TMK Madde 189 Birliği temsil yetkisi: Sorumluluk

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TMK 189, evlilik birliğini temsil yetkisinin kullanımından doğan sorumluluğun eşler ile üçüncü kişiler arasındaki dağılımını belirlemektedir.

Resmi Metin

Sorumluluk

Madde 189- (1) Birliği temsil yetkisinin kullanıldığı hâllerde, eşler üçüncü kişilere karşı müteselsilen sorumlu olurlar.

(2) Eşlerden her biri, birliği temsil yetkisi bulunmaksızın yaptığı işlemlerden kişisel olarak sorumludur. Ancak, temsil yetkisinin üçüncü kişilerce anlaşılamayacak şekilde aşılması hâlinde eşler müteselsilen sorumludurlar.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, evlilik birliğini temsil yetkisinin kullanımından doğan sorumluluğun eşler ile üçüncü kişiler arasındaki dağılımını belirlemektedir. Birliği temsil yetkisinin kullanıldığı hâllerde eşler, üçüncü kişilere karşı müteselsilen sorumlu olurlar. Buna karşılık eşlerden her biri, temsil yetkisine dayanmaksızın yaptığı işlemlerden kendisi kişisel olarak sorumludur. Ancak temsil yetkisinin üçüncü kişilerce anlaşılamayacak biçimde aşılması hâlinde, diğer eş de işlemden doğan yükümlülüklerde müteselsil sorumluluğa ortak olur.

Düzenleme, evlilik birliğinin tüzel kişiliği bulunmamasından kaynaklanan hukuki boşluğu gidermeye yöneliktir. Tüzel kişilik taşımayan birliğin temsilinden doğan borçların kime yüklenmesi gerektiği, temsil yetkisinin kaynağı ve sınırları üzerinden çözümlenmektedir. Temsil yetkisi kapsamında yapılan işlemlerde ortak sorumluluk kuralı, üçüncü kişilerin alacağını güvence altına alır. Temsil yetkisi aşılarak yapılan işlemlerde dahi, yetkinin aşıldığını anlaması kendisinden beklenemeyecek iyi niyetli üçüncü kişilerin korunması esası benimsenmiş; böylece iyi niyetli üçüncü kişiye karşı her iki eş de müteselsilen sorumlu tutulmuştur.

Gerekçe

Maddenin birinci ve ikinci fıkrası, 1984 tarihli Öntasarının 152 nci maddesinden alınmıştır. Evlilik birliğinin tüzel kişiliği olmadığı için bu birliği temsilin sonuçlarını temsile ilişkin kurallar ile belirlemek olanaklı değildir. Yürürlükteki Kanunda evlilik birliğini temsile ilişkin maddelerde bu konu düzenlenmiş değilse de, eşlerin mal rejimlerine ilişkin fasıllarda kadının birliği temsilen yüklendiği borçlardan kocanın ve ayrık durumlarda (istisnaen) kadının sorumluluğu çeşitli maddelerde belirlenmiştir. (md.187, 202, 203, 204, 215, 216 ve 217)

Evlilik birliğini temsilin sonuçlarının hemen temsil yetkisinden sonra düzenlenmesi daha uygun görülmüştür. Böylece buradaki temsilin anlamı ve sonuçları daha kolay anlaşılacaktır.

Maddenin ikinci fıkrasında, 1984 tarihli Öntasarıda bulunmayan “Ancak, temsil yetkisinin üçüncü kişilerce anlaşılamayacak şekilde aşılması halinde eşler müteselsilen sorumludurlar.” hükmü eklenmiştir. Böylece bu hüküm sayesinde eşlerin temsil yetkisini aşmaları halinde, bundan habersiz iyiniyetli üçüncü kişiler korunmak istenmiş, bu durumda da eşlerin müteselsilen sorumlu olacakları öngörülmüştür.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 2.HD içtihatları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2005/16473 K. 2006/799 Bozma
m.189/1

Karar, dava konusu dairenin aile konutu olduğunu saptayarak aile konutunun belirlenmesine ilişkindir. TMK m.189 yalnızca atıf çerçevesinde anılmış olup, hüküm bu maddedeki müteselsil sorumluluk kuralına dayanmaz.

Detaylı özeti gör

Uyuşmazlık, davacı kocanın evlilik boyunca eşiyle birlikte oturdukları Yozgat'taki 4/4 numaralı dairenin aile konutu olduğunun tespitini istemesi, yerel mahkemenin ise bu davayı reddetmesinden kaynaklanmaktadır. Yargıtay, toplanan delillerden ve özellikle retle sonuçlanan boşanma dava dosyasından söz konusu dairenin aile konutu olduğunun anlaşıldığı, eşler ayrı yaşıyor olsa da aile konutunun tek olduğu ve davalının tespite karşı çıkmasının dürüstlük kuralıyla (MK m.2) bağdaşmadığı gerekçesiyle, davanın kabulü gerekirken reddedilmesini doğru bulmayarak hükmü oyçokluğuyla bozmuştur. Kararda TMK m.189, eşlerin ailenin ihtiyaçları için birliği temsil ettikleri hallerde üçüncü kişilere karşı müteselsil sorumlu olacakları (m.189/1) belirtilerek yalnızca atıf çerçevesinde anılmış olup, uyuşmazlığın çözümü aile konutunun tespiti ile dürüstlük kuralına dayandığından hüküm bu maddedeki müteselsil sorumluluk kuralıyla ilgili değildir. Karşı oyda ise davacının istemindeki çelişki (ortak konut seçimi mi, aile konutu tespiti mi) nedeniyle hâkimin istemi açıklattırması (HUMK m.74) gerektiği savunulmuştur.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

TMK Madde 189 - Birliği temsil yetkisi:…

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!