TBK Madde 485 Eser sözleşmesinin sona ermesi: İşsahibi yüzünden ifanın imkânsızlaşması

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 10.09.2026

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TBK 485, eserin tamamlanması işsahibiyle ilgili beklenmedik bir olay yüzünden imkânsızlaşırsa yüklenici, yaptığı işin değerini ve bu değere girmeyen giderlerini isteyebilir; ifa imkânsızlığının ortaya çıkmasında işsahibi kusurluysa yüklenici ayrıca tazminat da isteyebilir.

Resmi Metin

İşsahibi yüzünden ifanın imkânsızlaşması

Madde 485- (1) Eserin tamamlanması, işsahibi ile ilgili beklenmedik olay dolayısıyla imkânsızlaşırsa yüklenici, yaptığı işin değerini ve bu değere girmeyen giderlerini isteyebilir.

(2) İfa imkânsızlığının ortaya çıkmasında işsahibi kusurluysa, yüklenicinin ayrıca tazminat isteme hakkı vardır.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TBK m.485, eser sözleşmesinde ifa imkânsızlığının işsahibinin alanından doğduğu hali düzenler ve tamamlanmama riskini yükleniciden alır. İşsahibiyle ilgili beklenmedik bir olay eserin tamamlanmasını engellerse, yüklenici yaptığı işin değerini ve bu değere girmeyen giderlerini talep edebilir; bunun için işsahibinin kusuru aranmaz. İşsahibi imkânsızlığın doğmasında kusurluysa, yüklenici bunlara ek olarak tazminat da isteyebilir. Sınır çizerken dikkat gerekir: imkânsızlık yüklenicinin kişisel özelliklerinden veya ölümünden kaynaklanıyorsa TBK m.486 uygulanır; eser işsahibinin malzemesi ya da talimatı yüzünden teslimden önce yok olmuşsa TBK m.483 devreye girer. Hiçbir tarafın alanına girmeyen kusursuz imkânsızlıkta ise TBK m.136 farklı ve daha sınırlı bir sonuç doğurur. Uygulamada sık görülen hata, beklenmedik olayın hangi tarafın çevresinden kaynaklandığını saptamadan doğrudan tazminata yönelmektir; önce olayın işsahibi alanında olduğu, ardından kusurun bulunup bulunmadığı ayrı ayrı ortaya konmalıdır.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 485. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 370 inci maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 485 inci maddesinde, işsahibi yüzünden ifanın imkansızlaşmasının sonuçları düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 370 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan “IV. İş sahibinin yüzünden hizmetin ifası mümkün olmaması” şeklindeki ibare, Tasarıda “IV. İşsahibi yüzünden ifanın imkansızlaşması” şeklinde düzeltilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 370 inci maddesinin birinci fıkrasında kullanılan “Taahhüt olunan şeyin yapılması iş sahibi nezdinde zuhur eden bir kaza yüzünden mümkün olamıyorsa” şeklindeki ibare, Tasarıda “Eserin tamamlanması işsahibi ile ilgili beklenmedik olay dolayısıyla imkansızlaşırsa” şeklinde; “müteahhit yaptığı işin kıymetini ve bu kıymette dahil olmayan masrafını alır.” şeklindeki ibare ise, Tasarıda “yüklenici, yaptığı işin değerini ve bu değere girmeyen giderlerini isteyebilir.” şeklinde düzeltilmiştir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 370 inci maddesinin ikinci fıkrasında kullanılan “Bu hususta iş sahibinin taksiri varsa” şeklindeki ibare, Tasarıda “İfa imkansızlığının ortaya çıkmasında işsahibi kusurluysa,” şeklinde düzeltilmiştir.

Metninde yapılan arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.

İlgili Yargıtay Kararları - TBK m.485 uygulaması

Aşağıdaki ilkeler, ilgili kararlardan derlenmiştir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/697 K. 2022/4924

Eserin tamamlanması iş sahibiyle ilgili beklenmedik olay yüzünden imkânsızlaşırsa yüklenici yaptığı işin değerini ve bu değere girmeyen giderlerini, imkânsızlığın doğmasında iş sahibi kusurluysa ayrıca tazminatı da isteyebilir; iş sahibinin işin yürütüldüğü yayın kuruluşunu devretmesi üzerine yüklenicinin kalan süre yönünden edimini yerine getirememesi de bu kapsamdadır.

Detaylı özeti gör

Davacı, davalı şirkete ait televizyon kanalında 08.06.2012 tarihli sözleşmeyle spor müdür yardımcılığı yanında bir spor yorum programını hazırlamayı ve sunmayı üstlenmiş; kanalın başka bir yayın kuruluşuna devri üzerine sözleşme ilişkisi 17.11.2013 tarihinde süresinden önce sona ermişti. Davacı 60.000 TL alacak ve 60.000 TL cezai şart olmak üzere 120.000 TL istedi. Yerel mahkeme programı FSEK anlamında eser sayarak 6.250 TL yorumculuk, 12.500 TL lisans devri ve 18.750 TL cezai şart olmak üzere 37.500 TL'ye hükmetti; Bölge Adliye Mahkemesi, TBK m.180'in aksinin sözleşmenin 7. maddesiyle kararlaştırıldığı gerekçesiyle istinafı esastan reddetti. Daire, spor yorum programının FSEK anlamında eser olmadığını, ancak TBK m.485 gereği davacının 34 maçlık ligin bitimine 22 hafta kala sona eren sözleşme yönünden 30.06.2014'e kadarki dönem için talepte bulunabileceğini belirterek kararı bozdu.

Kararı incele →

İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır. Yargıtay içtihadı zamanla değişebilir.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.485 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2022/2022 K. 2022/1192 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Okul kıyafeti üretimine dair eser sözleşmesi uyuşmazlığında daire, önceki kaldırma kararında yüklenicinin yaptığı işin bedelinin TBK m.481 ve 485 uyarınca işin yapıldığı yıl mahalli piyasa rayiçlerine göre, KDV ve yüklenici kârı eklenmeden belirlenmesi gerektiğini saptamıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, bir kolejin okul kıyafeti ve aksesuarlarının üretimi için yapılan üç yıl süreli marka lisans ve üretim sözleşmesinin iş sahibi tarafça ilk yılın ardından fiilen sona erdirilmesi nedeniyle, stokta kalan ürünlerin bedeli ile kar kaybının tazmini istemine ilişkindir. Daha önce verilen kaldırma kararı üzerine yenilenen yargılamada ilk derece mahkemesi, keşif ve bilirkişi incelemesiyle belirlenen 38.054,00 TL üretim bedeli ile 39.164,56 TL kar kaybına, malların davalıya teslimine ve birleşen dosyada 5.000,00 TL kar kaybına hükmetmiştir. Bölge adliye mahkemesi, sözleşmenin imzasız olduğu savunmasının aksine tarafların imzasının bulunduğunu, üretim bedelinin imal yılı itibarıyla KDV ve yüklenici karı eklenmeden belirlendiğini, raporların hüküm kurmaya elverişli olduğunu belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 6. Hukuk Dairesi E. 2019/896 K. 2020/711 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Eser sözleşmesi gereği ödenen bedelin iadesi davasında yüklenici, eserin tamamlanamamasının işsahibinden kaynaklandığını ileri sürerken TBK m.485'e dayanmıştır; daire ise işin sonuçlanmamasının hissedar imza eksikliğinden değil yüklenicinin eksik ediminden doğduğunu kabul etmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Davacı iş sahibi, taşınmazındaki inşaat için tadilat projesinin hazırlanması, ruhsatın alınması ve yapının kat mülkiyetine çevrilerek teslimi konusunda 44.000,00 TL bedelle eser sözleşmesi yapıldığını, iş 05/09/2012 tarihine kadar bitirilecekken teslim edilmediğini belirterek ödediği 30.500,00 TL'nin iadesini istemiş, ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir. Davalı yüklenici istinafında projeleri çizip belediyeye sunduğunu, ruhsatın yalnızca hissedarların imza eksikliği nedeniyle alınamadığını ileri sürmüştür. Daire, bilirkişi incelemesine göre projelerin belediyece bildirilen aykırılıkları gidermediğini, elektrik projesi ile HUS dosyasının hazırlanmadığını ve yaklaşık üç yılda sözleşmeye uygun teslim gerçekleşmediğini belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!