davalar genel hükümlere tâbidir. Madde, davacının kusur ispatı yükümlülüğünü önleme ve durdurma davaları bakımından aramamaktadır.

Gerekçe

Yürürlükteki Kanunun 24. maddesini karşılamaktadır.

Bu madde ile bir sonraki madde kişilik haklarının “saldırıya karşı” korunmasını düzenlemekte olduğundan, “II. Tecavüz halinde” biçimindeki konu başlığı “II. Saldırıya karşı” şeklinde değiştirilmiş ve bu maddenin kenar başlığı” 1.İlke”, 25. maddenin kenar başlığı ise “Davalar şeklinde kaleme alınmıştır.

Yakın bir tarihte 3444 sayılı Kanunla getirilen yeni düzenleme daha anlaşılır biçimde yeniden kaleme alınmıştır.

İlgili Anayasa Mahkemesi Kararları - TMK m.24 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, Anayasa Mahkemesinin norm denetimi ve bireysel başvuru kararlarından derlenmiştir.

AYM Genel Kurul B. No: 2016/14513 İhlal

TMK m.24 uyarınca hukuk hâkiminden koruma isteme yolunun, 5651 sayılı Kanun'un 9. maddesi Yargıtay içtihadıyla özel hüküm sayılarak internet içeriğine erişimin engellenmesi taleplerine kapatıldığı hâllerde, etkili başvuru yolu fiilen kullanılamaz hâle gelir.

Detaylı özeti gör

Karar konusu: Başvuru, kişilik haklarını ihlal ettiği ileri sürülen internet içeriklerine erişimin engellenmesi yönündeki taleplerin reddedilmesi nedeniyle şeref ve itibarın korunması hakkı ile bağlantılı olarak etkili başvuru hakkının, yargılamanın uzun sürmesi nedeniyle makul sürede yargılanma hakkının ihlal edildiği iddialarına ilişkindir.

Kararı AYM Kararlar Bilgi Bankası'nda incele →

İlkeler, Anayasa Mahkemesinin kararlarından derlenmiştir; bağlayıcı metin kararın kendisidir. Bireysel başvuru bir kanun yolu değildir; kararlar somut başvurunun koşullarına göre verilmiştir. Norm denetimi ret kararları yalnız itiraz konusu kural ve gerekçeyle sınırlıdır; kuralın karar tarihinden sonra değiştirilip değiştirilmediği kartta belirtilir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2014/56 K. 2015/1679 Kabul
Tazminat

TMK m.24 uyarınca, aleniyet kazanmış yargı kararı bilimsel esere alınırken, üstün bir kamu yararını gösteren özel sebepler bulunmadıkça kişisel veriler rumuzlanmadan yer almamalı; aksi halde unutulma hakkı ve özel hayatın gizliliği ihlal edilerek kişilik hakkına saldırı oluşur.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Bir ceza davasında adı geçen mağdurun isminin, Yargıtay kararı bir hukuk eserine (TCK şerhi) alınırken rumuzlanmadan açıkça yayımlanmasının kişilik haklarına saldırı ve özel hayatın gizliliğinin ihlali sayılıp sayılmayacağı (TMK m.24). HGK değerlendirmesi: Yargılama aleni olsa da kararlar bilimsel esere alınırken kişisel veriler açıkça yer almamalı; davacının ismi rumuzlanmadan kitapta yer aldığından unutulma hakkı ve özel hayatın gizliliği ihlal edilmiş, manevi tazminat koşulları gerçekleşmiştir. Sonuç: İhlal yönünden direnme yerinde bulunmuş, tazminat miktarının incelenmesi için dosya Özel Daireye gönderilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2014/1424 K. 2016/842 Direnme Bozuldu
Tazminat

Abonelik sözleşmesi nedeniyle elde edilen nüfus bilgilerinin, ilgilinin rızası dışında onunla ilgisiz bir işte kullanılması, sözleşmeyle yaratılan güvene dayalı koruma yükümüne aykırı olup TMK m.24 anlamında kişilik hakkına hukuka aykırı saldırıdır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Abonelik ilişkisi nedeniyle elinde bulunan kimlik ve nüfus bilgilerini, abonenin rızası dışında icra takibinde kullanan kurum ve avukatın kişilik haklarına saldırıdan sorumlu olup olmadığı (TMK m.24). HGK değerlendirmesi: Davacının nüfus bilgilerinin rızası dışında icra dosyasında kullanılması, sözleşmeyle uyandırılan güvene (koruma yükümüne) aykırı olup hem sözleşmeye aykırılık hem haksız fiil oluşturur; kişilik hakları ihlal edildiğinden uygun manevi tazminata hükmedilmelidir. Sonuç: İstemin reddine ilişkin direnme kararı bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2013/8 K. 2013/1458 Direnme Bozuldu
Tazminat

TMK m.24/2 uyarınca hak arama özgürlüğü kapsamında yapılan şikayet, gerçek olgulara ve zayıf, dolaylı da olsa şikayeti haklı gösteren emarelere dayanılarak amaca uygun (kötüye kullanılmadan) yapıldığında daha üstün nitelikte bir hak ve çıkara dayandığından hukuka aykırı sayılmaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Yasal sınırlar içinde kullanılan şikayet hakkının kişilik haklarına saldırı sayılıp sayılamayacağı ve ceza davasındaki "hükmün açıklanmasının geri bırakılması" kararının manevi tazminat davasına etkisi (TMK m.24). HGK değerlendirmesi: Hak arama özgürlüğü kapsamındaki şikayet yasal sınırlar içinde kullanıldığında hukuka aykırılık oluşmaz; iftiradan verilen HAGB kararı da hukuk hâkimini bağlamadığından davalının manevi tazminatla sorumlu tutulması doğru değildir. Sonuç: Kısmen kabule ilişkin direnme kararı bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2012/57 K. 2012/246 Direnme Bozuldu
Tazminat

TMK m.24-25 uyarınca basın özgürlüğü ile kişilik hakları çatıştığında yapılan yayın; gerçeklik, kamu yararı, toplumsal ilgi ve güncellik ölçütlerini taşıyor ve özle biçim arasındaki denge korunuyorsa hukuka uygundur ve kişilik haklarına saldırı oluşturmaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Basın yoluyla yapılan bir yayının kişilik haklarına saldırı oluşturup oluşturmadığı; basın özgürlüğü ile kişilik hakları arasındaki dengenin nasıl kurulacağı (TMK m.24-25). HGK değerlendirmesi: Basın özgürlüğü Anayasa ve Basın Kanunu güvencesinde olup, toplumu ilgilendiren konularda gerçeklik, kamu yararı ve güncellik ölçütlerine uyan yayın hukuka uygundur; somut yayın bu ölçütleri taşıdığından kişilik haklarına saldırıdan söz edilemez. Sonuç: Davanın kabulüne ilişkin direnme kararı bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2010/127 K. 2010/135 Direnme Bozuldu
Tazminat

TMK m.24-25 kapsamında, şikayeti haklı gösterecek zayıf ve dolaylı da olsa emare ve olgular varsa hak arama özgürlüğü yasal sınırlar içinde kullanılmış sayılır; şikayetin beraatle sonuçlanması onu tek başına haksız kılmaz ve manevi tazminat gerektirmez.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Şikayeti gerektiren emarelerin bulunduğu, ancak sanığın delil yetersizliğinden beraat ettiği bir olayda, şikayetçinin haksız şikayet nedeniyle manevi tazminattan sorumlu tutulup tutulamayacağı (TMK m.24-25). HGK değerlendirmesi: Şikayeti haklı gösterecek emareler mevcut olduğunda hak arama ve şikayet özgürlüğü yasal sınırlar içinde kullanılmış sayılır; sonradan beraatle sonuçlanması tek başına şikayeti haksız kılmaz ve manevi tazminat gerektirmez. Sonuç: Kısmen kabule ilişkin direnme kararı bozulmuştur.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2019/2071 K. 2020/1102 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.24'teki kişilik haklarına saldırı çerçevesini anımsatarak; şikayet hakkının kullanılmasında zayıf da olsa emare ve olguların varlığının yeterli olduğu, salt zararlandırma amacı bulunmadıkça hak arama özgürlüğünün korunması gerektiği ölçütünü uygulamıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, davalının davacı hakkında savcılığa verdiği şikayet dilekçesinin iftira niteliğinde olup olmadığı ve davacının kişilik haklarını zedeleyerek manevi tazminat gerektirip gerektirmediğine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, şikayetin hakkın kullanılması niteliğinde olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. Davacı vekili eksik inceleme ve delillerin toplanmadığını ileri sürerek istinafa başvurmuştur.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/515 K. 2020/773 Düzelterek Esastan Red

Adana BAM, TMK m.24 ve 25'teki kişilik hakkının korunması düzenlemelerini anımsatmakla birlikte, internet yayınlarına ilişkin 5651 sayılı Kanun'la özel düzenleme getirildiğini gözeterek görevli mahkemenin Sulh Ceza Hakimliği olduğunu kabul etmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, internet ortamındaki yayın içeriğinin yayından çıkarılması istemine bakmakla görevli mahkemenin Asliye Hukuk mı yoksa Sulh Ceza Hakimliği mi olduğuna ilişkindir. İlk derece mahkemesi, daha önceki bir kaldırma ilamına dayanıp görevsizlik nedeniyle davanın usulden reddine ve dosyanın Sulh Ceza Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. Adana BAM, tarafların istinaf başvurularını dosya üzerinden incelemiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2019/1589 K. 2020/782 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, TMK m.24'te düzenlenen kişilik haklarına saldırı ile Anayasal hak arama özgürlüğünün çatıştığı durumda daha üstün yararın korunacağını, hak arama özgürlüğünün salt başkasını zararlandırmak için kullanılamayacağını esas alarak manevi tazminat istemini değerlendirdi.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, davalı avukatın yargılamanın iadesi ve temyiz dilekçelerinde davacı avukata yönelttiği ifadelerle TMK m.24 kapsamında kişilik haklarına saldırıda bulunduğu iddiasına dayalı manevi tazminat istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi davayı kabul ederek 2.000 TL manevi tazminata hükmetmiştir. Davalı, beyanların yargı makamlarına sunulan hukuki ifadeler olduğunu ileri sürerek kararı istinaf etmiş; Adana BAM, hak arama özgürlüğü ile kişilik haklarının çatıştığı durumda üstün yararın korunması ilkesi çerçevesinde inceleme yapmıştır.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2019/1505 K. 2020/750

Adana BAM, TMK m.24 çerçevesinde kişilik haklarına saldırının unsurlarını anımsatmakla birlikte; şikayeti haklı gösterecek zayıf da olsa emare ve olguların varlığı dikkate alındığında saldırı bulunmadığı, hak arama özgürlüğünün aşılmadığı sonucuna varmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, davalıların suç duyurusunun (şikayetin) haksız olup olmadığı ve davacının kişilik haklarını zedeleyerek manevi tazminat gerektirip gerektirmediğine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, şikayeti haklı gösterecek bazı emare ve olguların zayıf da olsa bulunduğu gerekçesiyle manevi tazminat talebini reddetmiştir. Adana BAM, dosya üzerinden yaptığı incelemede tanık beyanları ve mevcut emareleri dikkate alarak şikayet hakkının hak arama özgürlüğü sınırları içinde kullanıldığı değerlendirmesini benimsemiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2019/1379 K. 2020/429 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM önünde, davalının şikayetleri nedeniyle TMK m.24 kapsamında kişilik haklarına saldırıya dayalı manevi tazminat istemi tartışılmış; ilk derece mahkemesi şikayetin Anayasal şikayet hakkı kapsamında kaldığı gerekçesiyle davayı reddetmiş, karar istinaf edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, davalının davacı avukat hakkında yaptığı şikayetlerin iftira/haksız fiil oluşturduğu iddiasıyla TMK m.24 ve TBK kapsamında açılan manevi tazminat istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, fezlekede davacı hakkında şüphe bulunduğunu, şikayetin Anayasal şikayet hakkı kapsamında haklı ve makul nedenlere dayandığını belirterek davayı reddetmiştir. Davacı, şikayetin sayı ve yöntem itibarıyla taciz boyutuna ulaşıp hakkın kötüye kullanıldığını ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

Kararı incele →

Diğer kararlar (3)
Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2019/1380 K. 2020/430 Kısmen Kabul

Adana BAM önünde, hakaret eylemine dayalı TMK m.24 kapsamında manevi tazminat istemi ele alınmış; ilk derece mahkemesinin ceza kararıyla sabit görülen hakaret nedeniyle hükmettiği tazminata karşı tarafların istinaf başvuruları incelenmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, davalının davacılara yönelik hakaret eyleminden kaynaklanan TMK m.24 kapsamında manevi tazminat istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, hakaretin ceza mahkemesi kararıyla sabit olduğunu kabul ederek her iki davacı için ayrı ayrı 4.000'er TL manevi tazminata hükmetmiştir. Hem davacı vekili (miktarın azlığı ve vekalet ücreti yönünden) hem davalı vekili (tanık beyanlarının güvenilmezliği yönünden) kararı istinaf etmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2019/1083 K. 2019/1187 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM önünde, komşuluk hukukundan kaynaklanan men ve manevi tazminat davasında TMK m.24 değerlendirilmiş; ilk derece mahkemesi, davalıların davacının kişilik haklarına saldırı niteliğinde bir davranışı bulunmadığı gerekçesiyle manevi tazminat talebini reddetmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Müşterek hisseli, meskun mahal niteliğindeki parselde davalıların ev altında/bitişiğinde ahır kurup hayvancılık yapması nedeniyle davacı, koku ve gürültüden rahatsızlık ileri sürerek hayvan beslemenin men'i ve manevi tazminat istemiştir. İlk derece mahkemesi hayvancılığın men'ine, manevi tazminatın reddine karar vermiştir. Adana BAM, davalı K3'in de hayvancılıkla uğraştığı ve aynı binada oğluyla yaşadığı, davalı tanıklarının yakın akraba olup yanlı beyanda bulunduğu değerlendirmesiyle ilk derece kararını yerinde bulmuş; hem davacının hem davalı K3'in istinaf başvurularını esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 3. Hukuk Dairesi E. 2018/674 K. 2018/849 Düzelterek Esastan Red

Adana BAM, davalının asılsız rüşvet isnadının hak arama özgürlüğü sınırlarını aşarak TMK 24 anlamında davacıların kişilik haklarına saldırı oluşturduğunu, dolayısıyla manevi tazminat koşullarının gerçekleştiğini kabul etmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Jandarma trafik görevlisi davacılar, kendilerine idari para cezası kesilen davalının haksız şikayet ve rüşvet isnadıyla kişilik haklarına saldırdığı gerekçesiyle manevi tazminat istemiş; ilk derece mahkemesi davayı kısmen kabulle her davacı için 2.000 TL manevi tazminata hükmetmiştir. Adana BAM, davalının asılsız rüşvet isnadının hak arama özgürlüğü kapsamında sayılamayacağını belirterek manevi tazminata hükmedilmesini ve takdir edilen miktarı yerinde bulmuş; ancak davacıların faiz talebi bulunmadığı halde yasal faize hükmedilmesini taleple bağlılık ilkesine aykırı görerek kararın faize ilişkin kısmını kaldırıp düzelterek yeniden hüküm kurmuştur.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!