TMK Madde 745 Yükümlü taşınmaz malikinin menfaatinin korunması

Hazırlayan: Av. Saim İncekaşAdana BarosuGüncelleme: 07.09.2026

Özet 2 fıkra · ~1 dk okuma

TMK 745, yükümlü taşınmaz malikinin kendi yararının hakkaniyete uygun dikkate alınmasını ve olağanüstü durumlarda mecranın geçeceği arazi parçasının satın alınmasını isteme hakkını iki fıkra üzerinden düzenler.

Resmi Metin

Yükümlü taşınmaz malikinin menfaatinin korunması

Madde 745- (1) Yükümlü taşınmaz maliki, kendi menfaatinin hakkaniyete uygun bir biçimde gözetilmesini isteyebilir.

(2) Arazinin üzerinden geçecek mecralarda olağanüstü durumlar varsa malik, bu mecraların üzerinden geçirileceği arazi parçasının uygun bir kısmının, zararını tam olarak karşılayacak bir bedelle satın alınmasını isteyebilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, yükümlü taşınmaz malikinin kendi yararının hakkaniyete uygun dikkate alınmasını ve olağanüstü durumlarda mecranın geçeceği arazi parçasının satın alınmasını isteme hakkını iki fıkra üzerinden düzenler. Birinci fıkra yükümlü taşınmaz malikinin kendi yararının hakkaniyete uygun bir biçimde dikkate alınmasını isteyebileceğini hükme bağlar; mecra yükümlülüğü altındaki malikin sadece katlanmaya değil, makul ölçüde dikkate alınmaya da hakkı vardır. İkinci fıkra arazinin üzerinden geçecek mecralarda olağanüstü durumlar varsa malikin, bu mecraların üzerinden geçirileceği arazi parçasının uygun bir kısmının, zararını tam olarak karşılayacak bir bedelle satın alınmasını isteyebileceğini öngörür; olağanüstü durum hâlinde katlanma yükümlülüğü, satın alma talebine dönüşür. Avukatlık pratiğinde mecra yükümlüsü vekili olağanüstü durum mevcutsa katlanma yerine satın alma talebi açmalı, satış bedelinin zararı tam karşılayan tutarda hesaplanmasını uzman raporuyla sağlamalıdır.

Gerekçe

Eski Kanunun 669 uncu maddesini karşılamaktadır.

Madde İsviçre aslı olan 692 inci maddeye uygun olarak iki fıkra haline getirilmiş, kenar başlığı ile birlikte arılaştırılmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır.

Maddenin ikinci fıkrasında öngörülen hallerde, mecra geçirilecek taşınmazın kamulaştırılması söz konusu değildir. Burada gerçek kişiler lehine kurulan mecralarda, satın alınmasını isteme hakkı düzenlenmiştir. Maddede bu hak “olağanüstü durumların varlığına” bağlanmıştır. Olağanüstü durumların bulunduğu hallerde haklı sebepler vardır. Bu nedenle 1984 tarihli Öntasarıda olduğu gibi “olağanüstü durumlar haklı gösterirse” şeklindeki ifadede yer alan “haklı gösterirse” unsuruna ayrıca yer vermeye gerek görülmemiştir.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş 5.HD içtihatları

Yargıtay 5.HD E. 2021/546 K. 2021/10095 Bozma

Komşuluk hukuku kapsamında yükümlü taşınmaza yük getiren hüküm kurulurken, yükümlü malikin menfaatinin hakkaniyete uygun gözetilip gözetilmediği ayrıca değerlendirilmelidir; bu yapılmadan komşuluk hükümlerinin sınırı aşılarak geçit ve irtifak sonucu doğuran hüküm kurulamaz.

Detaylı özeti gör

Davacı, iki parsel üzerinde inşa edilen bir sitenin bir parselindeki kat malikidir; site artezyen suyu, sokak ve çevre aydınlatması, foseptik kuyusu gibi ortak tesislerden kendi parselinin yararlandırılmayacağının bildirilmesi üzerine muarazanın men'ini, ayrıca ana caddeye çıkmak için kullandığı ve zilyedi olduğu yolun kapatılması suretiyle doğacak tecavüzün önlenmesini istemiştir. Asliye hukuk mahkemesi davayı kabul ederek davalı site yönetiminin ortak kullanım alanlarına yönelik muarazasının ve yol kullanımını engelleyen müdahalesinin önlenmesine, davacının davalı parselindeki yoldan faydalandırılmasına karar vermiştir. 5. Hukuk Dairesi, her talep yönünden mimari proje ve vaziyet planı ayrıntısıyla incelenmeden alınan bilirkişi raporlarının hüküm kurmaya elverişli olmadığını, kot farkı nedeniyle ulaşım imkânının bulunmadığının teknik inceleme içermeyen soyut ve genel ifadelerle geçiştirildiğini saptamıştır. Daire ayrıca, yetersiz araştırma ve eksik incelemeye dayanılarak davacı lehine yol-ulaşım yönünden geçit, diğer tesisler yönünden irtifak hakkı sonucu doğuracak biçimde TMK m.737 vd. komşuluk hükümlerinin kapsamı dışına çıkıldığını ve TMK m.745 kapsamında yükümlü taşınmaz malikinin menfaatinin korunması yönünden hiçbir değerlendirme yapılmadığını belirtmiştir. Hüküm, HUMK m.428 uyarınca 22.09.2021 tarihinde oybirliğiyle bozulmuştur.

Kararı incele →

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Hizmet

TMK 745, taşınmaz mülkiyeti ve mülkiyet hakkının kapsamı bakımından yükümlü taşınmaz malikinin menfaatinin korunması hükümlerindendir.

tapu iptali ve tescil davalarında avukat desteği

© . Tüm hakları Avukat Saim İncekaş’a aittir.

Feragat: Bu sitedeki içerikler genel bilgilendirme amacıyla sunulur; mevzuat ve içtihatlar zamanla değişebilir. Buradaki açıklamalar hukuki danışma değildir. Herhangi bir işlem yapmadan önce dosyanıza özel profesyonel görüş alınız.

İlişki ve KVKK: Bu site üzerinden iletişime geçmeniz tek başına avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Kişisel verileriniz KVKK kapsamında işlenir; bkz. Aydınlatma Metni.

Bize WhatsApp'tan ulaşın!