TMK Madde 23 Kişilik hakkı: Vazgeçme ve aşırı sınırlama yasağı

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 09.06.2026

Özet 3 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 23, kişiliğin korunmasına ilişkin genel ilkeyi düzenlemektedir.

Resmi Metin

Vazgeçme ve aşırı sınırlamaya karşı

Madde 23- (1) Kimse, hak ve fiil ehliyetlerinden kısmen de olsa vazgeçemez.

(2) Kimse özgürlüklerinden vazgeçemez veya onları hukuka ya da ahlâka aykırı olarak sınırlayamaz.

(3) Yazılı rıza üzerine insan kökenli biyolojik maddelerin alınması, aşılanması ve nakli mümkündür. Ancak, biyolojik madde verme borcu altına girmiş olandan edimini yerine getirmesi istenemez; maddî ve manevî tazminat isteminde bulunulamaz.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, kişiliğin korunmasına ilişkin genel ilkeyi düzenlemektedir. Hukuka aykırı olarak kişilik hakkı saldırıya uğrayan kimse, hâkimden saldırıda bulunanlara karşı korunmasını isteyebilir. Kişilik hakkı, kişinin fiziksel ve ruhsal bütünlüğünü, onurunu, adını, resmini, özel yaşamını ve ekonomik değerlerini kapsayan geniş bir haklar bütünüdür.

Bu madde, kişiliğin korunması konusundaki genel çerçeveyi çizerek izleyen maddelerdeki özel koruma araçlarının hukuki temelini oluşturmaktadır. Kişilik hakkının zedelenmesine karşı hukuki koruma talep edebilme yetkisi, temel bir sübjektif hak olarak kabul edilmektedir. Madde, kişiliğe yönelen her türlü hukuka aykırı saldırıyı kapsamakta olup saldırının kaynağı, biçimi veya ağırlığı bakımından herhangi bir sınırlama öngörmemektedir.

Gerekçe

Yürürlükteki Kanunun 23. maddesini karşılamaktadır.

Maddenin konu başlığında arı bir Türkçe olarak “Kişiliğin korunması” deyimi kullanılmıştır. Yürürlükteki metin esas alınmakla beraber doktrindeki açıklamalar dikkate alınarak ve kaynak İsviçre Medeni Kanununun 27. maddesinin Almanca metnine uygun olarak, kişilerin vazgeçemeyecekleri hususların “hak ve fiil ehliyetleri olduğu” açıklığa kavuşturulmuştur.

Yürürlükteki maddenin üçüncü fıkrasına 3678 sayılı Kanunla eklenen hükmün, Ülkemizde bu konu ile ilgili özel bir kanun olan 2238 sayılı “Organ ve Doku Alınması, Saklanması ve Nakli Hakkında Kanun” varken, aynen korunmasının isabetli olup olmadığı tartışılabilirse de kişi haklarının korunması açısından madde metninde yer alması uygun görülmüştür.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2013/185 K. 2013/1601 Onama
Mal Rejimi Anlaşmalı Boşanma

Sonuç: Direnme kararının ONANMASINA oyçokluğu ile karar verildi.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Anlaşmalı boşanma protokolündeki "tarafların mal talepleri yoktur" ibaresinin, eşler arasındaki mal rejiminden kaynaklanan katılma/değer artış payı alacağı isteklerini de kapsayıp kapsamadığı. Değerlendirme: Çoğunluk, kesinleşen protokol hükmü uyarınca ifadenin mal rejimi alacağını da kapsadığı sonucuna varmış; karşı oy ise TMK m.23 dayanaklı "doğmayan haktan feragat olmaz" ilkesi gereği katılma alacağı henüz doğmadığından bu feragatin geçersiz olduğunu savunmuştur. Sonuç: Direnme kararının ONANMASINA oyçokluğu ile karar verildi.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2018/672 K. 2022/588 Bozma
Usul

Devri yasak, münhasıran şahsa bağlı haklar (TMK m.23) gibi mallar haczedilemez; maddî hukuka göre devri mümkün olmayan bu nitelikteki haklar üzerine haciz konulamaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Belediyenin kamu hizmetine tahsisli taşınmazlarına ilişkin haczedilmezlik şikâyetinin süreye tabi olup olmadığı ve mahkemece esasının incelenmesi gerekip gerekmediği. Değerlendirme: Kamu düzenine ilişkin haczedilmezlik şikâyeti İİK m.16/2 uyarınca süresiz olup şikâyetin süreden reddi yerinde değildir; gerekçede maddî hukuka göre devri yasak münhasıran şahsa bağlı haklar (TMK m.23) gibi malların haczedilemeyeceği belirtilmiştir. Sonuç: Direnme kararının BOZULMASINA oy çokluğuyla karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/335 K. 2020/897 Bozma

Sonuç: Direnme kararının Özel Daire bozması yanında ilave nedenlerle bozulmasına oy birliğiyle karar verildi.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Diş hekimi borçlunun muayenehanesinde haczedilen menkullerin İİK m.82/4 kapsamında mesleği için zorunlu alet-edevat sayılıp haczedilemeyeceği, faaliyetin meslek mi yoksa sermaye ağırlıklı teşebbüs mü olduğu. Değerlendirme: Borçlunun kişisel emeği sermayeye üstün olduğundan faaliyet meslektir; alınan bilirkişi raporu çelişkili ve denetime elverişsizdir, ilgili yönetmelik gözetilerek yeniden rapor alınmalıdır. Sonuç: Direnme kararının Özel Daire bozması yanında ilave nedenlerle bozulmasına oy birliğiyle karar verildi.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2018/670 K. 2022/148 Bozma
Usul

Sonuç: Direnme kararının BOZULMASINA oy birliğiyle karar verilmiştir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Haczin kaldırılmasına ilişkin icra mahkemesi kararı kesinleşmeden infaz edilebilir mi ve şartların değiştiği iddiasıyla araçlara yeniden haciz talebinin reddi memurluk işlemi mahkemece incelenmeli mi? Değerlendirme: İcra mahkemesi kararının icrası kesinleşmeye bağlı olmayıp temyiz infazı durdurmaz; haczedilebilirlik talep anına göre belirlenir, alacaklının fiilen kamu hizmetinde kullanımın sona erdiği iddiası İİK m.82/son uyarınca incelenmelidir. Sonuç: Direnme kararının BOZULMASINA oy birliğiyle karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2020/40 K. 2022/380 Bozma

Sonuç: Direnme kararı oy çokluğuyla BOZULMUŞTUR.

Detaylı özeti gör

Kalp krizi riskini kapsayan hayat sigortasında, davacının özel şartlar konusunda bilgilendirilmediği iddiası incelenmiştir. Çoğunluk, uzun süreli sigortalılık ilişkisi ve imzalı bilgilendirme formu karşısında bu iddianın TMK m.2 anlamında hakkın kötüye kullanımı olduğunu kabul ederek direnme kararını bozmuştur. Karşı oyda, poliçedeki ispat şartının Anayasa m.12 ve TMK m.23 karşısında yaşama hakkını sınırladığı ölçüde geçersiz sayılması gerektiği savunulmuştur. Sonuç: Direnme kararı oy çokluğuyla BOZULMUŞTUR.

Kararı incele →

Diğer kararlar (4)
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/1862 K. 2021/1530 Bozma

Sonuç: Direnme kararı Özel Daire bozma kararı doğrultusunda oy birliği ile BOZULMUŞTUR.

Detaylı özeti gör

Haczedilmezlik şikâyetine konu, Defterdarlık emanet hesabından haciz nedeniyle icra dosyasına şikâyet tarihinden önce gönderilip alacaklıya ödenen belediye payı paranın iadesi istenmiştir. HGK, üçüncü kişinin haciz ihbarnamesi üzerine yatırdığı paranın alacaklıya ödenmesinin iradi ödeme sayılamayacağını, bunun haczedilmezlik şikâyetinin esasının incelenmesine engel olmadığını ve borçlunun iade talebinde hukukî yararı bulunduğunu belirterek direnme kararını bozmuştur. Sonuç: Direnme kararı Özel Daire bozma kararı doğrultusunda oy birliği ile BOZULMUŞTUR.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2014/213 K. 2016/70 Bozma

Tüzel kişiler de kişilik haklarının korunmasından yararlanır; kişilik haklarına yönelik saldırı (örneğin yayınla itibarın zedelenmesi) haksız fiil niteliğindedir ve tüzel kişi de bu saldırı nedeniyle manevi tazminat isteyebilir.

Detaylı özeti gör

Tüzel kişi şirketin TV yayınıyla kişilik haklarına saldırı nedeniyle açtığı manevi tazminat davasında yetkili mahkeme uyuşmazlığı incelenmiştir. HGK, tüzel kişilerin de manevi tazminat isteyebileceğini, kişilik hakkına saldırının haksız fiil niteliğinde olduğunu ve internet yayınına şubenin bulunduğu yerden erişilebildiğinden haksız fiilin orada da gerçekleştiğini benimsemiştir. Sonuç: Yerel mahkeme direnme kararı değişik gerekçeyle BOZULMUŞTUR (mahkeme yetkili olduğundan esasın incelenmesi gerekir).

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2022/592 K. 2022/1255 Bozma

Sonuç: Direnme kararı her iki uyuşmazlık yönünden de oy birliğiyle BOZULMUŞTUR.

Detaylı özeti gör

Belediyeye ait dokuz araç hakkındaki haczedilmezlik şikâyetinde, mahkeme dört araç için keşif/bilirkişi ile fiilen kamu hizmetinde kullanılmadığı sonucuna varmış, beş araç için ise borçluya meşruhatlı ihtar tebliğ etmeden inceleme yapmadan şikâyeti reddetmiştir. HGK, hem araçların fiilen kamu hizmetinde kullanılıp kullanılmadığının araştırılması (İİK ve 5393 s.K. m.15) hem de meşruhatlı ihtar gerekliliği yönünden Özel Daire bozmasına uyulması gerektiğini belirtmiştir. Sonuç: Direnme kararı her iki uyuşmazlık yönünden de oy birliğiyle BOZULMUŞTUR.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/2252 K. 2021/1377 Bozma

Sonuç: Direnme kararı, Özel Daire bozma kararındaki nedenlerle BOZULMUŞTUR.

Detaylı özeti gör

Belediyenin Ziraat Bankası hesaplarına konulan hacizlere karşı haczedilmezlik şikâyetidir. HGK, İİK m.82 ile 5393 sayılı Belediye Kanunu m.15/9 çerçevesinde, ...nolu hesap dışında kalan diğer hesaplar yönünden de paraların niteliğinin (vergi/resim/harç veya kamu hizmetine fiilen tahsis) ve havuz hesabı oluşup oluşmadığının araştırılması gerektiğini benimsemiştir. TMK m.23'e, devri yasak münhasıran şahsa bağlı hakların haczedilemeyeceğine örnek olarak tali atıf yapılmıştır. Sonuç: Direnme kararı, Özel Daire bozma kararındaki nedenlerle BOZULMUŞTUR.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

TMK Madde 23 - Kişilik hakkı: Vazgeçme…

→ İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!