TBK Madde 445 Rekabet yasağı: Sınırlandırılması

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 02.08.2026

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TBK 445, rekabet yasağı, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremez ve süresi, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz; hâkim, aşırı nitelikteki yasağı, işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutarak kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir.

Resmi Metin

Sınırlandırılması

Madde 445- (1) Rekabet yasağı, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremez ve süresi, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz.

(2) Hâkim, aşırı nitelikteki rekabet yasağını, bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TBK m.445, TBK m.444 uyarınca geçerli kurulmuş sözleşme sonrası rekabet yasağının sınırlarını çizer; kayıtsız kaleme alınmış geniş bir kaydı fiilen daraltarak işçiyi korur. Yasak yer, zaman ve işlerin türü bakımından ölçülü olmalı ve işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı biçimde tehlikeye düşürmemelidir. Süre, özel durum ve koşullar dışında en çok iki yıl olabilir. Aşırı kayıt kendiliğinden geçersiz sayılmaz; hâkim, işverenin varsa üstlendiği karşı edimi de gözeterek yasağı kapsam veya süre bakımından sınırlar, yani daraltarak ayakta tutar. Sık hata, iş görme sürerkenki sadakat kaynaklı rekabet yasağı (TBK m.396) ile sözleşme sonrası yasağı karıştırmaktır; ikincisi yalnız TBK m.444-447 çerçevesinde ve yazılı kayıtla doğar. Rekabet yasağı İş K. (4857) değil TBK kaynaklıdır; bağımlı pazarlamacı da bağımsız acenteyle (TTK m.102) eşitlenmemelidir. Pratikte dilekçede salt geçersizlik yerine, sınırlama yetkisine dayalı terditli talep kurmak yerinde olur.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 445. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 349 uncu maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 444 üncü maddesinde, rekabet yasağının sınırlandırılması düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 349 uncu maddesinin kenar başlığında kullanılan “II. Hududu” şeklindeki ibare, Tasarıda, “2. Sınırlandırılması” şekline dönüştürülmüştür.

Maddenin birinci fıkrasında, rekabet yasağının, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremeyeceği ve süresinin, 818 sayılı Borçlar Kanununun 349 uncu maddesinden farklı olarak, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamayacağı belirtilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasında, hakime, aşırı nitelikteki rekabet yasağının kapsamını veya süresini sınırlama yetkisi verilmiştir. Buna göre hakim, kendisine tanınan yetkiyi, bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle kullanabilecektir.

Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 340a maddesi göz önünde tutulmuştur.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.445 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2021/612 K. 2024/111 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Rekabet yasağının bölge ve iki yıl süre ile sınırlandırıldığı saptanarak, işçinin çalışma özgürlüğünün ve ekonomik geleceğinin hakkaniyete aykırı biçimde sınırlandırıldığı yönündeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: İş sözleşmesindeki rekabet yasağına aykırılık nedeniyle işverence ceza koşulu alacağı istenmiş; ilk derece mahkemesi takdiri indirim yaparak davayı kısmen kabul etmiştir. Daire, rekabet yasağı içeren hizmet sözleşmesinin aynı zamanda sözleşme sonrası için rekabet etmeme sözleşmesi sayılacağını, bu nedenle yalnız işçi aleyhine konulan ceza koşulunu geçersiz kılan hükmün burada uygulanmayacağını belirtmiştir. Satış destek personeli olan işçinin edindiği bilgileri üçüncü kişilere aktarma ihtimalini ceza koşulunun uygulanması için yeterli gören daire, aşırı ceza koşulunda yapılan takdiri indirimi ve buna bağlı vekalet ücreti uygulamasını da yerinde bularak her iki tarafın istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2020/334 K. 2022/411 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Rekabet yasağı süresini iki yıl yerine üç yıl olarak belirleyen ve yer bakımından hiçbir sınırlandırma içermeyen sözleşme kaydının TBK 445'e aykırı olduğu; bu kayda dayanılarak ileri sürülen haksız rekabet ve tazminat isteminin reddinin usul ve yasaya uygun bulunduğu belirtilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Fuar organizasyonu alanında faaliyet gösteren davacı şirket, eski çalışanının rakip şirkette çalışmasının haksız rekabet oluşturduğunu ve iş sözleşmesindeki rekabet yasağına aykırılık nedeniyle cezai şart borcu doğduğunu ileri sürmüştür. İlk derece mahkemesi asıl davayı ispatlanamadığından, birleşen davayı aktif husumet yokluğundan reddetmiştir. Daire, muhasebe elemanı olarak çalışan işçinin rakip şirkette çalışmasının tek başına haksız rekabet sayılamayacağını, ayrıca dayanılan sözleşmedeki rekabet yasağının süresinin üç yıl olarak belirlenmesi ve yer bakımından sınırlandırma içermemesi nedeniyle TBK 445'e aykırı olduğunu; davacının bu sözleşmenin tarafı olmadığından cezai şart isteme hakkı da bulunmadığını belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Kararı incele →

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!