TBK Madde 571 Ardiye senedi: Senet çıkarma
TBK 571, saklamak üzere ticari mal kabul ettiğini açıkça kamuya bildiren ardiyeci, saklatılan malı temsil eden senet çıkarmaya izin verilmesini yetkili makamdan isteyebilir.
Resmi Metin
Senet çıkarma
Madde 571- Saklamak üzere ticari mal kabul ettiğini açıkça kamuya bildiren ardiyeci, saklatılan malı temsil eden senet çıkarmaya izin verilmesini, yetkili makamdan isteyebilir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu hüküm, sıradan bir saklama ilişkisini değil, kamuya açıkça ticari mal kabul ettiğini bildiren ardiyeciye tanınan özel bir imkânı ele alır: saklatılan malı temsil eden senet (ardiye senedi, yani makbuz senedi ile varant) çıkarma yetkisi. Pratikte önemi, malın fiziken elden ele dolaşmasına gerek kalmadan, senedin cirosuyla mülkiyetin devri veya rehin kurulmasına imkân vermesidir; bu yönüyle depoya bırakılan emtia ticari bir teminata dönüşür. Sık yapılan hata, her saklayanın böyle bir senet düzenleyebileceğini sanmaktır; oysa iki koşul birlikte aranır: ticari mal kabulünün açıkça kamuya bildirilmesi ve yetkili makamdan izin alınması. İzinsiz düzenlenen belge bu güçlü sonuçları doğurmaz. Bunun temel saklamadan farkı da unutulmamalıdır: saklayan izin olmadıkça malı kullanamaz (TBK m.563) ve ücret ancak kararlaştırılmış ya da koşullar gerektiriyorsa istenebilir (TBK m.561). Ardiyecinin saklama borcu ve hakları TBK m.572 vd.’de düzenlenir; senedin (makbuz senedi ve varant) ciroyla devir ve rehin etkileri ise Türk Ticaret Kanunu’nun umumi mağazalara ilişkin hükümlerinde yer alır, senedin sağladığı hakları değerlendirirken bu ayrıma dikkat etmek gerekir.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 571. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 473 üncü maddesini karşılamaktadır.
Tasarının tek fıkradan oluşan 571 inci maddesinde, ardiyecinin bırakılan ticari mala karşılık senet çıkarma hakkı düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 473 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “C. Ardiye mukavelesi / I. Kıymetli evrak ihracı salahiyeti” şeklindeki ibare, Tasarıda, “C. Ardiyeciye bırakma / I. Senet çıkarma” şeklinde değiştirilmiştir.
Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.