TBK Madde 644 - Adi ortaklık: Tasfiye usulü

Davacı, araçların ortak işletilmesine dayalı adi ortaklıktan doğan alacağı için giriştiği icra takibine davalının itiraz etmesi üzerine, davalının el yazısıyla düzenleyip imzaladığı belgeye dayanarak itirazın iptalini ve icra inkar tazminatını istemiş; davalı ise araçların davacıya devir ve temliki ile ortaklığın sona erdiğini, davacının hiçbir alacağının kalmadığını savunmuştur. Yerel mahkeme davayı kısmen kabul ederek 21.750 TL yönünden itirazı iptal etmiş, fazlaya ilişkin istemi ve icra inkar tazminatını reddetmiştir. Yargıtay, bir ortağın alacak talebinin ortaklığın fesih ve tasfiyesi istemini de kapsadığını, araçların 29.07.2011 tarihinde devriyle ortaklık sona erdiğinden tasfiyenin mahkemece bizzat yapılması gerektiğini belirtmiş; bu inceleme yapılmadan eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile kurulan hükmü her iki taraf yararına bozmuştur.

Boşanma öncesi birlikte kuaför dükkanı işleten eski eşlerden davacı, kâr payı esasıyla çalıştırdıkları işletmeden çocukları olduktan ve araları bozulduktan sonra kendisine pay verilmediğini ileri sürerek 10.000 TL'nin faiziyle tahsilini istemiş; davalı ise aralarındaki adi ortaklığın feshi ve tasfiyesinin dava edilmesi gerektiğini savunmuştur. Mahkeme, önceki bozma üzerine alınan bilirkişi raporuna göre ortaklığın zarar ettiği ve zarar eden ortaklıkta kâr dağıtımının mümkün olmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, uyuşmazlığın adi ortaklıktan kaynaklı alacağa ilişkin olduğunu, mahkemenin tasfiye için belirtilen aşamalar ile sıra ve yöntemi izlemeden yanılgılı ve eksik incelemeyle hüküm kurduğunu belirterek kararı BOZMUŞTUR.

Davacı ile yüklenici davalı, 05.12.2008 ve 03.01.2009 tarihli sözleşmelerle adi ortaklık kurmuş; davalının dava dışı arsa sahipleriyle yaptığı 15.08.2005 tarihli kat karşılığı inşaat sözleşmesinden davalıya düşen %67 inşaat payının yarısının (%33,5) davacıya ait olacağı kararlaştırılmıştır. Davacı, ortaklık için 293.500 TL ödediğini, davalının kendisine bilgi vermeden daireleri sattığını ileri sürerek inşaat payının tespitini ve 300.000 TL zararının tahsilini istemiş; davalı ise 525.000 TL harcadığını, davacının edimini yerine getirmediğini ve kat karşılığı inşaat sözleşmesinin arsa sahiplerince feshedildiğini savunmuştur. Yerel mahkeme davayı kabul ederek davacının payını 348.075 TL hesaplamış ve talep edilen 300.000 TL'nin davalıdan tahsiline hükmetmiştir. Yargıtay, taraflar arasında geçerli bir adi ortaklık ilişkisi bulunduğunu, uyuşmazlığın belirtilen sıra ve yönteme göre tasfiye işlemleri yürütülerek ve davacının arsa sahiplerinden devraldığı taşınmazlar da gözetilerek çözülmesi gerekirken yetersiz bilirkişi raporlarına dayanılmasını isabetsiz bularak hükmü bozmuştur.

Şarküteri/büfe işyerinin maliki olan davacı, mali sıkıntı nedeniyle davalıyı ortak almış ve 24.03.2011 tarihli protokolle işyerinin toplam değerini 70.000 TL, ortaklığı yarı yarıya belirleyip ruhsatı davalı adına devretmiştir. Davacı, davalının ödemesi gereken 15.000 TL'yi ödemediğini ve 35.000 TL'lik hissesine el koyduğunu ileri sürerek 50.000 TL alacak istemiş; davalı ise ilişkinin adi ortaklık olduğunu, davacının protokol yükümlülüklerini yerine getirmediğini savunmuştur. Yerel mahkeme, bilirkişi raporuna dayanarak davayı 18.900 TL üzerinden kısmen kabul etmiştir. Yargıtay, hükme esas alınan raporun yalnızca büfedeki malların değerini (aktif 7.800 TL) tespit ettiğini, oysa protokolde işletme değerinin 70.000 TL olarak taraflarca belirlendiğini, tasfiyenin bu değer gözetilerek yapılması gerekirken yetersiz rapora dayanıldığını belirterek hükmü bozmuştur.

Davacı, kardeşi olan davalıyla miras ve satın alma yoluyla edindikleri taşınmazları işletip gelir sağlamak amacıyla ortak tarım makineleri (biçerdöver, traktör) aldıklarını, davalının bunları ve taşınmazları kiralayarak gelir elde ettiğini, bir kısmını elden çıkarıp bir kısmını kendi adına tescil ettirdiğini ileri sürerek aralarındaki adi ortaklığın feshi ve tasfiyesi ile pay, ecrimisil ve tazminat talep etmiştir. Yerel mahkeme, önceki bozmaya uyarak adi ortaklığın feshi ve tasfiyesine karar vermiş; ancak Yargıtay, tasfiyenin TBK m.644'teki aşamalı sıra ve yönteme göre yürütülmesi gerekirken, mahkemenin yalnızca satış memuru görevlendirmekle yetinip bozma gereğini yerine getirmeden eksik incelemeyle hüküm kurduğunu belirterek kararı bozmuştur.