TBK Madde 643 Adi ortaklık: Kazanç ve zararın paylaşımı
TBK 643, adi ortaklığın tasfiyesinde kazanç ve zararın ortaklar arasında paylaşımını düzenler: ortaklığın borçları ödenip her ortağın ortaklığa verdiği avanslar, ortaklık için yaptığı giderler ve koyduğu katılım payı kendisine geri verildikten sonra bir şey artarsa bu kazanç ortaklar arasında paylaşılır; borçlar, giderler ve avanslar ödendikten sonra kalan varlık, ortakların koydukları katılım paylarının geri verilmesine yetmezse zarar ortaklar arasında paylaşılır.
Resmi Metin
Kazanç ve zararın paylaşımı
Madde 643- (1) Ortaklığın borçları ödendikten ve ortaklardan her birinin ortaklığa verdiği avanslar ile ortaklık için yaptığı giderler ve koymuş olduğu katılım payı geri verildikten sonra bir şey artarsa, bu kazanç, ortaklar arasında paylaşılır.
(2) Ortaklığın, borçlar, giderler ve avanslar ödendikten sonra kalan varlığı, ortakların koydukları katılım paylarının geri verilmesine yetmezse, zarar ortaklar arasında paylaşılır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu hüküm, adi ortaklığın tasfiyesinin son halkasını düzenler; sıra kritiktir ve atlanırsa hesap yanlış kurulur. Önce ortaklığın dış borçları ödenir; ardından her ortağın ortaklığa verdiği avanslar, ortaklık için yaptığı giderler ve koyduğu katılım payı geri verilir; ancak bundan sonra bir şey artarsa kazanç olarak ortaklar arasında paylaşılır. Sık yapılan hata, ortakların katılım payını kâr sanıp doğrudan bölüşmeye kalkmaktır; oysa katılım payı önce iade edilecek bir kalemdir, kazanç yalnızca ondan artan kısımdır. Kalan varlık katılım paylarını karşılamaya yetmezse, aradaki eksik zarar olarak ortaklara yüklenir. Paylaşım oranı TBK m.623’e tabidir: sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça kazanç ve zarar eşit bölüşülür, kâr ve zarar oranı ayrı ayrı belirlenmemişse tek oran her ikisine uygulanır. Bir de ortaklığın tüzel kişiliği olmadığından, dışa karşı borçlarda ortakların TBK m.638 uyarınca müteselsil sorumlu kaldığını, bu iç paylaşımın alacaklıya karşı ileri sürülemeyeceğini hatırda tutmak gerekir.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 643. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 539 uncu maddesini karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 643 üncü maddesinde, adi ortaklığın sona ermesinde kazanç ve zararın paylaşımı düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 539 uncu maddesinin kenar başlığında kullanılan “2. Fazlanın taksimi ve noksanlar” şeklindeki ibare, Tasarıda “2. Kazanç ve zararın paylaşımı” şeklinde değiştirilmiştir. Kenar başlıktaki “paylaşım” ile maddenin birinci ve ikinci fıkralarının sonundaki “…paylaşılır.” sözcükleri, ortaklardan her birine, kazançtan veya zarardan, Tasarının 623 üncü maddesinde öngörülen esaslar çerçevesinde düşecek payı ifade etmek üzere kullanılmıştır.
Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.