TBK Madde 444 - Rekabet yasağı: Koşulları

Davacı şirket, iş sözleşmesine ek olarak rekabet yasağı ve ticari sır saklama taahhüdüne ilişkin sözleşmeyi de imzalayan davalı işçisinin işten ayrıldıktan kısa süre sonra rakip firmada çalışmaya başladığını ileri sürerek, sözleşmedeki cezai şartın şimdilik 35.000 TL'sinin tahsilini istemiştir. Davalı, uyuşmazlığın iş mahkemesinde görülmesi gerektiğini savunmuştur. Ticaret mahkemesi önce görevsizlik nedeniyle davayı usulden reddetmiş, bu karar bozulmuş; bozmaya uyularak verilen ret kararı da ikinci kez bozulduktan sonra mahkeme, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 5. maddesini esas alarak yeniden görevsizlikten usulden ret kararı vermiştir. Daire, rekabet yasağının hizmet sözleşmesinin bir unsuru sayılamayacağını, TBK m. 396'daki sır saklama borcundan hukuki karakteri itibarıyla ayrıştığını ve davanın TTK m. 4/1-c uyarınca mutlak ticari dava niteliği taşıdığını belirterek hükmü bozmuştur.

Davacı şirket, petrol sektörüne tank imalatı yaptığını, davalının 18.08.2011 tarihli belirsiz süreli iş sözleşmesiyle tasarım ve üretim personeli olarak çalışıp 17.05.2014 tarihinde istifa ettiğini, çalışırken imzalanan 03.09.2011 tarihli gizlilik anlaşmasına aykırı biçimde rakip bir şirkette çalışmaya başladığını ileri sürerek 70.000,00 TL cezai şart istemiştir. Davalı, sözleşmenin boş imzalatıldığını ve coğrafi sınırlama içermediğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi sözleşmeyi geçerli saymış; sözleşmede 150.000 USD ceza koşulu kararlaştırılmış olsa da talep edilen 70.000,00 TL üzerinden yüzde altmış tenkis yaparak 28.000,00 TL üzerinden davayı kısmen kabul etmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi TBK'nın 420/1 inci maddesi uyarınca yalnız işçi aleyhine konulan ceza koşulunu geçersiz sayıp davayı reddetmiş, Özel Daire bozmasından sonra direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, gizlilik anlaşmasının hizmet sözleşmesinden bağımsız bir rekabet yasağı sözleşmesi olduğu gerekçesiyle direnmeyi bozmuştur.

Davacı şirket, 1993 yılından beri hizmet sözleşmesiyle çalışan iki işçisinin, biri elektrik teknisyeni diğeri teknik ressam olmak üzere, 12.02.2016 ve 26.03.2016 tarihlerinde kendi istekleriyle ayrılıp hemen ardından rakip davalı şirkette çalışmaya başladıklarını, birinin bu şirkete ortak olduğunu ileri sürerek 29.06.2017 tarihinde dava açmış; haksız rekabetin tespiti ve meni ile 10.000,00 TL maddi, 20.000,00 TL manevi tazminat ve rekabet yasağına aykırılıktan 57.727,70 TL ve 45.977,90 TL cezai şart istemiştir. İlk derece mahkemesi, iddiaların ispat edilemediği ve rekabet yasağı sözleşmelerinin konu ile yer bakımından geçerli sınırlama içermediği gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi ise TBK m. 445/2 uyarınca sözleşmenin kapsamını daraltarak geçerli saymış, hakkaniyet indirimiyle 20.000,00 TL ve 15.000,00 TL cezai şarta hükmetmiş, tazminat taleplerini reddetmiştir. Daire, işçilerin yaptıkları işin niteliği gereği müşteri çevresi ve üretim sırları bakımından işverene önemli zarar verebilecek konumda olmadıklarını, aldıkları eğitim gereği çalışmayı sürdürdüklerini belirterek kararı davalılar yararına bozmuştur.

Davacı lojistik şirketi, operasyon sorumlusu ve hat geliştirme lideri olarak çalışan davalı işçinin 19.08.2013 tarihinde kendi isteğiyle istifa edip 02.10.2013 tarihinde aynı alanda faaliyet gösteren bir şirkette çalışmaya başlamasının, 01.03.2012 tarihli iş sözleşmesinin rekabet yasağını düzenleyen 11. maddesine aykırı olduğunu ileri sürerek son brüt ücretin on iki aylık tutarı kadar ceza koşulu ile 15.000 TL zararın tahsilini istemiş, talebini ıslahla 83.184 TL tutarına yükseltmiştir. Yerel mahkeme, davalının eriştiği bilgilerin şirketteki tüm personelin görebildiği bilgisayar programında bulunduğunu, bu nedenle ticari sır sayılamayacağını belirterek davayı reddetmiş, Özel Dairenin bozma kararı üzerine de önceki kararında direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, davalının konumu gereği müşteri portföyüne, müşterilerle yapılan anlaşmalara ve fiyatlandırmalara vakıf olduğunu, bu bilgilerin ticari sır niteliğinde bulunduğunu belirterek direnme kararını bozmuştur.