TBK Madde 572 Ardiyecinin saklama borcu

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 572, ardiyeci kendisine bırakılan malları bir komisyoncu gibi özenle saklamak ve mallarda ayrıca önlem alınmasını gerektiren bir değişiklik olursa durumu imkân ölçüsünde saklatana bildirmekle yükümlüdür; ayrıca saklatana, malların durumunu inceleme ve örnek alma için alışılmış iş zamanlarında, gerekli koruma önlemlerini alabilmesi için de her zaman izin vermek zorundadır.

Resmi Metin

Ardiyecinin saklama borcu

Madde 572- (1) Ardiyeci, kendisine bırakılan malları bir komisyoncu gibi özenle saklamak ve mallarda ayrıca önlem alınmasını gerektiren bir değişiklik olursa, durumu imkân ölçüsünde saklatana bildirmekle yükümlüdür.

(2) Ardiyeci, saklatana, malların durumunu incelemesi ve örnek alması için, alışılmış iş zamanlarında; gerekli koruma önlemlerini alabilmesi için de her zaman izin vermek zorundadır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Ardiyeci, kendisine bırakılan malı bir komisyoncunun göstereceği özenle saklamakla yükümlüdür; yani sıradan bir emanet değil, meslekî ve nitelikli bir özen ölçüsü aranır ve sorumluluğun bu ağır ölçüye göre değerlendirileceği saklatan lehine önemli bir güvencedir. Malda ek önlem gerektiren bir değişiklik doğduğunda ardiyeci, imkân ölçüsünde saklatanı bilgilendirmeli; bu bildirim ihmal edilirse doğan zarardan sorumluluk gündeme gelir. Uygulamada sık rastlanan bir hata, saklatanın mala erişim hakkıyla koruma önlemi arasındaki ayrımın karıştırılmasıdır: malın durumunu inceleme ve örnek alma yalnızca alışılmış iş zamanlarında istenebilirken, gerekli koruma önlemlerini alabilmek için ardiyeci her zaman izin vermek zorundadır. Ardiyecinin saklama borcu ve hakları TBK m.572-575 arasında düzenlenir; ancak ardiye senedinin (makbuz senedi/varant) devri ve rehni buraya değil, Türk Ticaret Kanunu‘nun umumi mağazalara ilişkin kurallarına tâbidir, bu yüzden senet işlemlerinde yalnız TBK’ya dayanmak eksik kalır.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 572. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 474 üncü maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 572 nci maddesinde, ardiyecinin saklama borcu düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 474 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “II. Ardiye sahibinin muhafaza borcu” şeklindeki ibare, Tasarıda, “II. Ardiyecinin saklama borcu” şeklinde değiştirilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 474 üncü maddesi tek fıkradan oluştuğu halde, bu fıkranın birinci ve ikinci cümleleri, birbiriyle bağlantılı oldukları göz önünde tutularak, Tasarının 572 nci maddesinin birinci fıkrasında birlikte kaleme alınmıştır.

Sistematik yapısı ile metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.572 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2023/118 K. 2026/689 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Depo işleten saklayanın özen borcu, malın niteliğine uygun muhafaza koşullarını sağlamayı kapsar; istifin hangi alanda yapıldığı önem taşımaz. Malların teslimden önce hasarlı olduğu savunması delillendirilemediğinden hasar bedelinden sorumluluk kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, ihraç edilinceye kadar saklanmak üzere bir şirketin depolarına bırakılan kalsitin depoda hasar görmesinden doğan alacak için başlatılan takibe yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, depoyu işleten şirketin ürünleri özenle saklama görevini yerine getirmediğini, malların teslimden önce hasarlı olduğu savunmasının delillendirilemediğini, ürünün niteliğine uygun muhafaza koşullarını sağlama yükümlülüğünün saklayana ait olduğunu ve istifin yapıldığı alanın bu bakımdan önem taşımadığını belirterek bilirkişi raporuyla saptanan tazminata hükmedilmesini yerinde bulmuş, davalı vekilinin istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2022/52 K. 2024/2131 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Ardiyecinin özenle saklama borcuna aykırılık, saklama koşullarına ilişkin bir sözleşme bulunmadığı ve saklayanın malı kapalı sundurmada sudan uzak tuttuğu savunmasının aksini gösteren delil sunulmadığı için ispatlanmış sayılmamıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, antrepoda saklanan ve sonra fabrikaya taşınan alüminyum profillerin yağmura maruz kalıp oksitlenerek hurdaya döndüğü iddiasıyla, saklayan lojistik şirketi ile taşıyıcıdan istenen tazminata ilişkindir. İlk derece mahkemesi, hasarın hangi aşamada oluştuğunun saptanamadığı ve malın ihtirazi kayıtsız teslim alındığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, yazılı sözleşme bulunmasa da ardiyeciye bırakma sözleşmesinin kurulduğunu kabul etmiş; ancak saklama koşullarına dair sözleşme olmadığını ve saklayanın savunmasının aksini gösteren delil sunulmadığını, yükleme görüntülerinde yağmur saptanmadığını, ihtirazi kayıtsız teslimin hasarın taşıma sırasında oluşmadığı karinesini doğurduğunu, tek taraflı tutanakların ve kısa yolculukta aynı gün oksitlenme iddiasının bu karineyi çürütmediğini belirterek davacının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2021/1807 K. 2024/1988 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Ardiyecinin kendisine bırakılan malı özenle saklama ve geri verme yükümü karşısında, malın ne miktarda bırakıldığını saklatanın ispatından sonra malı iade ettiğini ispat yükünün ardiyecide olduğu; ardiyecinin düzenlediği depo çıkış formlarının tek başına iadeyi ispatlamadığı belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, soğuk hava deposu işletmecisine saklanmak üzere bırakılan nar ile teslim edilmeyen plastik kasa bedelinin tahsiline ilişkindir. Depoda kaldığı ileri sürülen narın bulunmadığı delil tespitiyle saptanmış; ilk derece mahkemesi, depo işletmecisinin kira ve nar bedeli alacağını mahsup ederek davayı kabul etmiştir. Daire, bırakılan mal miktarının saklatan tarafından ispatından sonra iadeyi ispat yükünün depo işletmecisinde olduğunu, kendi düzenlediği depo çıkış formlarının tek başına yeterli olmadığını, hesaplama ile takas mahsubunun usulüne uygun yapıldığını belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!