Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 553 Tacir yardımcıları: Rekabet yasağı
TBK 553, bir işletmenin bütün işlerini yöneten veya işletme sahibinin hizmetinde bulunan ticari temsilci, ticari vekil ve diğer tacir yardımcıları, işletme sahibinin izni olmaksızın doğrudan ya da dolaylı olarak, kendi veya üçüncü kişi hesabına işletmenin yaptığı türden bir iş yapamaz ve bu işleri üçüncü kişilere de yaptıramaz (rekabet yasağı); aykırı davranılırsa işletme sahibi, aralarındaki hukuki ilişkiden doğan hakları saklı kalmak kaydıyla uğradığı zararın giderilmesini ya da bunun yerine bu işlerin kendi hesabına yapılmış sayılmasını, alınan ücretin verilmesini veya bu işlerden doğan alacağın devredilmesini isteyebilir.
Resmi Metin
Rekabet yasağı
Madde 553- (1) Bir işletmenin bütün işlerini yöneten veya işletme sahibinin hizmetinde bulunan ticari temsilciler, ticari vekiller veya diğer tacir yardımcıları, işletme sahibinin izni olmaksızın, doğrudan doğruya veya dolaylı olarak, kendilerinin ya da bir üçüncü kişinin hesabına işletmenin yaptığı türden bir iş yapamayacakları gibi, kendi hesaplarına bu tür işlemleri üçüncü kişilere de yaptıramazlar.
(2) Buna aykırı davranırlarsa işletme sahibi, aralarındaki hukuki ilişkiden doğan hakları saklı kalmak kaydıyla, uğradığı zararın giderilmesini isteyebileceği gibi, bunun yerine, ticari temsilcinin, ticari vekilin veya diğer tacir yardımcısının kendi hesabına yaptığı veya üçüncü kişilere yaptırdığı işlerin kendi hesabına yapılmış sayılmasını ve bu işler dolayısıyla aldıkları ücretin verilmesini veya aynı işlerden doğan alacağın devredilmesini isteyebilir.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu düzenleme, işletmeye güven ilişkisiyle bağlı ticari temsilci, ticari vekil ve diğer tacir yardımcılarının, işletme sahibinin izni olmaksızın aynı türden işi kendi veya bir üçüncü kişi hesabına yapmalarını ya da başkalarına yaptırmalarını yasaklar. Pratikte en çok tartışma, yasağın kapsamının somut biçimde belirlenmemesinden çıkar; yardımcının serbestçe iş görebileceği alanı önceden yazılı sözleşmeyle netleştirmek, sonraki ispat sorununu büyük ölçüde önler. Aykırılık halinde işletme sahibinin iki seçimlik hakkı vardır: ya uğradığı zararın giderilmesini ister, ya da bunun yerine yardımcının kendi ya da üçüncü kişi hesabına yaptığı işlerin kendi hesabına yapılmış sayılmasını, alınan ücretin verilmesini ve alacağın devrini talep eder; bu ikincisi girme hakkı olarak bilinir. Sık yapılan hata, zarar ispatına takılıp bu ikinci yola hiç başvurmamaktır; oysa zarar tam ispatlanamıyorsa girme hakkı daha etkili sonuç verebilir. Taraflar arasındaki iç ilişkiden (hizmet veya vekâlet) doğan diğer haklar ise saklıdır. Bu koruma, işçinin rekabet yasağını düzenleyen TBK m.444 ve devamındaki hükümlerle karıştırılmamalı, tacir yardımcısının konumuna göre değerlendirilmelidir.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 553. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 455 inci maddesini karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 553 üncü maddesinde, rekabet yasağı düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 455 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan “D. Rekabet yapmak memnuiyeti” şeklindeki ibare, Tasarıda, “C. Rekabet yasağı” şeklinde değiştirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 455 inci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında kullanılan “müessese” ve “müessese sahibi” sözcükleri, Tasarıda “işletme” ve “işletme sahibi” şeklinde ifade edilmiştir. Ancak, burada ticari işletme olsun veya olmasın, bütün işletmeler göz önünde tutulmuştur.
Maddenin birinci fıkrasında, 818 sayılı Borçlar Kanununun 455 inci maddesinin birinci fıkrasında yer verilmeyen, “doğrudan doğruya veya dolaylı olarak” ibaresi kullanılmıştır. Ayrıca, ticari temsilcilerin, ticari vekillerin veya diğer tacir yardımcılarının, işletme sahibinin izni olmaksızın, işletmenin yaptığı türden işleri, kendi hesaplarına üçüncü kişilere yaptırmaları da, rekabet yasağının kapsamına dahil edilmiştir.
Maddenin ikinci fıkrasında, 818 sayılı Borçlar Kanununun 455 inci maddesinin ikinci fıkrasından farklı olarak, işletme sahibinin, rekabet yasağına aykırı davranan ticari temsilcilere, ticari vekillere veya diğer tacir yardımcılarına karşı, aralarındaki hukuki ilişkiden doğan hakları saklı kalmak kaydıyla, kendisine tanınan seçimlik hakları kullanabileceği kabul edilmiştir. Ayrıca, işletme sahibinin, rekabet yasağına aykırı davranan ticari temsilcilere, ticari vekillere veya diğer tacir yardımcılarına karşı, onlar tarafından kendi hesaplarına yapılan veya üçüncü kişilere yaptırılan işlerin kendi hesabına yapılmış sayılmasını istemesi durumunda, bu işler dolayısıyla aldıkları ücretin kendisine verilmesini veya aynı işlerden doğan alacağın devredilmesini isteyebileceği belirtilmiştir.