TMK Madde 145 Evlenmede mutlak butlan: Sebepleri

Özet 1 fıkra · ~2 dk okuma

TMK 145, evlenmenin mutlak butlan sebeplerini düzenlemektedir.

Resmi Metin

Sebepleri

Madde 145- Aşağıdaki hâllerde evlenme mutlak butlanla batıldır:

  1. 1. Eşlerden birinin evlenme sırasında evli bulunması,
  2. 2. Eşlerden birinin evlenme sırasında sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun bulunması,
  3. 3. Eşlerden birinde evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı bulunması,
  4. 4. Eşler arasında evlenmeye engel olacak derecede hısımlığın bulunması.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Bu madde, evlenmenin mutlak butlan sebeplerini düzenlemektedir. Evlenme sırasında eşlerden birinin evli bulunması veya sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksun bulunması hâllerinde evlenme mutlak butlanla batıldır. Bu sebepler, kamu düzenine ilişkin olup evlenmenin temel koşullarının yokluğunu ifade etmektedir.

4721 sayılı Kanun’un gerekçesinde, eski metindeki “akıl hastalığı veya daimi bir sebep neticesi mümeyyiz olmama” hâlinin ayrı bentlere ayrıldığı belirtilmiştir. Mutlak butlan sebepleri sınırlı sayıda olup kıyas yoluyla genişletilemez. Bu sebeplerden birinin varlığı hâlinde evlenmenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir ve hâkim tarafından re’sen gözetilir.

Gerekçe

Maddenin konu ve kenar başlıkları “A.Mutlak Butlan” “1.Sebepleri” şeklinde değiştirilmiştir.

Maddenin (2) numaralı bendindeki “akıl hastalığı veya daimi bir sebep neticesi mümeyyiz” olmama hali iki ayrı bent haline getirilmiştir. Maddenin (2) numaralı bendinde “sürekli bir sebeple ayırt etme gücünden yoksunluk”; (4) numaralı bendinde ise “evlenmeye engel olacak derecede akıl hastalığı” hali kaleme alınmıştır. Bu yolla herhangi bir akıl hastalığının değil, ancak “evlenmeye engel olacak derecedeki” akıl hastalığı evliliğin butlanı sebebi sayılmıştır.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

– Tasarının 145 inci maddesinin (3) ve (4) numaralı bentlerinde, mutlak butlan sebeplerinin sıralanmasında konu bütünlüğünü sağlamak amacıyla sıralama değişikliği yapılmıştır.

Türk Medeni Kanunu 145. Maddesi ile İlgili Kaynaklar

Medeni Kanunumuzun 146, 147, 148, 149, 150, 151, 152, 153, 154, 155, 156, 157, 158, 159 ve 160. maddeleri evliliğin iptali yani mutlak butlanla ilgili konulara değinmektedir. Bu saydığımız maddeleri de tek tek incelemeniz faydalı olacaktır.

  • Mutlak butlan sebepleri TMK md 145’de
  • Dava açma görevi ve hakkı TMK md 146’da
  • Dava hakkının sınırlanması veya kalkması TMK md 147’de
  • Nisbi butlan, eşlerin dava hakkı ve ayırt etme gücünden geçici yoksunluk TMK 148’de
  • Yanılma TMK md 149’da
  • Aldatma TMK md 150’de
  • Korkutma TMK md 151’de
  • Hak düşürücü süre TMK md 152’de
  • Yasal temsilcinin dava hakkı TMK md 153’de
  • Butlanı gerektirmeyen sebepler, Bekleme süresine uymama TMK md 154’de
  • Şekil kurallarına uymama TMK md 155’de
  • Butlan kararı TMK md 156’da
  • Butlanın çocuklar yönünden sonuçları TMK md 157’de
  • Butlanın eşler yönünden sonuçları TMK md 158’de
  • Butlan sonrası mirasçıların dava hakkı TMK md 159’da
  • Butlan davasında yetki ve yargılama usulü TMK md 160’da

Evliliğin İptali Davası Makale

  • Evliliğin İptali (Butlan) Davası ve Boşanma Davasından Farkı
  • Evliliğin İptali Davası Nedir, Ne Kadar Sürer, Nasıl İptal Edilir? – Mutlak Butlan

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 2.HD içtihatları

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2015/24104 K. 2016/1999 Bozma
Usul m.145/2 m.145/3

TMK m.145/2-3 uyarınca eşin evlenme anında sürekli sebeple ayırt etme gücünden yoksun veya evlenmeye engel akıl hastası olması nedeniyle mutlak butlana karar verilebilmesi için bu durumun her türlü şüpheden uzak resmî sağlık kurulu raporuyla belirlenmesi zorunludur.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Davalı erkekte evlenme sırasında ayırt etme gücünden yoksunluk veya evlenmeye engel akıl hastalığı bulunup bulunmadığı ve buna dayalı mutlak butlan istemi. Değerlendirme: TMK m.145/2-3 uyarınca iptal için bu durumun her türlü şüpheden uzak resmî sağlık kurulu raporuyla belirlenmesi şarttır; mahkeme mevcut rapor ve vesayet dosyasıyla yetinmiş, gerekli sağlık kurulu raporunu almamıştır. Sonuç: Eksik araştırma ve inceleme ile hüküm kurulması usul ve yasaya aykırı bulunarak hüküm BOZULMUŞTUR.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2024/6292 K. 2024/7927 Onama
Usul

Bir eşin evlenme sırasında akıl hastalığı ya da fiil ehliyetinden yoksunluğu sebebiyle TMK m.145 uyarınca mutlak butlanla iptal istenebilmesi için, ehliyetsizliğin evlenme tarihinde sabit olması gerekir; tıbbi raporlarla ehliyetin varlığı saptanırsa iptal koşulları oluşmaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Murisin evlenme tarihinde alzheimer/akıl hastalığı nedeniyle fiil ehliyetinden yoksun olup olmadığı ve TMK m.145 uyarınca evliliğin mutlak butlanla iptalinin gerekip gerekmediği. Değerlendirme: ATK ve hastane raporlarına göre muris evlenme tarihinde akli melekeleri yerinde, fiil ehliyetine haiz bulunduğundan iptal koşulları oluşmamış; karar usul ve yasaya uygundur. Sonuç: Bölge Adliye Mahkemesinin istinafı esastan ret kararının ONANMASINA karar verilmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2017/6175 K. 2018/7698 Bozma

TMK m.145'teki evliliğin mutlak butlanı sebepleri arasında vatandaşlık kazanmak için yapılan muvazaalı evliliğin sayılmamış olması, böyle bir evliliği hükümsüz kılan yabancı mahkeme kararının tenfizi bakımından kamu düzenine açıkça aykırılık oluşturmaz.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Vatandaşlık kazanmak amacıyla yapılan muvazaalı evliliği hükümsüz sayan yabancı mahkeme kararının tanınması istenmiş; yerel mahkeme TMK m.145'te bu sebebin sayılmadığını, dolayısıyla kararın kamu düzenine aykırı olduğunu belirterek davayı reddetmiştir. Değerlendirme: Tanıma/tenfizde yabancı kararın esası incelenmez; TMK m.145'teki butlan sebepleri arasında vatandaşlık evliliğinin sayılmaması, kararın kamu düzenine açıkça aykırı olduğu (5718 S.K. m.54/1-c) anlamına gelmez. Sonuç: Hükmün BOZULMASINA oybirliğiyle karar verilmiştir.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi E. 2016/10297 K. 2017/1886 Bozma
Usul m.145/2 m.145/3

Bir evliliğin TMK m.145'te sayılan mutlak butlan sebeplerine (özellikle 2 ve 3. fıkra) dayalı iptali Cumhuriyet savcısı tarafından resen istenebilir ve bu dava mutlak butlan rejimine tabidir.

Detaylı özeti gör

Cumhuriyet savcısı tarafından, evliliğin mutlak butlan sebebiyle (TMK m.145/2-3) iptali için resen açılan davada Yargıtay iki yönden bozma yapmıştır. Birincisi, hükümde tarafların doğum yeri/tarihi, ana-baba adları ve kütük bilgilerinin yer almaması Nüfus Hizmetleri Kanunu m.27 ile HMK m.297/1-b'ye aykırıdır. İkincisi, mutlak butlan davasına katılmak savcı için görev olduğundan, savcının duruşmalara katılımı sağlanmadan yokluğunda hüküm kurulması usule aykırıdır. Sonuç: Hüküm her iki bentten BOZULMUŞTUR.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 2. Hukuk Dairesi E. 2019/2150 K. 2020/1591 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Adana BAM, mutlak butlan hallerini sayan TMK m.145 cercevesinde, Adli Tip raporuna gore muteveffanin evlenme tarihinde ehliyetli oldugunu, evlenmeye engel akil hastaligi veya surekli ayirt etme gucu yoklugunun ispatlanamadigini saptayarak iptal istemini reddetti.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyusmazlik, kisa sure sonra vefat eden esin evlenme tarihinde ayirt etme gucunden yoksun oldugu iddiasiyla evliligin mutlak butlan sebebiyle iptali istemine iliskindir. Ilk derece mahkemesi, muteveffanin akil sagliginin yerinde oldugu ve iddialarin ispatlanamadigi gerekcesiyle davanin reddine karar vermis, muteveffanin cocuklari olan davacilar Adli Tip raporunun yetersiz oldugunu ileri surerek istinaf etmistir. Adana BAM, rapora gore engel bir akil hastaligi bulunmadigini saptayarak istinafi esastan reddetmistir.

Adana BAM · İstinaf · 4. Hukuk Dairesi E. 2020/1150 K. 2020/775 Görevsizlik

Adana BAM, TMK m.145/1'de düzenlenen mevcut evlilik nedeniyle butlan (evliliğin iptali) talebinin Aile Mahkemesinin görevine girdiğini belirleyerek, nüfus kaydı iptali yönünden ise Asliye Hukuk Mahkemesini yargı yeri olarak belirledi.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, mevcut evlilik nedeniyle ikinci evliliğin iptali ve buna bağlı nüfus kaydı talepleri yönünden hangi mahkemenin görevli olduğuna ilişkindir. Mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı doğmuş ve merci tayini istenmiştir. Adana BAM, evliliğin butlanı talebinin Aile Mahkemesinin, nüfus kaydı iptali talebinin ise Asliye Hukuk Mahkemesinin görevine girdiğini belirleyerek yargı yerini tayin etmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!