TMK Madde 187 - Kadının soyadı

Hukuki mesele: Evli kadının münhasıran evlenmeden önceki (kızlık) soyadını kullanmasına izin verilip verilemeyeceği. Değerlendirme: TMK m.187 evli kadına kocasının soyadını taşıma zorunluluğu yüklemekte; ancak bu hüküm AİHS m.8 ve m.14 ile çatışmakta olup Anayasa m.90/son uyarınca uluslararası sözleşme hükümleri esas alınmalı ve çatışan kanun maddesi karara esas alınmamalıdır. Sonuç: Davanın kabulü gerekirken reddine karar verilmesi isabetsiz bulunarak hüküm oyçokluğuyla bozulmuştur.

Hukuki mesele: Evlenmekle yabancı eşinin soyadını alan kadının önceki soyadına dönmesi istemli nüfus düzeltme davasında, yerel mahkemenin redde dair bozmaya uyduktan sonra önceki kararında direnip direnemeyeceği. Değerlendirme: Mahkeme bozma kararına uymakla davalı yararına usulî kazanılmış hak doğmuş, kamu düzenine ilişkin bu ilkenin gerçekleşmesini engelleyen istisnai durum bulunmadığından önceki kararda direnilmesi usulen mümkün değildir. Sonuç: Direnme kararının usulden BOZULMASINA karar verilmiştir.

Hukuki mesele: Evli kadının, kocasının soyadında değişiklik olmaksızın yalnızca evlenmeden önceki soyadını kullanmasının (Anayasa m.90/son ve AİHS m.8'e dayanılarak) mümkün olup olmadığı. Değerlendirme: Yerel mahkeme kadının evlenmeden önceki soyadını kullanmasına karar vermiş; daire çoğunluğu hükmü delillere, kanuna ve delil takdirine uygun bulmuştur. Karşı oyda ise TMK m.187 yürürlükte oldukça mahkemenin aksi karar veremeyeceği savunulmuştur. Sonuç: Temyiz isteğinin reddiyle hükmün ONANMASINA oyçokluğuyla karar verilmiştir.

Hukuki mesele: Boşanma sonrası velayeti annesine verilen, ancak babasının soyadını taşıyan evlilik içinde doğmuş küçüğün soyadının velayeten anne tarafından değiştirilmesinin istenip istenemeyeceği. Değerlendirme: TMK m.321 gereği ana-baba evli iken doğan çocuk ailenin (babanın) soyadını alır; bu emredici kural olup boşanma ve velayetin annede olması soyadını değiştirmeyi haklı kılmaz; aile soyadının kocanın soyadı olması TMK m.187'ye dayanır. Sonuç: Direnme kararının Özel Daire bozma kararındaki nedenlerle BOZULMASINA oy çokluğuyla karar verildi.

Evli kadın, münhasıran evlenmeden önceki soyadını kullanmaya izin verilmesini istemiş; yerel mahkeme TMK m.187'ye aykırılık gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, HGK'nın yeni uygulamasını benimseyerek, AİHS m.8 ve m.14 ile çatışan TMK m.187'nin Anayasa m.90/son uyarınca uygulanmaması ve sözleşme hükümlerinin esas alınması gerektiğini belirtmiştir. Sonuç: Davanın kabulü gerekirken reddi doğru görülmemiş, hüküm BOZULMUŞTUR.