Adana Avukat Saim İncekaş | Adana Boşanma Avukatı, Ceza Avukatı, Şirketler ve Miras Avukatı Adana Avukatlık Hizmetlerinde Güven ve Tecrübe TBK Madde 218 Zapttan sorumluluğun sonuçları: b. Kısmi zapt hâlinde
TBK 218, kısmi zapt hâlinde satılanın bir kısmı alıcının elinden alınmış veya satılan sınırlı ayni bir hakla yüklenmişse alıcı kural olarak sadece bu yüzden uğradığı zararın giderilmesini isteyebilir; ancak alıcının bu durumu bilseydi satılanı satın almayacağı durum ve koşullardan anlaşılıyorsa alıcı, hâkimden sözleşmenin sona ermesine karar vermesini isteyebilir ve bu hâlde satılanın elinde kalan kısmını o zamana kadar elde ettiği yararlarla birlikte satıcıya geri vermekle yükümlüdür.
Resmi Metin
b. Kısmi zapt hâlinde
Madde 218- (1) Satılanın bir kısmı elinden alınmış veya satılan sınırlı ayni bir hakla yüklenmişse alıcı, sadece bu yüzden uğradığı zararın giderilmesini isteyebilir.
(2) Ancak alıcının, satılandaki bu durumu bilseydi onu satın almayacağı durum ve koşullardan anlaşılıyorsa, alıcı hâkimden sözleşmenin sona ermesine karar vermesini isteyebilir. Bu durumda alıcı, satılanın elinde kalmış olan kısmını o zamana kadar elde etmiş olduğu yararlarla birlikte, satıcıya geri vermekle yükümlüdür.
↪ Bu kanunda başka maddeye git
Avukat Yorumu
Madde, kısmi zapt ile satılanın sınırlı ayni bir hakla (irtifak, rehin, intifa) yüklü çıkmasını aynı rejime bağlar. Kural, alıcının yalnızca tazminat isteyebilmesidir; sözleşmenin sona ermesi istisnadır ve kendiliğinden değil, ancak alıcının bu durumu bilseydi satılanı hiç almayacağı koşullardan anlaşılıyorsa hâkim kararıyla gerçekleşir. İspat yükü alıcıdadır ve salt kişisel beyanla değil, işin niteliğinden çıkan objektif ölçütle değerlendirilir. Tam zapt (TBK m.217) sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirirken buradaki seçimlik hak mutlak sayılmamalı. Üçüncü kişi dava açtığında satıcıya davanın bildirimi (TBK m.215) ihmal edilmemeli; aksi hâlde satıcı daha elverişli hüküm alınabileceğini ileri sürüp sorumluluktan kısmen kurtulabilir. Sık hata: kısmi zaptı ayıba karşı tekeffülle karıştırıp ayıp muayene/ihbar rejimine (TBK m.223) tabi tutmak; zapt sorumluluğu ayrı bir düzendir.
Gerekçe
Türk Borçlar Kanunu’nun 218. maddesinin gerekçesi şu şekildedir:
818 sayılı Borçlar Kanununun 193 üncü maddesini karşılamaktadır.
Tasarının üç fıkradan oluşan 217 nci maddesinde, kısmi zapt halinde alıcının hakları düzenlenmektedir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 193 üncü maddesinin kenar başlığında kullanılan “b. Kısmen zabıt halinde” şeklindeki ibare, Tasarıda “b. Kısmi zapt halinde” şeklinde değiştirilmiştir.
818 sayılı Borçlar Kanununun 193 üncü maddesinin birinci fıkrasında kullanılan “satımın feshini talep edemeyip” şeklindeki ibare Tasarının 217 nci maddesinin birinci fıkrasında “sadece bu yüzden uğradığı zararın giderilmesini isteyebilir.” denildiği ve bu ifadeden söz konusu durumda, sözleşmenin sona erdirilmesinin istenemeyeceği sonucu açıkça çıkartılabileceği için, fıkra metninden çıkartılmıştır.
818 sayılı Borçlar Kanununun 193 üncü maddesinin ikinci fıkrasında kullanılan “…feshi dava edebilir.” şeklindeki ibare, satış sözleşmesinin ani edimli bir borç ilişkisi doğurduğu göz önünde tutularak, Tasarının 217 nci maddesinin ikinci fıkrasında “hakimden sözleşmenin sona ermesine karar vermesini isteyebilir.” şeklinde düzeltilmiştir.
Metninde yapılan düzeltme ve arılaştırma dışında, maddede 818 sayılı Borçlar Kanununa göre bir hüküm değişikliği yoktur.