Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TMK Madde 190 Eşin temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlanması
TMK 190, evlilik birliğini temsil yetkisinin hâkim kararıyla kaldırılması veya sınırlanmasının koşullarını ve bu kararın üçüncü kişilere karşı etkinliğini belirlemektedir.
Resmi Metin
Temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlanması
Madde 190- (1) Eşlerden biri birliği temsil yetkisini aşar veya bu yetkiyi kullanmada yetersiz kalırsa hâkim, diğer eşin istemi üzerine temsil yetkisini kaldırabilir veya sınırlayabilir. İstemde bulunan eş, temsil yetkisinin kaldırıldığını veya sınırlandığını, üçüncü kişilere sadece kişisel duyuru yoluyla bildirebilir.
(2) Temsil yetkisinin kaldırılmasının veya sınırlanmasının iyiniyetli üçüncü kişilere karşı sonuç doğurması, durumun hâkimin kararıyla ilân edilmesine bağlıdır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, evlilik birliğini temsil yetkisinin hâkim kararıyla kaldırılması veya sınırlanmasının koşullarını ve bu kararın üçüncü kişilere karşı etkinliğini belirlemektedir. Eşlerden biri birliği temsil yetkisini aşar ya da bu yetkiyi kullanmada yetersiz kalırsa, diğer eşin istemi üzerine hâkim, temsil yetkisini kaldırabilir veya sınırlayabilir. İstemde bulunan eş, kaldırma ya da sınırlama kararını üçüncü kişilere yalnızca kişisel duyuru yoluyla bildirebilir. Temsil yetkisinin kaldırılmasının veya sınırlanmasının iyi niyetli üçüncü kişilere karşı sonuç doğurması ise, durumun hâkim kararıyla ilân edilmesine bağlıdır.
Düzenleme, eşlerin evlilik birliği içindeki eşit temsil yetkisi ilkesini korurken, bu yetkinin aşılması ya da yetersiz kullanılması hâlinde diğer eşe hâkim aracılığıyla yetkiyi kaldırma ya da sınırlama imkânı tanımaktadır. Yetki kaldırma veya sınırlama kararı, sadece diğer eşin talebi üzerine hâkim tarafından verilebilir; tek taraflı ya da kendiliğinden bir kaldırma imkânı bulunmamaktadır. İstemde bulunan eşin kişisel duyuru ile bildirim yapabilmesi, eşler arasındaki ilişki ile üçüncü kişilere karşı etki arasında kademeli bir koruma sağlar. İlân koşulu ise, aleniyeti bilmeyen iyi niyetli üçüncü kişilerin hukuki güvenliğini teminat altına almaya yöneliktir.
Gerekçe
Madde 1984 tarihli Öntasarı 153 üncü maddeden yararlanılmak suretiyle yeniden kaleme alınmış, İsviçre Medeni Kanununun 174 üncü maddesinde olduğu gibi üç fıkra halinde düzenlenmiştir.
Ancak madde kaleme alınırken, İsviçre Medeni Kanununun 174 üncü madde hükmü göz önünde tutulmak suretiyle kısmen değiştirilmiştir. Bu anlamda olmak üzere 1984 tarihli Öntasarıdan farklı olarak “Eşlerden birinin evlilik birliğini temsil yetkisini kötüye kullanması” yerine “Eşlerden biri birliği temsil yetkisini aşar” ibaresine yer verilmiştir. Öte yandan 1984 tarihli Öntasarıda kullanılan “veya bu yetkisini kullanma gücünden yoksun bulunması halinde” yerine “veya bu yetkiyi kullanmada yetersiz kalırsa” ibaresi amacı daha iyi ifade etmesi yönünden tercih edilmiştir.
Yürürlükteki Kanunda madde, kadının temsil yetkisinin nez’i (kaldırılması) açısından düzenlenmiştir. Maddede ise temsil yetkisi her iki eş açısından eşit olarak düzenlendiği cihetle, temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlanması her iki eş açısından ancak hakimden karar alınmasına bağlıdır. Hakimin böyle bir karar vermesi için, temsil yetkisinin aşılmış olması veya yetkiyi kullanmada yetersiz kalınmış bulunması gerektiği esası kabul edilmiştir.
Ayrıca maddede, istemde bulunan eşin, temsil yetkisinin kaldırıldığı veya sınırlandığını hakim kararı gerekmeksizin, sadece üçüncü kişilere, kişisel duyuru yoluyla bildirebileceği öngörülmüştür.
İkinci fıkrada ise daima hakim kararını gerektiren durum düzenlenmiştir. Bu hükme göre temsil yetkisinin kaldırılmasının veya sınırlanmasının iyiniyetli üçüncü kişilere karşı sonuç doğurması, durumun hakimin kararıyla ilan edilmesine bağlı olacaktır.