TBK Madde 446 - Rekabet yasağı: Aykırı davranışların sonuçları

Davacı şirket, 26.03.2003 tarihinden beri yanında pazarlama elemanı ve müdür olarak çalışan davalının 09.09.2013 tarihli rekabet yasağı taahhütnamesi imzaladığını, 21.08.2014 tarihli noter ihtarnamesiyle ayrıldıktan sonra rakip şirkette çalışarak yasağı ihlal ettiğini ileri sürerek 250.000,00 TL cezai şart istemiştir. İlk derece mahkemesi ihlali sabit görüp bedeli 25.000,00 TL'ye indirerek davayı kısmen kabul etmiş; Bölge Adliye Mahkemesi ise taahhütnamede yalnız işçi aleyhine ceza koşulu öngörüldüğü, işverene karşı edim yüklenmediği gerekçesiyle TBK m.420/1 uyarınca hükmü geçersiz sayarak davayı reddetmiş ve Özel Daire bozmasına direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, rekabet yasağı sözleşmesinin hizmet sözleşmesinden bağımsız niteliği ve TBK m.446'nın özel hüküm olması karşısında m.420/1'in burada uygulanamayacağını belirterek direnme kararını oy çokluğuyla bozmuştur.

Davacı şirket, petrol sektörüne tank imalatı yaptığını, davalının 18.08.2011 tarihli belirsiz süreli iş sözleşmesiyle tasarım ve üretim personeli olarak çalışıp 17.05.2014 tarihinde istifa ettiğini, çalışırken imzalanan 03.09.2011 tarihli gizlilik anlaşmasına aykırı biçimde rakip bir şirkette çalışmaya başladığını ileri sürerek 70.000,00 TL cezai şart istemiştir. Davalı, sözleşmenin boş imzalatıldığını ve coğrafi sınırlama içermediğini savunmuştur. İlk derece mahkemesi sözleşmeyi geçerli saymış; sözleşmede 150.000 USD ceza koşulu kararlaştırılmış olsa da talep edilen 70.000,00 TL üzerinden yüzde altmış tenkis yaparak 28.000,00 TL üzerinden davayı kısmen kabul etmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi TBK'nın 420/1 inci maddesi uyarınca yalnız işçi aleyhine konulan ceza koşulunu geçersiz sayıp davayı reddetmiş, Özel Daire bozmasından sonra direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, gizlilik anlaşmasının hizmet sözleşmesinden bağımsız bir rekabet yasağı sözleşmesi olduğu gerekçesiyle direnmeyi bozmuştur.

Davacı lojistik şirketi, operasyon sorumlusu ve hat geliştirme lideri olarak çalışan davalı işçinin 19.08.2013 tarihinde kendi isteğiyle istifa edip 02.10.2013 tarihinde aynı alanda faaliyet gösteren bir şirkette çalışmaya başlamasının, 01.03.2012 tarihli iş sözleşmesinin rekabet yasağını düzenleyen 11. maddesine aykırı olduğunu ileri sürerek son brüt ücretin on iki aylık tutarı kadar ceza koşulu ile 15.000 TL zararın tahsilini istemiş, talebini ıslahla 83.184 TL tutarına yükseltmiştir. Yerel mahkeme, davalının eriştiği bilgilerin şirketteki tüm personelin görebildiği bilgisayar programında bulunduğunu, bu nedenle ticari sır sayılamayacağını belirterek davayı reddetmiş, Özel Dairenin bozma kararı üzerine de önceki kararında direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, davalının konumu gereği müşteri portföyüne, müşterilerle yapılan anlaşmalara ve fiyatlandırmalara vakıf olduğunu, bu bilgilerin ticari sır niteliğinde bulunduğunu belirterek direnme kararını bozmuştur.

Davacı şirket, yurt dışı satış takım lideri olarak çalışan davalı işçinin 20.12.2012 tarihinde işten ayrıldıktan sonra, 01.07.2010 tarihli iş sözleşmesinin 12. maddesindeki rekabet yasağına aykırı biçimde aynı organize sanayi bölgesindeki rakip şirkette 12.01.2013 tarihinde işe girdiğini ileri sürerek 23.730 TL cezai şart ve 9.792,29 TL ihbar tazminatı istemiştir. Davalı, yeni sözleşmeyi Almanya'da çalışmak üzere imzaladığını, yasağın yer bakımından getirdiği sınırlar nedeniyle cezai şartın geçersiz ve miktarının fahiş olduğunu savunmuştur. Yerel mahkeme, yasağı süre ve konu yönünden geçerli, yer yönünden aşırı görüp TBK m. 445/2 uyarınca değerlendirme yaparak davayı kısmen kabul etmiş ve takdiren 5.000 TL maddi tazminata hükmetmiştir. Daire, cezai şart alacağı talep edilmiş olmasına rağmen maddi tazminata hükmedilmesini doğru bulmayarak kararı davacı yararına bozmuştur.

Davacı şirket, 07.10.2003 tarihinde Güney Kore menşeli dava dışı bir üretici ile Türkiye genelinde tek satıcılık sözleşmesi imzalamış; davalı iki çalışan ise yaklaşık on yıl boyunca bu markanın tanıtım ve pazarlamasında görev yapmıştır. Davacı, çalışanların iş ilişkisi sürerken 24.09.2013 tarihinde aynı iştigal konulu davalı şirketi kurduklarını, iş sözleşmelerinin feshedildiği 12.12.2013 tarihinde üreticinin de tek satıcılık sözleşmesini feshettiğini ileri sürerek maddi ve manevi tazminat istemiştir. İlk derece mahkemesi davayı kısmen kabul etmiş, Bölge Adliye Mahkemesi tarafların istinaf başvurularını esastan reddetmiştir. Daire, sadakat yükümlülüğüne aykırılığın bulunduğunu, ancak yazılı rekabet yasağı sözleşmesi olmadığından sorumluluğun davalı şirketin kuruluşu ile fesih tarihi arasındaki dönemle sınırlı olduğunu, sonraki zararın 08.09.2016 tarihli tahkim kararıyla hükmedilen 150.000 Avro ile karşılandığını belirterek kararı bozmuştur.