TMK Madde 748 Diğer geçit hakları

Özet 3 fıkra · ~2 dk okuma

TMK 748, zorunlu geçit dışında kalan diğer geçit türlerinin özel kanun rejimine bağlanmasını, özel kanun yoksa yerel âdetin uygulanmasını ve kanundan doğan geçit haklarının tescilsiz doğmasını üç fıkra üzerinden düzenler.

Resmi Metin

Diğer geçit hakları

Madde 748- (1) Taşınmaz malikinin taşınmazını işletme veya iyileştirme ya da taşınmazı üzerinde yapı yapma amacıyla komşu taşınmaza geçici olarak girme hakkı ile tarla yolu, hayvan sulama yolu, kış geçidi, tomruk kaydırma yolu ve oluğu ve bunlara benzer diğer geçitler özel kanun hükümlerine tâbidir.

(2) Özel kanun hükmü yoksa yerel âdet uygulanır.

(3) Doğrudan doğruya kanundan kaynaklanan geçit hakları, tapu kütüğüne tescil edilmeksizin doğar. Ancak, bunlardan sürekli nitelikte olanlar beyanlar sütununda gösterilir.

↪ Bu kanunda başka maddeye git

Avukat Yorumu

Madde, zorunlu geçit dışında kalan diğer geçit türlerinin özel kanun rejimine bağlanmasını, özel kanun yoksa yerel âdetin uygulanmasını ve kanundan doğan geçit haklarının tescilsiz doğmasını üç fıkra üzerinden düzenler. Birinci fıkra taşınmaz malikinin işletme veya iyileştirme ya da yapı yapma amacıyla komşu taşınmaza geçici olarak girme hakkı ile tarla yolu, hayvan sulama yolu, kış geçidi, tomruk kaydırma yolu ve oluğu ve benzeri diğer geçitlerin özel kanun hükümlerine tâbi olduğunu hükme bağlar. İkinci fıkra özel kanun hükmü yoksa yerel âdetin uygulanacağını öngörür. Üçüncü fıkra doğrudan doğruya kanundan kaynaklanan geçit haklarının tapu kütüğüne tescil edilmeksizin doğacağını, ancak bunlardan sürekli nitelikte olanların beyanlar sütununda gösterileceğini düzenler. Avukatlık pratiğinde geçit hakkı uyuşmazlığında vekili önce hangi geçit kategorisine girildiğini saptamalı, kanunî geçit haklarında tescil aranmadığını taraflara açıklamalıdır.

Gerekçe

Maddenin birinci ve ikinci fıkrasını karşılayan hükümler yürürlükteki Kanunumuzda mevcut değildir. Bu fıkralarda, İsviçre Medeni Kanununun 695 inci maddesi göz önünde tutularak zorunlu geçit dışında kalan geçici nitelikte geçitler ile kırsal alanlarda ihtiyaç duyulan diğer geçitlerin özel kanun hükümleri ile düzenleneceği, özel kanun hükmü yoksa yerel adetin uygulanacağı belirtilmiştir. 1984 tarihli Öntasarıdan alınan maddenin birinci fıkrasında sayılan örneklere, 1971 tarihli Tasarıda da aynı maddede sayılmış bazı örnekler de eklenmiştir.

Maddenin üçüncü fıkrası yürürlükteki Kanunun 672 inci maddesini karşılamaktadır. Ancak bu fıkra 672 inci maddenin aslı olan İsviçre Medeni Kanununun 696 ıncı maddesi göz önünde tutulmak suretiyle yeniden kaleme alınmıştır. Bu fıkra ile doğrudan doğruya kanundan kaynaklanan geçit haklarının tescilsiz olarak doğduğu kabul edilmiştir. Bunlar arasında sürekli nitelikte olanların ise tapu kütüğünün beyanlar sütununda gösterilmesi öngörülmüştür.

ALT KOMİSYON RAPORU

– Tasarının 748 inci maddesinin birinci fıkrasındaki “sapan yolu,” ibaresi ne olduğu anlaşılamadığından metinden çıkarılmıştır.

ADALET KOMİSYONU RAPORU

– Tasarının 748 inci maddesinin birinci fıkrasındaki “sapan yolu,” ibaresi uygulamada tereddütlere neden olacağı düşünülerek metinden çıkarılmıştır.

İlgili Yargıtay Kararları

Seçilmiş HGK içtihatları

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2012/262 K. 2012/403 Direnme Bozuldu
Mülkiyet Usul

Yola cephesi bulunan taşınmaz maliki TMK m.747 zorunlu geçit hakkından yararlanamasa da, geçişin engellendiği iddiası TMK m.748'de düzenlenen diğer geçit hakları kapsamında değerlendirilmeli ve istemin bu kapsama girip girmediği araştırılmalıdır.

Detaylı özeti gör

Hukuki mesele: Yola cephesi bulunan, ancak paylı taşınmaza geçişi duvar ve tel örgü ile engellenen davacının elatmanın önlenmesi ve kal isteminin TMK m.747 zorunlu geçit dışında, m.748'de düzenlenen diğer geçit hakları kapsamında kalıp kalmadığının araştırılması gereği. Değerlendirme: Taşınmazın yola cephesi olduğundan zorunlu geçitten yararlanılamaz; istemin m.748 kapsamı araştırılmamış, yıkım diğer paydaşların haklarını etkilediğinden onların da davaya katılması (HMK m.124/4) sağlanmamıştır. Sonuç: Direnme kararı değişik gerekçeyle bozulmuştur.

Karar özetleri bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tam karar metni esas alınmalıdır. Kaynak: Yargıtay Karar Arama.

İlgili Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) Kararları

Adana Bölge Adliye Mahkemesi içtihatları

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/657 K. 2020/1380 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, TMK m.748/3 uyarınca zorunlu geçit hakkı kurulduğunda hakkın tapu siciline kaydının gerekli olduğunu belirterek, geçit zarureti, güzergah uygunluğu ve fedakarlığın denkleştirilmesi yönünden uyuşmazlığı değerlendirdi.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Yola bağlantısı olmadığını ileri süren davacı, komşu parsellerden zorunlu geçit hakkı tesisini istemiş; ilk derece mahkemesi bilirkişi raporundaki 1. alternatiften 3 metrelik geçit hakkı kurmuştur. Adana BAM, geçit hakkı tesis edilecek yerdeki virajlarda araçların dönüşü için 3 metreden geniş yer gerekip gerekmediğinin ve davalılara ait taşınmazlardaki işletme ruhsatlarının geçitten etkilenip etkilenmeyeceğinin araştırılmadığını saptamıştır. Eksik inceleme ile karar verilmesini usul ve yasaya aykırı bularak istinaf başvurularını kabul edip kararı kaldırmış ve dosyayı yeniden görülmek üzere mahkemesine göndermiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/745 K. 2020/1009 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, kurulacak geçit hakkının TMK m.748/3 uyarınca tapu siciline tescil edilmesinin gerektiğini benimsemiştir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, yola sınırı bulunmayan taşınmaz lehine komşu parseller aleyhine geçit hakkı kurulması istemine ilişkindir. İlk derece mahkemesi, en kısa yol olduğu gerekçesiyle Hazineye ait parsel üzerinden geçit hakkı tesisine karar vermiştir. Hem davacı hem Hazine, seçilen güzergahta yaklaşık 6,20 metrelik kot farkı bulunması nedeniyle yolun fiilen kullanılamayacağını ileri sürerek istinafa başvurmuştur.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2020/164 K. 2020/725 İstinaf Kabulü / Kaldırma

Adana BAM, TMK m.748/3 uyarınca kurulan geçit hakkının tapu siciline tescilinin zorunlu olduğunu, ayrıca geçit bedelinin hüküm tarihine yakın yeniden değerlendirilip hükümden önce depo ettirilmesi gerektiğini belirtti.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Uyuşmazlık, yola sınırı bulunmayan taşınmaz lehine TMK m.747 gereğince geçit hakkı kurulmasına ilişkindir. İlk derece mahkemesi en uygun güzergâhı belirleyerek davanın kabulüne karar vermiştir. Adana BAM, davalının istinaf başvurusunu, geçidin en uygun komşuya yöneltilmesi, güzergâhın objektif belirlenmesi ve bedelin güncel saptanması ilkeleri çerçevesinde değerlendirdi.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2019/1551 K. 2020/361 Düzelterek Esastan Red

Adana BAM, TMK m.748/3 uyarınca kurulan geçit hakkının tapu siciline bildirilerek beyanlar hanesine kaydedilmesi gerektiğini belirterek, geçit bedelinin hesabı ve güzergah yönünden istinaf itirazlarını inceledi.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: Geçit hakkı davasında ilk derece mahkemesi, davacının taşınmazının genel yola bağlantısı bulunmadığını ve mutlak geçit ihtiyacı içinde olduğunu saptayarak, komşu taşınmazlardan en uygun güzergahtan geçit hakkı kurulmasına ve bedeline hükmetmiştir. Adana BAM, geçit hakkı bedelinin hesabı ve güzergaha ilişkin istinaf itirazlarını fedakarlığın denkleştirilmesi ilkesi yönünden incelemiştir.

Adana BAM · İstinaf · 1. Hukuk Dairesi E. 2019/1395 K. 2020/14 İstinaf Kabulü / Kaldırma

TMK 748/3, kurulan geçit hakkının tapu siciline (beyanlar hanesine) bildirilip şerh edilmesinin dayanağıdır; karar, ilk derece mahkemesinin bu yönde karar vermediğini bir eksiklik olarak saptayıp yeniden kurduğu hükümde geçidin 748/3 uyarınca tapuya bildirilmesine karar verir.

Detaylı özeti gör

Karar özeti: TMK 747 uyarınca açılan geçit hakkı kurulması davasında ilk derece mahkemesi davalı K2 yönünden davayı kabul edip onun 113 parselinden bedel karşılığı geçit hakkı tesisine karar vermiştir. Adana BAM; belirlenen güzergahın komşuluk hukukuna uygun en az zararlı alternatif olduğunu benimsemekle birlikte, hükümde lehine geçit kurulan taşınmazın ada-parsel bilgilerinin yazılmaması (HMK 297), hangi alternatife göre geçit kurulduğunun belirsizliği, TMK 748/3 uyarınca tapuya tescile karar verilmemesi ve yargılama sırasında ölen davalının mirasçılarına göre ödeme kararı verilmemesi gibi eksiklikleri saptamıştır. İstinaf HMK 353/1-b-2 uyarınca kabul edilerek ilk derece kararı kaldırılmış ve daire bizzat yeniden, davanın kısmen kabulü ile hüküm kurmuştur.

Bölge Adliye Mahkemesi (istinaf) kararları bölgesel niteliktedir; bağlayıcı içtihat değildir, Yargıtay denetiminde değişebilir. Bilgilendirme amaçlıdır.

İlgili Hizmet

TMK 748, taşınmaz mülkiyeti ve mülkiyet hakkının kapsamı bakımından diğer geçit hakları hükümlerindendir.

tapu ve gayrimenkul davalarında hukuki destek

İndeks
Bize WhatsApp'tan ulaşın!