TMK Madde 198 - Geçim borcunu ödemeyen eşin borçlularına emir

Davacı kadın, davalı kocanın taşınmaz kira gelirlerinin kendisine ödenmesini TMK m.198'e dayanarak talep etmiş; yerel mahkeme evlilik süresince kira gelirlerinin davacı kadına ödenmesine hükmetmiştir. Yargıtay, TMK m.198 uyarınca eşlerden biri birliğin giderlerine katılma yükümlülüğünü yerine getirmediğinde hâkimin onun borçlularına ödemeyi tamamen veya kısmen diğer eşe yapmalarını emredebileceğini, ancak bu tedbirin yalnızca davacının ayrı yaşama süresince geçerli olacağını ve koşullar değiştiğinde TMK m.200 gereği istem üzerine kaldırılabileceğini vurgulamıştır. Mahkeme bu yasal düzenlemeyi dikkate almadan tedbiri evlilik süresince geçerli kılacak şekilde hüküm kurduğundan, karar 4. bent yönünden bozulmuştur. Sonuçta hüküm 2, 3 ve 4. bentlerdeki nedenlerle bozulmuş, bozma kapsamı dışındaki bölümler ise onanmıştır.

Davacı, TMK m.198 ve m.199'a dayanarak ailenin ekonomik varlığının korunmasını gerektirdiği ölçüde davalı eşin tasarruf yetkisinin sınırlanmasını ve erkek eşin borçlularına yönelik önlemlerin alınmasını talep etmiş; yerel mahkeme ise işin esasını incelemeyerek görevsizlik kararı vermiştir. Yargıtay, davacının TMK m.406'ya dayalı savurganlık nedeniyle kısıtlama yönünde bir talebinin bulunmadığını saptamıştır. 4787 sayılı Kanunun (5133 sayılı Kanunla değişik) 4/1. maddesi uyarınca 4721 sayılı TMK'nın 3. kısmı hariç ikinci kitabından kaynaklanan davaların aile mahkemesinde görüleceğine, dolayısıyla görevsizlik değil yargılamaya devamla işin esasının incelenmesi gerektiğine işaret edilmiştir. Bu çerçevede karar, eşin tasarruf yetkisinin sınırlanması ve borçlulara ait önlemlerin alınması istemini TMK m.198'in uygulama alanına yerleştirerek talebin aile mahkemesince esastan incelenmesi gerektiğini ortaya koymuş ve hükmü bozmuştur.

Uyuşmazlık, aile birliğinin korunması amacıyla bir eşin diğer eşin malvarlığı üzerindeki tasarruf yetkisinin sınırlandırılmasına (TMK m.199) ilişkin olup, yerel mahkemenin verdiği hüküm temyiz edilmiştir. Yargıtay; dosyadaki yazılar, kararın dayandığı deliller ve kanuni gerektirici sebepler ile özellikle Türk Medeni Kanunu'nun 198 ve 199. maddelerinde aranan koşulların somut olayda gerçekleşmediğinin anlaşılması karşısında, temyiz istemini yerinde görmemiştir. TMK m.198 eşlerin malvarlığı hakkında bilgi verme ve gerektiğinde hâkimin müdahalesini isteme yetkisini, m.199 ise tasarruf yetkisinin sınırlandırılmasını düzenlemekte olup, anılan maddelerdeki şartlar oluşmadığından usul ve kanuna uygun bulunan hükmün onanmasına oybirliğiyle karar verilmiştir. Onama harcının temyiz edene yükletilmesine de hükmedilmiştir.