Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 554 Ticari temsilcilerin, ticari vekillerin ve diğer tacir yardımcılarının yetkilerinin sona ermesi
TBK 554, işletme sahibi ticari temsilci, ticari vekil ve diğer tacir yardımcılarının yetkilerini, aralarındaki hizmet, vekâlet, ortaklık ve benzeri sözleşmelerden doğan hakları saklı kalmak koşuluyla her zaman geri alabilir; buna karşılık işletme sahibinin fiil ehliyetini yitirmesi veya ölümü bu yetkileri kendiliğinden sona erdirmez.
Resmi Metin
Ticari temsilcilerin, ticari vekillerin ve diğer tacir yardımcılarının yetkilerinin sona ermesi
Madde 554- (1) İşletme sahibi, ticari temsilcilerin, ticari vekillerin ve diğer tacir yardımcılarının yetkilerini, aralarındaki hizmet, vekâlet, ortaklık ve benzeri sözleşmelerden doğan hakları saklı kalmak koşuluyla, her zaman geri alabilir.
(2) İşletme sahibinin fiil ehliyetini kaybetmesi veya ölümü, ticari temsilcilerin, ticari vekillerin ve diğer tacir yardımcılarının yetkisini sona erdirmez.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu hüküm, işletme sahibinin ticari temsilci, ticari vekil ve diğer tacir yardımcılarına verdiği temsil yetkisini, aralarındaki hizmet, vekâlet veya ortaklık sözleşmesinden doğan hakları saklı tutarak her zaman geri alabilmesine (azil) imkân tanır; yani yetkinin geri alınması, tazminat veya ücret gibi sözleşmesel talepleri kendiliğinden ortadan kaldırmaz, bu iki düzlem birbirine karıştırılmamalıdır. Uygulamada sık yapılan yanılgı, temsil yetkisinin ticaret siciline güvenen üçüncü kişiler bakımından ancak usulüne uygun terkin ve ilanla sona ereceğinin gözden kaçırılmasıdır; salt içeriden azil, sicile güvenen iyiniyetli kişiye karşı ileri sürülemeyebilir. Maddenin can alıcı yönü, işletme sahibinin fiil ehliyetini kaybetmesi ya da ölümünün bu yetkileri sona erdirmemesidir; böylece işletmenin sürekliliği korunur. Bu nokta adi vekâletle taban tabana zıttır: TBK m.513 uyarınca vekilin veya müvekkilin ölümü ya da ehliyet kaybı vekâleti kural olarak kendiliğinden bitirirken, ticari yardımcının yetkisi ayakta kalır. Miras yoluyla işletmeyi devralanlar bu yetkileri geçerli sayıp yeniden değerlendirmeli, gerekiyorsa açıkça geri almalıdır.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 554. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 456 ncı maddesini karşılamaktadır.
Tasarının iki fıkradan oluşan 554 üncü maddesinde, ticari temsilcilerin, ticari vekillerin ve diğer tacir yardımcılarının yetkilerinin sona ermesi düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 456 ncı maddesinin kenar başlığında kullanılan “E. Mümessil ve diğer tüccar vekillerinin vekaletlerinin hitamı” şeklindeki ibare, Tasarıda, diğer tacir yardımcılarının da düzenlendiği göz önünde tutularak, “D. Ticari temsilcilerin, ticari vekillerin ve diğer tacir yardımcılarının yetkilerinin sona ermesi” şeklinde değiştirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 456 ncı maddesinin birinci fıkrasında “ticari mümessiller ve ticari vekiller”; ikinci fıkrasında ise, “ticari mümessil ve ticari vekil” terimleri kullanılmakla yetinilmiştir. Aynı maddenin kenar başlığında kullanılan “Diğer Tüccar Vekilleri” şeklindeki ibare diğer tacir yardımcılarını ifade ettiği halde, madde metninde onlarla ilgili bir düzenleme yapılmamıştır. Bu düzenleme eksikliği Tasarının 554 üncü maddesinde, “ticari temsilci, ticari vekil ve diğer tacir yardımcıları”na birlikte yer verilerek giderilmiştir.
Metninde yapılan düzeltme ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.