TBK Madde 444 Rekabet yasağı: Koşulları

Özet 2 fıkra · ~2 dk okuma

TBK 444, fiil ehliyetine sahip işçi, işverene karşı sözleşmenin sona ermesinden sonra onunla rekabet etmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir; rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir.

Resmi Metin

Koşulları

Madde 444- (1) Fiil ehliyetine sahip olan işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir.

(2) Rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkânı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

TBK m.444, iş ilişkisi bittikten sonra işçinin işverenle rekabet etmemesini öngören kaydın ne zaman bağlayıcı olduğunu belirler; hizmet süresi içindeki sadakat kaynaklı rekabet yasağıyla (TBK m.396) karıştırılmamalıdır. Geçerlilik için dört koşul birlikte aranır: işçinin fiil ehliyeti, yazılı şekil, hizmet ilişkisinin işçiye müşteri çevresi ya da üretim sırları veya işverenin işleri hakkında bilgi edinme imkanı sağlamış olması, ve bu bilgilerin kullanılmasının işverene önemli zarar verebilecek nitelikte bulunmasıdır. Pratikte sık görülen yanılgı, imzalı bir kayıt bulunmasını tek başına yeterli saymaktır; bilgiye erişim ile ciddi zarar riski birlikte yoksa kayıt geçerli sayılmaz. Kapsam ve süre TBK m.445 uyarınca yer, zaman ve iş türü bakımından hakkaniyetle sınırlanır (özel durum dışında en çok iki yıl). Bu yasak İş K. (4857) kapsamında değil TBK’ya özgüdür; aykırılığın sonuçları TBK m.446, yasağın sona ermesi TBK m.447’de yer alır.

Gerekçe

Türk Borçlar Kanunu’nun 444. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:

818 sayılı Borçlar Kanununun 348 inci maddesini karşılamaktadır.

Tasarının iki fıkradan oluşan 443 üncü maddesinde, rekabet yasağının koşulları düzenlenmektedir.

818 sayılı Borçlar Kanununun 348 inci maddesinin kenar başlığında kullanılan “E. Rekabet memnuiyeti / I. Cevazı” şeklindeki ibareler, Tasarıda, “VII. Rekabet yasağı / 1. Koşulları” şekline dönüştürülmüştür.

Maddenin birinci fıkrasında, fiil ehliyetine sahip olan işçinin, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir yolla onunla rekabet etmemeyi, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmamayı, başka bir rakip işletmede çalışmamayı veya bunların dışında rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmemeyi yazılı olarak üstlenebileceği belirtilmiştir.

Maddenin ikinci fıkrasına göre, rekabet yasağına ilişkin üstlenme, hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme olanağı sağladığı ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak bir nitelik taşıdığı takdirde geçerli sayılmıştır.

Maddenin düzenlenmesinde, kaynak İsviçre Borçlar Kanununun 340 ıncı maddesi göz önünde tutulmuştur.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları - TBK m.444 uygulaması

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları. Aşağıdaki ilkeler ilgili kararlardan derlenmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2023/997 K. 2026/1321 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

İş sözleşmesi sona erdikten sonra bir yıl süreyle aynı alandaki rakip firmalarda çalışmayı yasaklayan kaydın konu ve süre yönünden TBK 444/1'e aykırı olmadığı; yasak süresince son brüt ücretin yarısının ödenmesi kararlaştırıldığından çalışma hürriyetini ihlal etmediği kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Süt ürünleri alanında faaliyet gösteren işveren, distribütör satış yöneticisi olarak çalışan işçinin işten ayrıldıktan sonra aynı alanda çalışan rakip şirkette işe başlamasının iş sözleşmesindeki rekabet yasağına aykırı olduğunu ileri sürerek ceza koşulu alacağı istemiş; ilk derece mahkemesi davayı kabul etmiştir. İşçi, yasağın ülke genelini kapsadığını ve çalışma hürriyetini ortadan kaldırdığını ileri sürerek istinafa başvurmuştur. Daire, bir yılla ve aynı faaliyet alanıyla sınırlı yasağın konu ve süre bakımından yasaya aykırı olmadığını, yasak süresince son brüt ücretin yarısının ödeneceğinin kararlaştırılmasıyla yasağın işçi lehine karşılık içerdiğini belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2022/1501 K. 2025/2354 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

Sözleşme sona erdikten sonra hüküm doğuran ve tek taraflı taahhütle de kurulabilen rekabet yasağı, işçinin kanundan doğan özen ve sadakat borcunun devamı sayılmamış; ihlalinden doğan uyuşmazlığın iş ilişkisinden kaynaklanmadığı ve mutlak ticari dava olduğu kabul edilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Kimyasal temizlik ürünleri üreten işveren, satış temsilcisi olarak çalışırken istifa eden işçinin rekabet yasağı süresi içinde rakip firmada çalıştığını ileri sürerek hizmet sözleşmesindeki cezai şartın tahsilini istemiştir. İlk derece mahkemesi, davacı tanıklarının duyuma dayalı beyanları dışında delil bulunmadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, rekabet yasağından doğan uyuşmazlığın iş ilişkisinden kaynaklanmadığını, mutlak ticari dava olarak ticaret mahkemesinin görevli olduğunu belirtmiş; SGK kayıtları ve kolluk araştırmasına göre işçinin rakip şirkette çalıştığının kanıtlanamadığını tespit ederek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2024/366 K. 2024/797 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Rekabet yasağı, hizmet sözleşmesinin bir unsuru olmayıp iş ilişkisi sona erdikten sonra hüküm doğuran ve işçinin tek taraflı taahhüdüyle de kurulabilen bir yükümlülük sayılmış; bu nedenle ihlalinden doğan uyuşmazlık iş mahkemesinin değil ticaret mahkemesinin görev alanında görülmüştür.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: İşveren şirket, uzun yıllar çalıştıktan sonra kendi isteğiyle ayrılan eski çalışanının aynı alanda şirket kurarak rekabet yasağı sözleşmesini ihlal ettiğini ileri sürerek cezai şart ve aşkın zarar istemiştir. İlk derece mahkemesi uyuşmazlığın kaynağını iş sözleşmesi sayarak görevsizlik kararı vermiş, dosyayı iş mahkemesine göndermiştir. Daire, rekabet yasağının hizmet sözleşmesinin bir unsuru olmadığını, iş ilişkisi sona erdikten sonra hüküm doğurduğunu ve işçinin tek taraflı taahhüdüyle de kurulabileceğini belirterek uyuşmazlığın iş ilişkisinden kaynaklandığının kabul edilemeyeceğini; mutlak ticari dava niteliğindeki davaya ticaret mahkemesinin bakacağını kabul etmiş, görevsizlik kararını kaldırıp dosyayı yeniden yargılama için ilk derece mahkemesine göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2021/528 K. 2024/29 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

İşverenin haklı menfaati ile işçinin çalışma ve sözleşme özgürlüğünün dengelenmesi gerektiği belirtilerek, sözleşme sonrası rekabet yasağının yazılı biçimde kararlaştırılması aranmış; yazılı bir rekabet yasağı sözleşmesi bulunmayan olayda eski işverenin tazminat istemi reddedilmiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: İşveren, forklift bakım ustası olarak çalışan işçinin işten ayrıldıktan sonra müşteri çevresini kullanarak kendisine karşı haksız rekabette bulunduğunu ileri sürerek maddi ve manevi tazminat istemiştir. İlk derece mahkemesi, taraflar arasında rekabet yasağı sözleşmesi bulunmadığı ve dürüstlük kuralına aykırılığın ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Daire, işverenin haklı menfaati ile işçinin çalışma ve sözleşme özgürlüğünün dengelenmesi gerektiğini, sözleşme sonrası rekabet yasağının ancak yazılı biçimde kararlaştırılabileceğini belirtmiş; taraflar arasında bu içerikte yazılı bir sözleşme bulunmadığından ilk derece kararını hukuka uygun görerek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Adana BAM · İstinaf · 9. Hukuk Dairesi E. 2020/400 K. 2022/618 İstinaf Başvurusunun Esastan Reddi

AR-GE müdürü olarak çalışan işçinin işten ayrıldıktan sonra başka ilde ve fiilen imalat yapmayan bir şirkette pazarlamacı olarak çalıştığı saptanarak, çalıştığı yer ve pozisyon itibarıyla rekabet yasağı ihlali koşullarının oluşmadığı ve aksinin işverence ispatlanamadığı sonucuna varılmıştır.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Rekabet yasağı sözleşmesine aykırılık iddiasıyla cezai şart ve tazminat istenmiş; işveren şirket, kendi bünyesinde AR-GE müdürü olarak çalışan işçinin ayrıldıktan sonra rakip bir şirkette çalıştığını ileri sürmüştür. İlk derece mahkemesi, işçinin yeni işyerinde pazarlamacı olarak çalıştığını ve bu şirketin imalat yapmadığını belirterek davayı reddetmiştir. Daire, TBK m.444 ve 445 hükümlerini aktardıktan sonra, ticaret sicili ve sosyal güvenlik kayıtları ile bilirkişi incelemesinden yeni işverenin defterlerinde imalatçılar için zorunlu üretim ve maliyet hesaplarının bulunmadığını, dolayısıyla fiilen imalatçı olmadığını saptamış; işçinin çalıştığı yer ve pozisyon itibarıyla koşulların oluşmadığını belirterek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. İlkeler ilgili kararlardan derlenmiştir; tam karar metni esas alınmalıdır.

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!