TBK Madde 128 - Üçüncü kişinin fiilini üstlenme

Davacı, kendisine ait 290 keçiyi davalının akrabası olan dava dışı kişiye 11.05.2013 tarihli sözleşmeyle satmış; alıcının borcunu ödeyememesi üzerine borç yeniden yapılandırılmış ve 14.02.2015 tarihli sözleşmeyle davalı, asıl borçlu ödemezse taşınmazında yapılacak inşaattan 165.000 TL değerinde bir bağımsız bölümü vermeyi taahhüt etmiştir. Borç yine ödenmeyince davacının başlattığı icra takibine yapılan itiraz üzerine itirazın iptali davası açılmış; davalı, taşınmaz devrinin resmi şekilde yapılmadığını ve alacak-borç ilişkisinde borçlu sıfatı bulunmadığını savunmuştur. İlk Derece Mahkemesi, önceki bozma ilamına uyarak davanın kabulüne karar vermiş, davalı vekili bu kararı temyiz etmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, hükmün bozma ilamındaki esaslara uygun verildiğini ve bozma kapsamı dışında kesinleşen kısımların yeniden incelenemeyeceğini belirterek davalının temyiz itirazlarını reddetmiş ve kararın onanmasına hükmetmiştir.

Davacı, 290 keçisini davalının akrabası dava dışı kişiye sattığını, borcun ödenmemesi üzerine düzenlenen 14/02/2015 tarihli protokolle davalının, borçluya isabet edecek bir bağımsız bölümü devretmeyi taahhüt ettiğini, ancak bu taahhüdün yerine getirilmediğini ileri sürerek başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini istemiştir. Davalı, alacak-borç ilişkisinde borçlu sıfatı bulunmadığını ve resmi şekilde yapılmayan taşınmaz devri sözleşmesinin hukuki sonuç doğurmayacağını savunmuş; ilk derece mahkemesi davayı reddetmiş, Bölge Adliye Mahkemesi de istinaf başvurusunu reddetmiştir. Yargıtay ise davalının TBK m.128 anlamında taahhüt eden sıfatıyla sözleşmeyi imzaladığını, asıl borçlunun borcunu ödememesi nedeniyle davalının tazminat sorumluluğunun doğduğunu, taşınmaz devrinin şekle bağlılığından hareketle davanın reddinin hatalı olduğunu belirterek kararı bozmuştur.

Davacı, dava dışı temlik edenin davalıdan doğmuş alacaklarını temlik yoluyla devralarak, davalının 01.12.1997 tarihli taahhütnamesine dayanan icra takibine vaki itirazın iptalini istemiştir. Taahhütnameye göre davalı, emanetindeki Mermer A.Ş. hisselerinin talep hâlinde eski maliklere iadesini sağlamayı, aksi hâlde 20.000.000 USD ödemeyi üstlenmiştir. Davalı ise imzanın kendisine ait olmadığını, belgenin muvazaalı olduğunu ve alacağın zamanaşımına uğradığını savunmuştur. Yerel mahkeme davayı kısmen kabul etmiş, Özel Daire kararı bozmuş, mahkeme direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu; hisselerin iadesi taahhüdünün üçüncü kişinin fiilini üstlenme niteliğinde bulunduğunu, iade istenip yerine getirilmediğinden taahhütnamede kararlaştırılan götürü tazminatın temlik alan davacı tarafından istenebileceğini belirterek direnmeyi yerinde görmüş; davalının alacak miktarına ilişkin diğer temyiz itirazlarının incelenmesi için dosyayı 11. Hukuk Dairesine göndermiştir.

BDDK kararıyla aktif ve pasifleri devralınan bankanın halefi olan davacı banka, dava dışı şekerleme şirketine açtığı kredinin umumi kredi taahhütnamesinde müşterek borçlu ve müteselsil kefil olan davalılardan alacağını istemiştir. Gümrük Müdürlüğüne verilen gayrı kabil-i rücu kayıtlı iki teminat mektubu tazmin edilip banka tarafından ek faiziyle birlikte muhataba ödenmiş, kefillere karşı başlatılan icra takibine itiraz üzerine banka itirazın iptali ile icra inkâr tazminatı talep etmiştir. İlk derece mahkemesi alacağın gerçek olmayan gümrük beyannamesine dayalı haksız eylemden doğduğu gerekçesiyle davayı reddetmiş, Özel Daire kararı bozmuş, mahkeme direnmiştir. Hukuk Genel Kurulu, tazmin koşulları gerçekleşen teminat mektubu bedellerini ödeyen bankanın kredi sözleşmesi kapsamında asıl borçlu ile birlikte kefillere müracaat hakkı bulunduğunu belirterek direnme kararını oy birliğiyle bozmuştur.

Davacı, alışveriş merkezindeki 48 no'lu mağazayı 18.02.2013'te 5 yıl süreyle kiraya vermiş; kira sözleşmesine garantör sıfatıyla imza atan davalı hakkında, kiracının ödemediği kira ve gider borçları için icra takibi başlatmış, davalının borca itirazı üzerine itirazın iptali davası açmıştır. Davalı, sözleşmede yalnızca garantör olduğunu, müteselsil borçlu veya kefil sıfatı taşımadığını, bu nedenle takip konusu borçtan sorumlu olmadığını savunmuştur. Sulh hukuk mahkemesi sözleşmeyi adi kefalet niteliğinde sayıp, alacaklının borçlu aleyhine kesin aciz belgesi almadan kefili takip edemeyeceği gerekçesiyle davayı reddetmiştir. Yargıtay ise davalının sözleşmenin her sayfasını garantör sıfatıyla imzaladığını, garanti taahhüdü içeren 36. maddeyi, teminatın edimin objektif ifasına yönelik olmasını ve menfaat kıstasının varlığını dikkate alarak ilişkinin kefalet değil garanti sözleşmesi olduğunu belirtmiş, yanılgılı nitelendirmeye dayanan ret hükmünü bozmuştur.