Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 221 Satıcının ayıptan sorumluluğu: Sorumsuzluk anlaşması
TBK 221, satıcı satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurluysa, ayıptan sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.
Resmi Metin
Sorumsuzluk anlaşması
Madde 221- Satıcı satılanı ayıplı olarak devretmekte ağır kusurlu ise, ayıptan sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan her anlaşma kesin olarak hükümsüzdür.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Bu madde, ayıp sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan anlaşmaların kural olarak geçerli olduğunu, ancak satıcı satılanı ayıplı devretmekte ağır kusurlu ise böyle bir anlaşmanın kesin hükümsüz sayılacağını düzenler. Kesin hükümsüzlük (butlan) niteliği gereği hâkim tarafından re’sen dikkate alınır, süreye bağlı değildir ve herkesçe ileri sürülebilir. İspat yükü alıcıdadır: sorumsuzluk kaydını aşmak isteyen alıcı, satıcının ağır kusurunu (çoğu kez ayıbı bilerek gizlediğini) kanıtlamalıdır. ‘Ağır kusur’ ekseni komşu maddelerle paraleldir; ağır kusurlu satıcı, TBK m.225 uyarınca muayene-ihbar külfetinden, TBK m.231 uyarınca iki yıllık zamanaşımından da yararlanamaz. Alıcının baştan bildiği ayıplarda ise zaten sorumluluk doğmaz (TBK m.222). Tüketici işlemlerinde TKHK (6502) önceliklidir; sorumsuzluk kayıtları çoğu zaman haksız şart olarak geçersiz sayılır. Sık hata, matbu sözleşmedeki ‘ayıptan sorumlu değildir’ kaydını mutlak geçerli varsaymaktır.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 221. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 196 ncı maddesini karşılamaktadır.
Tasarının tek fıkradan oluşan 220 nci maddesinde, satıcının alıcı ile yaptığı ayıptan sorumsuzluğa ilişkin anlaşma düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 196 ncı maddesinin kenar başlığında kullanılan “2. Tekeffüle karşı” şeklindeki ibare, Tasarıda “2. Sorumsuzluk anlaşması” şeklinde değiştirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 196 ncı maddesinde kullanılan “hile ile gizlemiş ise” şeklindeki ibare yerine, ağır kusurun kastı, dolayısıyla hileyi ve ağır ihmali içerdiği göz önünde tutularak, Tasarının 220 nci maddesinde “ağır kusurlu ise” şeklinde ifade edilmiştir. Tasarının 114 üncü maddesinde öngörülen borçlunun ağır kusuru halinde sorumsuzluk anlaşmasının kesin hükümsüzlük yaptırımına bağlı olacağına ilişkin kural burada da geçerli olacaktır.
Tasarının satıcılığı meslek edinmiş kişilerin bilmesi gereken ayıplara ilişkin 224 üncü maddesinin ikinci fıkrasındaki düzenleme burada da göz önünde tutulmalıdır.