Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 443 Hizmet sözleşmesinin sona ermesi: Geri verme yükümlülüğü
TBK 443, hizmet sözleşmesi sona erdiğinde taraflardan her biri, diğerinden veya üçüncü bir kişiden diğerinin hesabına hizmetle ilişkili olarak almış olduğu şeyleri geri vermekle yükümlüdür; işçi özellikle motorlu taşıtları ve trafik izin belgelerini, alacaklarından fazla olduğu ölçüde de ücret ve masraf avanslarını geri verir, tarafların hapis hakları saklıdır.
Resmi Metin
Geri verme yükümlülüğü
Madde 443- (1) Sözleşmenin sona ermesi durumunda, taraflardan her biri, diğerinden veya üçüncü bir kişiden diğerinin hesabına, hizmetle ilişkili olarak almış olduğu şeyleri geri vermekle yükümlüdür.
(2) İşçi, özellikle motorlu taşıtları ve trafik izin belgelerini, alacaklarından fazla olduğu ölçüde ücret ve masraf avanslarını geri vermekle yükümlüdür.
(3) Tarafların hapis hakları saklıdır.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Hizmet sözleşmesi sona erdiğinde karşılıklı bir iade yükümlülüğü doğar: her taraf, iş nedeniyle diğerinden veya onun hesabına üçüncü kişiden aldığı şeyleri geri verir. İşçi bakımından bu, özellikle işverene ait motorlu taşıt ve trafik izin belgeleri ile ücret ve masraf avanslarını kapsar; ancak avansın tamamı değil, yalnızca işçinin alacağını aşan kısmı iadeye tabidir. Bu borç, işçinin teslim ve sadakat yükümlülüğüyle (TBK m.396, TBK m.397) uyumludur; muacceliyet ise TBK m.442 ile birlikte değerlendirilir. Tarafların hapis hakkı (TMK m.950 vd.) saklı olup, yalnızca geri verilecek şey üzerinde doğmuş alacak için ileri sürülebilir. Pratikte karıştırılan nokta: sözleşme sonrası rekabet yasağı (TBK m.444, TBK m.445, TBK m.446, TBK m.447) ayrı bir kurumdur ve buradaki iade borcuyla ilgisizdir; hizmet süresi içindeki rekabet ise TBK m.396 kapsamındadır. İade talebini somut belge ve avans dökümüyle temellendirmek isabetli olur.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 443. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununda yer verilmeyen, “2. Geri verme yükümlülüğü” kenar başlıklı yeni bir maddedir.
Tasarının üç fıkradan oluşan 442 nci maddesinde, sözleşmenin sona ermesinin sonuçlarından biri olan geri verme yükümlülüğü düzenlenmektedir.
Maddenin birinci fıkrasında, sözleşmenin sona ermesi durumunda, taraflardan her birinin, diğerinden veya üçüncü bir kişiden diğerinin hesabına, hizmetle ilişkili olarak almış olduğu şeyleri geri vermekle yükümlü olduğu belirtilmektedir.
Maddenin ikinci fıkrasında, işçinin, motorlu taşıtları ve trafik izin belgelerini, alacaklarını aşan miktardaki ücret ve masraf avanslarını işverene geri vermekle yükümlü olduğu ifade edilmiştir.
Maddenin son fıkrasında ise, tarafların hapis haklarının saklı olduğu açıklanmıştır.
Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 339a maddesi göz önünde tutulmuştur.