TMK Madde 187 - Kadının soyadı

Resmi Metin

Kadının soyadı

Madde 187- (İptal cümleler: Anayasa Mahkemesi’nin 22/2/2023 Tarihli ve E.: 2022/155, K.: 2023/38 sayılı Kararı ile.)

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Norm Durumu ve Değişiklikler

Bu maddenin hükmü Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş; yerine yeni düzenleme yapılmadığından maddede güncel normatif metin bulunmamaktadır. Norm olayları:

AYM iptali cümleler 22 Şubat 2023 AYM E.2022/155 K.2023/38 Kadının evlenmekle kocasının soyadını almasını öngören hüküm Anayasa Mahkemesi kararıyla iptal edilmiş (yürürlük 28 Ocak 2024); yerine yeni düzenleme yapılmadığından maddede güncel normatif metin bulunmamaktadır.

Karar metinleri için AYM Norm Kararları Bilgi Bankası ve Resmî Gazete arşivini inceleyebilirsiniz.

Avukat Yorumu

Bu maddenin evlenen kadının soyadına ilişkin hükmü, Anayasa Mahkemesi’nin 22.02.2023 tarihli ve E.2022/155, K.2023/38 sayılı kararıyla tamamen iptal edilmiştir. İptal sonrasında madde yalnızca bu karara yapılan atıfla kalmış ve hükmün kendisi yürürlükten kalkmıştır.

İptalden önce madde, evlenen kadının kocasının soyadını almasını ve talep hâlinde evlenmeden önceki soyadını kocanın soyadının önünde kullanabilmesini düzenlemekteydi. Anayasa Mahkemesi’nin bu iptal kararı, maddenin orijinal kuralını hükümsüz kılmış ve bu alanda eşler arasında eşitlik ilkesi çerçevesinde değerlendirme yapılmasını gerekli kılmıştır.

Gerekçe

Yürürlükteki maddenin birinci fıkrasında 14.05.1997 tarihli ve 4248 sayılı Kanunla yapılan değişiklik aynen alınmış, böylece evlenen kadınların kocalarının soyadını almakla beraber, dilerlerse evlendirme memuruna veya daha sonra nüfus idaresine yapacakları yazılı başvuruyla kocalarının soyadının önünde evlenmeden önceki soyadlarını kullanmalarına olanak sağlanmıştır. Ancak daha önce iki soyadı kullanan kadınlar, bu haktan sadece bir soyadı için yararlanabileceklerdir.

Yürürlükteki maddenin ikinci fıkrası maddeye alınmamış, madde tek fıkra haline getirilmiştir.

İlgili Anayasa Mahkemesi Kararları - TMK m.187 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, Anayasa Mahkemesinin norm denetimi ve bireysel başvuru kararlarından derlenmiştir.

AYM Genel Kurulu E. 2009/85 K. 2011/49 10.03.2011 Norm denetimi: Ret (oyçokluğu)

Denetlenen kural: madde · itiraz yolu

⚠ Bu karar, maddenin 10.03.2011 tarihindeki metni hakkındadır; madde daha sonra değiştirilmiştir (22.02.2023). Güncel metin için yukarıdaki resmî metin ve Norm Durumu bölümüne bakınız.

Evli kadının kocasının soyadını alması kuralı, aile birliğinin korunması ve nüfus kayıtlarının düzenli tutulması gibi kamu yararı ve kamu düzeni gerekleri nedeniyle kabul edilmiş olup eşitlik ilkesi ve kişinin maddi ve manevi varlığını geliştirme hakkı yönünden Anayasa'ya aykırı görülmemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: İtiraz gerekçesi: Kural, evlenen kadını kocasının soyadını almak zorunda bırakmakta, kendi soyadını tek başına kullanmasına izin vermemekte; bu, eşitlik ilkesine ve maddi ve manevi varlığın geliştirilmesi hakkına aykırıdır. AYM: Soyadı kişilik hakkı olsa da yasakoyucu, nüfus kayıtlarının düzenli tutulması ve ailenin korunması gibi sebeplerle soyadı kullanımını kural altına alabilir; itiraz konusu kural, aile birliğinin korunması ve aile bağlarının güçlendirilmesi gerekleriyle kabul edilmiştir.

Kararı AYM Norm Kararları Bilgi Bankası'nda incele →

AYM Birinci Bölüm B. No: 2013/2187 19.12.2013 İhlal

TMK m.187, evli kadının evlilik öncesi soyadını tek başına kullanmasına engel olduğu ölçüde AİHS hükümleriyle çatıştığından, derece mahkemeleri bu maddeyi kararlarına esas almamalı ve Anayasa m.90 uyarınca öncelikle uygulanacak sözleşme hükümlerini dikkate almalıdır.

Detaylı özeti gör

Karar konusu: Başvurucu, evli kadının evlilik öncesi soyadını tek başına kullanmasına engel olan 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 187. maddesine istinaden yapılan uygulama neticesinde, cinsel olarak ayrımcılığa maruz tutularak özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmemesi nedeniyle Anayasa’nın 2. , 10. , 12. , 17. , 20. , 4 ve 90. maddelerinde tanımlanan haklarının ihlal edildiğini ileri sürerek, ihlalin tespitiyle, uğradığı manevi zararın tazminine karar verilmesini talep etmiştir.

Kararı AYM Kararlar Bilgi Bankası'nda incele →

İlkeler, Anayasa Mahkemesinin kararlarından derlenmiştir; bağlayıcı metin kararın kendisidir. Bireysel başvuru bir kanun yolu değildir; kararlar somut başvurunun koşullarına göre verilmiştir. Norm denetimi ret kararları yalnız itiraz konusu kural ve gerekçeyle sınırlıdır; kuralın karar tarihinden sonra değiştirilip değiştirilmediği kartta belirtilir.

İlgili Yargıtay Kararları

İlgili Yargıtay kararları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2015/12978 K. 2015/25038 23.12.2015 Bozma

Usul

Evli kadının yalnızca evlenmeden önceki soyadını kullanmasına izin verilmesi talebinde, TMK m.187 ile çatışan AİHS m.8 ve m.14 hükümleri Anayasa m.90/son uyarınca esas alınmalı ve haklı sebep aranmaksızın talep kabul edilmelidir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Evli kadının münhasıran evlenmeden önceki (kızlık) soyadını kullanmasına izin verilip verilemeyeceği. Değerlendirme: TMK m.187 evli kadına kocasının soyadını taşıma zorunluluğu yüklemekte; ancak bu hüküm AİHS m.8 ve m.14 ile çatışmakta olup Anayasa m.90/son uyarınca uluslararası sözleşme hükümleri esas alınmalı ve çatışan kanun maddesi karara esas alınmamalıdır. Sonuç: Davanın kabulü gerekirken reddine karar verilmesi isabetsiz bulunarak hüküm oyçokluğuyla bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2017/3159 K. 2021/858 29.06.2021 Bozma

Usul

TMK m.187 uyarınca kadın evlenmekle kocasının soyadını alır ve evlilik birliği sürdükçe kocası soyadını değiştirmedikçe bu soyadını taşımak durumunda olup, kendiliğinden evlenmekle aldığı soyadını değiştirme hakkı bulunmaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Evlenmekle yabancı eşinin soyadını alan kadının önceki soyadına dönmesi istemli nüfus düzeltme davasında, yerel mahkemenin redde dair bozmaya uyduktan sonra önceki kararında direnip direnemeyeceği. Değerlendirme: Mahkeme bozma kararına uymakla davalı yararına usulî kazanılmış hak doğmuş, kamu düzenine ilişkin bu ilkenin gerçekleşmesini engelleyen istisnai durum bulunmadığından önceki kararda direnilmesi usulen mümkün değildir. Sonuç: Direnme kararının usulden BOZULMASINA karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2015/13288 K. 2015/25037 23.12.2015 Onama

TMK m.187 uyarınca evli kadın, kocasının soyadında bir değişiklik olmadıkça kural olarak kocasının soyadını taşır; ancak kişinin soyadı özel hayat kapsamında olup bu çerçevede evlenmeden önceki soyadını kullanmasına ilişkin talep değerlendirilebilir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Evli kadının, kocasının soyadında değişiklik olmaksızın yalnızca evlenmeden önceki soyadını kullanmasının (Anayasa m.90/son ve AİHS m.8'e dayanılarak) mümkün olup olmadığı. Değerlendirme: Yerel mahkeme kadının evlenmeden önceki soyadını kullanmasına karar vermiş; daire çoğunluğu hükmü delillere, kanuna ve delil takdirine uygun bulmuştur. Karşı oyda ise TMK m.187 yürürlükte oldukça mahkemenin aksi karar veremeyeceği savunulmuştur. Sonuç: Temyiz isteğinin reddiyle hükmün ONANMASINA oyçokluğuyla karar verilmiştir.

Kararı incele →

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2013/2352 K. 2015/1710 19.06.2015 Direnme Bozuldu

Velayet Usul

TMK m.187 uyarınca kadın evlenmekle kocasının soyadını aldığından, ailenin soyadı aslında kocanın (babanın) soyadı olup, evlilik içinde doğan çocuğun taşıdığı "aile soyadı" da bu hükme dayanır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Boşanma sonrası velayeti annesine verilen, ancak babasının soyadını taşıyan evlilik içinde doğmuş küçüğün soyadının velayeten anne tarafından değiştirilmesinin istenip istenemeyeceği. Değerlendirme: TMK m.321 gereği ana-baba evli iken doğan çocuk ailenin (babanın) soyadını alır; bu emredici kural olup boşanma ve velayetin annede olması soyadını değiştirmeyi haklı kılmaz; aile soyadının kocanın soyadı olması TMK m.187'ye dayanır. Sonuç: Direnme kararının Özel Daire bozma kararındaki nedenlerle BOZULMASINA oy çokluğuyla karar verildi.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2015/20964 K. 2016/3188 23.02.2016 Bozma

Evli kadının münhasıran evlenmeden önceki soyadını kullanma talebinde, TMK m.187'nin AİHS m.8 ve m.14 ile çatışması nedeniyle Anayasa m.90/son uyarınca sözleşme hükümleri esas alınır ve kadının bu talebi haklı bir gerekçe aranmaksızın kabul edilir.

Detaylı özeti gör

Evli kadın, münhasıran evlenmeden önceki soyadını kullanmaya izin verilmesini istemiş; yerel mahkeme TMK m.187'ye aykırılık gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, HGK'nın yeni uygulamasını benimseyerek, AİHS m.8 ve m.14 ile çatışan TMK m.187'nin Anayasa m.90/son uyarınca uygulanmaması ve sözleşme hükümlerinin esas alınması gerektiğini belirtmiştir. Sonuç: Davanın kabulü gerekirken reddi doğru görülmemiş, hüküm BOZULMUŞTUR.

Kararı incele →

Diğer kararlar (4)

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2016/22056 K. 2017/12849 16.11.2017 Bozma

Evli kadının münhasıran kızlık soyadını kullanmasına izin verilmesi talebinde, TMK m.187 AİHS'nin 8. ve 14. maddeleriyle çatıştığından, Anayasa m.90/son uyarınca uluslararası sözleşme hükümleri esas alınarak haklı gerekçe aranmaksızın talep kabul edilmelidir.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Evli kadının münhasıran evlenmeden önceki (kızlık) soyadını kullanmasına izin verilip verilemeyeceği. Değerlendirme: İlk derece mahkemesi TMK m.187'ye aykırılık gerekçesiyle davayı reddetmiş; ancak m.187'nin AİHS m.8 ve m.14 ile çatıştığı, Anayasa m.90 uyarınca uluslararası sözleşme hükümlerinin esas alınması gerektiği, kadının haklı gerekçe aranmaksızın bu hakka sahip olduğu belirtilmiştir. Sonuç: Davanın kabulü gerekirken reddi doğru olmadığından hüküm bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2014/26423 K. 2015/9270 05.05.2015 Onama

TMK m.187 evli kadının kural olarak kocasının soyadını taşımasını öngörse de, kişinin soyadı özel hayat kapsamında olup İHAS m.8 ve Anayasa m.90/son uyarınca evli kadının münhasıran evlenmeden önceki soyadını kullanma talebi kabul edilebilir.

Detaylı özeti gör

Evli kadının, evlilik devam ederken münhasıran evlenmeden önceki soyadını kullanma talebine ilişkin davada, yerel mahkeme Anayasa m.90/son ve İHAM'ın Tekeli-Türkiye kararına dayanarak talebi kabul etmiş; Yargıtay 2. HD, delillerin takdirinde yanlışlık bulunmadığından temyiz isteğini reddederek hükmü oyçokluğuyla onamıştır. Karşı oyda, TMK m.187 yürürlükte olduğundan kocanın soyadını taşıma zorunluluğunun sürdüğü savunulmuştur. Sonuç: Onama (oyçokluğu).

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2011/7737 K. 2012/16695 18.06.2012 Bozma

Usul

TMK m.187 uyarınca evlenen kadın kocasının soyadını taşımak zorunda olup, evlilik boşanma veya iptal kararıyla sona ermedikçe yalnızca evlenmeden önceki soyadını kullanması yasal olarak mümkün değildir.

Detaylı özeti gör

Davacı evlenmekle kocasının soyadını almış, mahkeme kocasının soyadının iptaliyle yalnızca kızlık soyadını kullanmasına izin vermiştir. Yargıtay, TMK m.187 uyarınca evli kadının kocasının soyadını taşımak zorunda olduğunu, evlilik boşanma veya iptalle sona ermedikçe yalnızca evlenmeden önceki soyadının kullanılamayacağını; AYM'nin hükmü iptal etmediğini ve Anayasa m.90/son'un olayda uygulanamayacağını belirtmiştir. Sonuç: Hüküm bozulmuştur.

Kararı incele →

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2015/21685 K. 2016/2321 12.02.2016 Onama

TMK m.187 evli kadının kocasının soyadını taşımasını öngörse de, soyadına ilişkin AİHM (Tekeli/Türkiye) ve AYM kararları doğrultusunda evli kadının münhasıran evlenmeden önceki soyadını kullanmasına izin verilebilir.

Detaylı özeti gör

Evli kadın, evlenmekle TMK m.187 gereği kocasının soyadını almış; münhasıran kızlık soyadını kullanmasına izin için dava açmıştır. Yerel mahkeme talebi kabul etmiş, daire çoğunluğu hükmü usul ve kanuna uygun bularak onamıştır. Karşı oy ise m.187'nin yürürlükte olduğunu, AYM ve AİHM ihlal kararlarının yalnızca başvuranlar yönünden bireysel sonuç doğurduğunu, mahkemenin yasaya aykırı karar veremeyeceğini savunarak bozma görüşü bildirmiştir. Sonuç: Hüküm oyçokluğuyla onanmıştır.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

TMK Madde 187 Kadının soyadı

Resmi Metin

Norm Durumu ve Değişiklikler

Avukat Yorumu

Gerekçe

İlgili Anayasa Mahkemesi Kararları - TMK m.187 uygulaması

İlgili Yargıtay Kararları

Ücretsiz Hakkınız Doldu