TBK Madde 555 Havale: Tanımı

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 02.08.2026

Özet 1 fıkra · ~1 dk okuma

TBK 555, havaleyi düzenler: havale eden, kendi hesabına para, kıymetli evrak ya da diğer mislî bir eşyayı havale alıcısına vermek üzere havale ödeyicisini, bunları kendi adına kabul etmek üzere de havale alıcısını yetkili kılar; havale, bu iki yönlü yetkilendirmeyle kurulan bir hukuki işlemdir.

Resmi Metin

Tanımı

Madde 555- Havale, havale edenin, kendi hesabına, para, kıymetli evrak ya da diğer bir mislî eşyayı havale alıcısına vermek üzere havale ödeyicisini; bunları kendi adına kabul etmek üzere havale alıcısını yetkili kıldığı bir hukuki işlemdir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Havale, üç taraflı bir yetkilendirme kurumudur ve tek bir işlemde iki ayrı yetki barındırır: havale eden talimatı kendi hesabına vererek, hem parayı, kıymetli evrakı ya da mislî eşyayı havale alıcısına vermesi için havale ödeyicisini, hem de bunları kendi adına kabul etmesi için havale alıcısını yetkili kılar. Uygulamada sık rastlanan hata, havaleyi tek başına borç doğuran bir işlem sanmaktır; oysa havale kimseye borç yüklemez, yalnızca bir ödeme talimatı verir. Bu yönüyle havaleyi borcun üstlenilmesinden (TBK m.195 vd.) ve kefaletten (TBK m.581 vd.) dikkatle ayırmak gerekir; ödeyici, ancak havaleyi kabul ederse (TBK m.557) yükümlü hâle gelir. Rolleri ters çevirmemek pratik açıdan kritik önem taşır: ödeyici ödemeyi yapacak, alıcı ödemeyi alacak taraftır ve çoğu kez havale eden alıcıya borçlu, ödeyiciden alacaklıdır. İlişkileri bu talimat üzerine kurarken tarafların kimliğini ve yetkinin kapsamını net yazmak, ileride çıkacak uyuşmazlıkları önler.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 555. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 457 nci maddesini karşılamaktadır.

Tasarının tek fıkradan oluşan 555 inci maddesinde, havale tanımlanmaktadır.

818 sayılı Borçlar Kanununun 457 nci maddesinin kenar başlığında kullanılan “A. Tarifi” şeklindeki ibare, Tasarıda “A. Tanımı” şeklinde değiştirilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 457 nci maddesinde havalenin bir “akit” olarak nitelendirilmesi, teknik bakımdan hatalı bulunduğu için, Tasarı’da yapılan tanımda havalenin bir “hukuki işlem” olduğu belirtilmiştir. Gerçekten, havale bir sözleşme olmayıp, çifte yetkilendirme içeren bir hukuki işlemdir.

Her ne kadar maddede yapılan tanımda, havalenin konusunu para veya kıymetli evrak ya da başka misli bir eşyanın oluşturabileceği belirtilmişse de, uygulamada havalenin konusunu genellikle paranın oluşturduğu göz önünde tutularak, Tasarıda “havale ödeyicisi” teriminin kullanılmasında bir sakınca görülmemiştir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.555 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2021/1911 K. 2024/1639 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Banka aracılığıyla gönderilen ve yanlış hesaba ulaşan EFT havale hükümleri kapsamında nitelendirilmiş; göndereni havale eden, parayı hesabına alan şirketi havale alıcısı, aracı bankayı havale ödeyicisi sayan üçlü borç ilişkisi esas alınarak uyuşmazlığın çözüleceği belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı, mal aldığı firmaya ödeme yaparken sehven başka bir şirketin banka hesabına EFT göndermiş; para iade edilmeyince sebepsiz zenginleşmeye dayanarak hem hesap sahibi şirkete hem de bankaya karşı dava açmıştır. İlk derece mahkemesi şirket yönünden davayı kabul edip banka yönünden reddetmiştir. Daire, havale bedeli havale alıcısının hesabına geçtikten sonra havale edenin geri alma yetkisini havale ödeyicisi bankaya karşı kullanamayacağını, bankanın hesap sahibiyle arasındaki kredi sözleşmesine dayanarak tahsilat yapmasının hukuka aykırı olmadığını belirterek davacının istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/1105 K. 2020/940 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Açıklama içermeyen banka dekontuna dayalı takipte, havalenin borç ödeme aracı olduğu ve bedelin başka bir hukuki ilişki için gönderildiği belgede belirtilmediğinden ödemenin borcun ifası sayılacağı; parayı borç verdiğini ispat edemeyen gönderenin alacaklı kabul edilemeyeceği belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Karşı tarafın banka hesabına açıklama içermeyen dekontla para gönderen kişi, bu parayı borç verdiğini ileri sürerek ilamsız takip başlatmış; itiraz üzerine itirazın iptali davası açmıştır. İlk derece mahkemesi, açıklamasız ödemenin borç ödeme niteliğinde olduğu ve alacaklı olunduğunun ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, havalenin hukuki niteliği itibarıyla bir borç ödeme aracı olduğunu, dekontta bedelin başka bir hukuki ilişki için gönderildiği belirtilmediğini ve gönderenin parayı borç olarak verdiğini ispat edemediğini belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/966 K. 2020/732 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Havale borç ödeme aracı olduğundan, dekontta bedelin başka bir hukuki ilişki için gönderildiği yazılmadıkça belge borcun ödendiğinin kanıtı sayılmıştır; dekonta göre paranın davalının kooperatife olan aidat borcu için gönderildiği, aksini ispat yükünün davalıda kaldığı kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Alacaklı, karşı tarafa kooperatif aidat borcu için verdiği parayı ödünç olarak geri istemiş; borca itiraz üzerine itirazın iptali davası açılmıştır. İlk derece mahkemesi davanın kabulüne, itirazın iptali ile takibin asıl alacak üzerinden devamına, alacak likit olmadığı gerekçesiyle icra inkar tazminatı isteminin reddine karar vermiştir. Daire, havalenin borç ödeme aracı olduğunu, dekontta bedelin başka bir hukuki ilişki için gönderildiği yazılmadığından belgenin borcun ödendiğinin kanıtı sayılacağını, paranın davalının kooperatife olan aidat borcu için gönderildiğini ve aksini ispat yükünün davalıda olduğunu belirtmiş; zamanaşımı itirazının iki haftalık cevap süresi içinde yapılmadığını da tespit ederek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!