Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 552 Diğer tacir yardımcıları
TBK 552, toptan, yarı toptan veya perakende satışla uğraşan ticari işletmelerin görevli veya hizmetlileri, işletme içinde müşterilerin kolayca görüp okuyabileceği biçimde yazıyla aksine duyuru yapılmadıkça, işletmenin alışılmış bütün satış işlemlerini yapmaya, bu işlemlere ilişkin faturaları imzalamaya ve işletme sahibi adına ihtar ile diğer açıklamaları, özellikle ayıp bildirimlerini yapıp kabul etmeye yetkili sayılır; ancak kendilerine yazıyla yetki verilmedikçe işletme dışında (kasa görevlisi atanmışsa işletme içinde) satış bedellerini isteyip alamaz, bedeli almaya yetkili oldukları hâllerde faturaları kapatmaya ve makbuz vermeye de yetkilidir.
Resmi Metin
Diğer tacir yardımcıları
Madde 552- (1) Toptan, yarı toptan veya perakende satışlarla uğraşan ticari işletmelerin görevli veya hizmetlileri, o ticari işletme içinde, müşterilerin kolaylıkla görebilecekleri bir yerde ve kolayca okuyabilecekleri bir biçimde, yazıyla aksine duyuru yapılmış olmadıkça, aşağıdaki işlemler için yetkilidirler:
- 1. Ticari işletmenin alışılmış bütün satış işlemlerini yapmak.
- 2. Yetkili oldukları işlemler hakkında faturaları imzalamak.
- 3. Ticari işletmenin alışılmış işlemlerinden doğan borçların ifa edilmesine veya bunların hiç ya da gereği gibi ifa edilmemesine ilişkin ihtar veya diğer açıklamaları işletme sahibi adına yapmak; bu nitelikteki ihtar veya diğer açıklamaları, özellikle alışılmış işlem dolayısıyla teslim edilmiş mallara ilişkin ayıp bildirimlerini ticari işletme adına kabul etmek.
(2) Toptan, yarı toptan veya perakende satışlarla uğraşan ticari işletmelerin görevli veya hizmetlileri, kendilerine yazıyla yetki verilmiş olmadıkça, işletme dışında ve kasa görevlileri atanmışsa, işletme içinde satış bedellerini isteyip alamazlar. Bu kişiler, satış bedellerini almaya yetkili bulundukları hâllerde, faturaları kapatmaya veya makbuz vermeye de yetkilidirler.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
TBK m.552, ticari işletmede çalışan satış görevli ve hizmetlilerini kapsar; bunlar en dar yetkili tacir yardımcısı tipidir ve yetkileri ticari mümessil (TBK m.547) ya da ticari vekil (TBK m.551) gibi geniş değildir. Pratikte sık karıştırılan nokta şudur: bu kişiler aksine yazılı bir duyuru bulunmadıkça yalnızca işletmenin alışılmış satış işlemlerini yapmaya, faturaları imzalamaya ve teslim edilen mala ilişkin ayıp bildirimini işletme adına kabule yetkilidir. Kritik ayrım satış bedelini tahsil konusundadır: yazılı yetki verilmemişse işletme dışında ve kasa görevlisi atanmışsa işletme içinde bedeli isteyip alamazlar; buna rağmen yapılan ödeme işletmeyi borçtan kurtarmayabilir. İşletme sahibi açısından uyarı, yetki sınırını görünür yerde yazıyla ilan etmektir; aksi hâlde alışılmış satış işlemleri kendisini bağlar. Müşteri açısından ise ödemeyi tahsile yetkili kişiye yapmak, mükerrer ödeme riskini önler. Bedeli almaya yetkili olunan hâllerde fatura kapatma ve makbuz verme yetkisi de bu tahsile bağlıdır.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 552. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 453 üncü maddesinin son fıkrasını karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 552 nci maddesinde, diğer tacir yardımcıları düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 453 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “B. Diğer ticaret vekilleri” şeklindeki ibare, Tasarıda, “C. Diğer tacir yardımcıları” şeklinde değiştirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 453 üncü maddesine 29/6/1956 tarihli ve 6763 sayılı Türk Ticaret Kanununun Mer’iyet ve Tatbik Şekli Hakkında Kanunun 41 inci maddesiyle eklenen son fıkrada ticari temsilci ve ticari vekil dışında kalan diğer tacir yardımcılarının düzenlendiği göz önünde tutularak, Tasarıda ayrı bir madde halinde kaleme alınmıştır.
818 sayılı Borçlar Kanununun 453 üncü maddesinin son fıkrası, farklı konuların düzenlendiği göz önünde tutularak Tasarıda iki ayrı fıkraya bölünmüş ve bunlardan ilki üç bent halinde kaleme alınmıştır. Aynı fıkrada kullanılan “mağaza” sözcüğü yerine de, Tasarıda “ticari işletme” sözcükleri kullanılmıştır.
Sistematik yapısı ile metninde yapılan düzeltme ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.